Öll hneykslismálin sem Bjarni stóð af sér

Bjarni Bene­dikts­son, for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins og fyrr­ver­andi fjár­mála­ráð­herra, tengd­ist ýmsum hneyksl­is­málum sem komu upp á Íslandi í kjöl­far efna­hags­hruns­ins árið 2008. Hann stóð þau öll af sér og var fyrir vikið oft kenndur við efnið teflon vegna þess að hann náði alltaf að hrista af sér erfið mál á meðan aðrir stjórn­mála­menn gátu það ekki.

Öll hneykslismálin sem Bjarni stóð af sér
Níu mál sem standa upp úr Þegar horft er yfir stjórn­mála­feril Bjarna Bene­dikts­sonar, fyrr­ver­andi fjár­mála­ráð­herra, eru níu mál sem standa upp úr þar sem hann sætti mik­illi gagn­rýni. Málin er mis­al­var­leg og aðkoma hans að þeim var í sumum til­fellum alveg ljós en í öðrum óljós­ari. Mynd: Davíð Þór Guðlaugsson

Bjarni Bene­dikts­son, for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins og nú fyrr­ver­andi fjár­mála­ráð­herra, hefur frá efna­hags­hrun­inu árið 2008 staðið af sér all­mörg hneyksl­is­mál sem komið hafa upp. Nokkur þess­ara mála hafa snú­ist um for­tíð hans í íslensku við­skipta­lífi á árunum 2003, þegar hann var kjör­inn á þing, og fram að efna­hags­hrun­inu árið 2008 sam­hliða því að hann var starf­andi stjórn­mála­maður.

Bjarni náði hins vegar alltaf að hrista þessi mál af sér, sama hversu óþægi­leg og erfið þau voru fyrir hann og leiddu þau ekki til þess að hann þurfti að hætta í stjórn­málum. Fyrir vikið var hann gjarnan kenndur við efnið teflon vegna þess að ekk­ert virt­ist fest­ast við hann með svip­uðum hætti og hjá ýmsum öðrum stjórn­mála­mönnum sem sögðu af sér eða þurftu að láta af störfum vegna sams konar mála. 

Hér er yfir­lit yfir nokkur af þessum málum sem komið hafa upp á póli­tískum ferli Bjarna eftir hrunið 2008. 

„Ég neita því heldur ekki að mér finnst á vissan hátt óheppi­legt að vera mjög virkur þátt­tak­andi í við­skipta­líf­inu eftir að bank­arnir komust í hendur rík­is­ins.“
Bjarni Bene­dikts­son,
í des­em­ber 2008

1. Störf Bjarna í viðskiptalífinu samhliða stjórnmálum

Eftir efna­hags­hrunið árið 2008 ákvað Bjarni að hætta afskiptum af íslensku við­skipta­lífi. Frá árinu 2003 til 2008 hafði hann jafn­hliða verið kjör­inn full­trúi og stjórn­andi í við­skipta­líf­inu. Á tíma­bil­inu var hann meðal ann­ars for­maður alls­herj­ar­nefndar Alþingis.

Hann hafði verið einn af helstu stjórn­endum við­skipta­veldis þar sem faðir hans, Benedikt Sveins­son, og föð­ur­bróðir, Einar Sveins­son, voru helstu fjár­fest­arnir. Fyr­ir­tækin áttu hluta­bréf í Íslands­banka, síðar Glitni, olíu­fé­lag­inu N1, Icelandair, Bíla­nausti og fleiri félögum. Bjarni hafði verið stjórn­ar­for­maður olíu­fé­lags­ins N1, móð­ur­fé­lags þess BNT ehf., og setið í stjórnum ann­arra félaga.

Þegar Bjarni sagði sig frá störfum í við­skipta­líf­inu gerði hann það með þeim rökum að þar sem íslenska banka­kerfið væri að stóru leyti komið undir íslenska ríkið væri ekki heppi­legt að hann hefði áfram aðkomu að stjórnum þess­ara fyr­ir­tækja vegna skulda þeirra í banka­kerf­inu. „Ég neita því heldur ekki að mér finnst á vissan hátt óheppi­legt að vera mjög virkur þátt­tak­andi í við­skipta­líf­inu eftir að bank­arnir komust í hendur rík­is­ins. Það getur mögu­leika leitt til ein­hverrar tor­tryggni sem gæti bitnað á hags­munum félag­anna. Mér finnst það ekki góð staða,“ sagði hann.

Þegar skýrsla rann­sókn­ar­nefndar Alþingis kom út 2010 kom svo í ljós að fyr­ir­tækja­sam­stæðan sem Bjarni stýrði ásamt öðrum var meðal stærstu skuldar­anna í íslensku banka­kerfi. Samkvæmt úttektum sem á end­anum voru gerðar á afskriftum þess­ara fyr­ir­tækja í banka­kerf­inu þá námu þær um 130 millj­örðum króna. Þá kom enn frekar í ljós síðar að Bjarni var miklu beinni þátt­tak­andi í dag­legum rekstri og ákvarð­ana­töku þess­arar fyr­ir­tækja­sam­stæðu en áður hafði legið fyrir. 

Upphaf Vafn­ings­máls BjarnaGreint var frá aðkomu Bjarna Bene­dikts­sonar að við­skiptum Vafnings í des­em­ber árið 2009. Á þessum tíma lá ekki fyrir hvaða snún­ingar með hluta­bréf í Glitni voru und­ir­liggj­andi á bak við þessi við­skipti.

2. Vafningsmálið

Rúmu ári eftir hrunið kom í ljós að Bjarni hafði tekið þátt í flók­inni fléttu við­skipta­gjörn­inga sem sner­ist um end­ur­fjár­mögnun á hluta­bréfum fjöl­skyldu­fyr­ir­tækis hans í Glitni í febr­úar árið 2008. Málið var nefnt eftir eign­ar­halds­fé­lag­inu Vafningi ehf. sem notað var í við­skipt­unum og stofnað sér­stak­lega til þess. 

Fyr­ir­tæki í eigu föður Bjarna og föð­ur­bróður, sem og Milestone, stóð frammi fyrir því að missa hluta­bréf sín í Glitni banka í veð­kalli frá banda­ríska fjár­fest­ing­ar­bank­anum Morgan Stanley eftir að hluta­bréfin höfðu hrunið í verði þegar harðna tók á dalnum í íslensku fjár­mála­lífi. Úr varð að Glitnir ákvað að lána nýju félagi þeirra 10 millj­arða króna til að taka yfir fjár­mögnun hluta­bréf­anna frá Morgan Stanley til að forða því að banda­ríski bank­inn tæki þau til sín og þyrfti að selja þau. Nánast má full­yrða að eng­inn hefði viljað kaupa þessi hluta­bréf á mark­aði og hefði þetta getað leitt til verð­falls á hluta­bréfum í bank­anum. Í fjöl­miðlum kom fram að Bjarni hafði skrifað undir veð­skjöl í þessum við­skiptum fyrir hönd föður síns og föð­ur­bróður. 

„Hér er enn og aftur um inni­halds­lausar póli­tískar árásir í minn garð að ræða.“
Bjarni Bene­dikts­son,
um Vafn­ings­málið

Tveir starfs­mann Glitnis voru ákærðir fyrir umboðs­svik í Vafn­ings­mál­inu og var Bjarni einn þeirra sem var vitni í dóms­mál­inu og gaf hann meðal ann­ars skýrslu í Hér­aðs­dómi Reykja­víkur. Starfs­menn­irnir voru sýkn­aðir í mál­inu.

Bjarni bar því alltaf við að hann hafi í reynd verið eins konar sendi­boði í mál­inu. „Eins og ég hef marg­ít­rekað sagt hafði ég enga aðra aðkomu að mál­inu en þá að aðstoða hlut­hafa við að verða við kröfum bank­ans um trygg­ingar. Hér er enn og aftur um inni­halds­lausar póli­tískar árásir í minn garð að ræða.“ 

En eftir því sem frek­ari púsl komu fram um aðkomu Bjarna að fjár­fest­ingum föður síns og fjöl­skyldu á árunum fyrir hrunið komu fram þá lá ljóst fyrir að Bjarni var meiri þátt­tak­andi í við­skiptum fjöl­skyld­unnar en hann vildi vera láta og stýrði meðal ann­ars fjár­fest­ingum föður síns hjá einka­banka­þjón­ustu Glitnis. Í einum tölvu­pósti sem Stundin, fyr­ir­renn­ari Heim­ild­ar­innar, greindi frá var Bjarni til dæmis að gefa fyr­ir­mæli um rekstur einka­hluta­fé­lags­ins Haf­silf­urs sem faðir hans átti, líkt og hann sjálfur væri eig­andi félags­ins: „Samkvæmt sam­tali sendi ég nán­ari skýr­ingar. Málið snýst um Haf­silfur. Erindið er að Haf­silfur fái að losa 417 millj­ónir af veð­settum pen­ingum og setji í stað­inn hluta­bréf í Mætti til trygg­ingar.“

Haf­silfur er sama eign­ar­halds­fé­lag föður Bjarna og tók þátt í við­skiptum Vafnings og sama félag og keypti hluta­bréf í Íslands­banka af íslenska rík­inu rúmum ára­tug síðar. 

Arðbær við­skiptiVið­skipti Einars Sveins­sonar fjár­festis með hluta­bréf í Borgun vour afar arð­bær. Einar sést hér með Benedikt Ein­ars­syni syni sínum sem stundar fjár­fest­ingar með honum.

3. Borgunarmálið

Árið 2014 áttu sér stað við­skipti sem nafn Bjarna Bene­dikts­sonar, þáver­andi fjár­mála­ráð­herra, var tengt við vegna þess að ætt­ingjar hans komu að þeim í gegnum fyr­ir­tæki sitt, P 126 ehf. Þetta voru Einar Sveins­son, föð­ur­bróðir hans, og sonur hans, Benedikt Ein­ars­son.

Við­skiptin voru kaup Eign­ar­halds­fé­lags­ins Borg­unar, á tæp­lega 31,2 pró­sent hlut Lands­bank­ans í greiðslu­miðl­un­ar­fyr­ir­tæk­inu Borgun á tæp­lega 2,2 millj­arða króna. Lands­bank­inn var á þessum tíma, líkt og nú, rík­is­banki. Á sex árum tvö­fald­aði eign­ar­halds­fé­lagið Borgun þá fjár­fest­ingu með arð­greiðslum og sölu á hluta­bréf­unum. 

Bjarni neit­aði því alltaf að hafa með nokkrum hætti komið að við­skipt­unum og sagði kenn­ingar þar um vera áróður. „Þetta er ekk­ert nema áróður þetta Borg­un­ar­mál, það er engin inni­stæða fyrir öllum stóru orð­unum. Ég verð bara að fá að verja mig fyrst menn ætla að taka það hérna upp og nota það gegn mér. Þetta er ómerki­legt.“

Aðkoma Bjarna að þessu máli var aldrei sönnuð en hann þurfti samt að svara fyrir það vegna þess að ætt­ingjar hans tóku þátt í við­skiptum með þessa óbeinu rík­is­eign á vakt hans í fjár­mála­ráðu­neyt­inu. Föð­ur­bróðir Bjarna hagn­að­ist vel á við­skipt­unum með eign­ar­hlut­inn í Borgun.

Lands­bank­inn reyndi svo að höfða mál gegn Eign­ar­halds­fé­lag­inu Borgun vegna við­skipt­anna á þeim for­sendum að kaup­end­urnir hafi blekkt bank­ann. Nið­ur­staða úr dóms­máli vegna þess í mars nú í ár var hins vegar sú að bank­inn var tal­inn hafa sýnt af sér van­rækslu og tap­aði hann mál­inu.

Í Panama­skjöl­unumNafn Bjarna og föður hans, Bene­dikts Sveins­sonar, kom fram í Panama­skjöl­unum vegna eign­ar­halds á félögum í skatta­skjólum. Öfugt við Sigmund Davíð Gunn­laugs­son missti Bjarni ekki ráð­herra­emb­ætti sitt í kjöl­far þessa.

4. Panamaskjölin

Árið 2016 kom nafn Bjarna upp í Panama­skjöl­unum svoköll­uðu, stórum gagna­leka frá lög­manns­stof­unni Mossack Fonseca í Panama. Nöfn tveggja ann­arra þáver­andi ráð­herra, Sig­mundar Davíðs Gunn­laugs­sonar og Ólafar Nordal, voru einnig í skjöl­unum þar sem þau voru eig­endur félaga í skatta­skjóli. 

Bjarni átti hlut fyr­ir­tæki í skatta­skjól­inu á Seychelles-eyjum, Falson & Co., sem stofnað var í gegnum Mossack Fonseca árið 2006 til að stunda fast­eigna­við­skipti í Dubai. Bjarni gerði lítið úr aðkomu sinni að þessu fyr­ir­tæki og sagði meðal ann­ars að hann hafi haldið að það væri stað­sett í Lúx­em­borg en ekki á Seychelles-eyjum. „Fyrir tíu árum keypti ég fyrir tæpar 40 m.kr. þriðj­ungs­hlut í eign­ar­halds­fé­lagi sem Lands­bank­inn í Lúx­em­borg hafði stofnað fyrir við­skipta­fé­laga minn um kaup á fast­eign í Dubai.“ Hann sagði einnig að hann og við­skipta­fé­lagar hans hefðu aldrei tekið við fast­eign­inni. „Eini til­gangur félags­ins var að halda utan um eign­ina í Dubai en svo fór að við tókum aldrei við henni,“ sagði hann.

Í tölvu­póstum sem komu fram ári síðar, í Glitn­is­gögn­unum svoköll­uðu kom fram að Bjarni hafði fylgst vel með áætl­uðum hagn­aði af fast­eigna­við­skiptum Falson meðan hann átti í félag­inu. Búist var við 50 til 60 millj­óna króna hagn­aði af við­skipt­unum. „Þetta er aðeins lak­ara en maður var að vona en samt í fínu lagi,“ sagði hann í tölvu­pósti til við­skipta­fé­laga síns í des­em­ber árið 2007.

Í Panama­skjöl­unum kom einnig fram að faðir Bjarna hafði stofnað og átt félag í skatta­skjól­inu Tortólu. 

Öfugt við Sigmund Davíð stóð Bjarni þetta mál, Panama­skjölin, af sér sem ráð­herra. Hann þurfti ekki að segja af sér og slapp til­tölu­lega þægi­lega frá því jafn­vel þó um hafi verið að ræða alþjóð­legt hneyksl­is­mál sem snerti stjórn­mála­menn víða um heim. 

„Það var áfall fyrir mig að frétta af því og ég hefði ekki getað gert það sjálfur, að skrifa undir slíkt bréf en ég get aldrei varið þá gjörð“
Bjarni Bene­dikts­son,
um upp­reist æru málið

5. Uppreist æru-málið

Sumarið 2017 kom upp mál sem kennt er við upp­reist æru sem snýst um það hvernig dæmdir barn­a­níð­ingar eins og Róbert Downey, áður Róbert Árni Hreið­ars­son, fengu upp­reist æru sinnar í sept­em­ber 2016. Í lok ágúst sama ár kom í ljós að annar dæmdur barn­a­níð­ingur, Hjalti Sigurjón Hauksson, hafði fengið upp­reist æru og að faðir Bjarna Bene­dikts­sonar hafði skrifað með­mæla­bréf fyrir hann. Áður hafði verið kallað eftir gögnum um veit­ingu upp­reist æru úr dóms­mála­ráðu­neyt­inu en ráðu­neytið, sem á þessum tíma var stýrt af Sigríði Andersen, hafn­aði þeim beiðnum. Málið var svo kært til úrskurð­ar­nefndar um upp­lýs­inga­mál sem sagði að birta ætti gögnin.

Á þessum tíma var Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn nýlega búinn að mynda þriggja flokka rík­is­stjórn með Viðreisn og Bjartri fram­tíð og var Bjarni Bene­dikts­son for­sæt­is­ráð­herra. Í ljós kom að Sigríður Andersen hafði greint Bjarna Bene­dikts­syni frá aðild föður hans að máli Hjalta um sum­arið 2017 en ekki öðrum ráð­herrum rík­is­stjórn­ar­innar. Sökum þess ákvað Björt fram­tíð að slíta rík­is­stjórn­ar­sam­starf­inu um miðjan sept­em­ber vegna „alvar­legs trún­að­ar­brests“ og boðað var til nýrra kosn­inga. 

Bjarni varði sig gagn­rýni í mál­inu með þeim hætti að hann hafi ekki mátt segja frá sem hann vissi því að um hafi verið að ræða trún­að­ar­upp­lýs­ingar. „Það kom í ljós að faðir minn hafði verið umsagn­ar­að­ili eins þessa máls. Það var áfall fyrir mig að frétta af því og ég hefði ekki getað gert það sjálfur, að skrifa undir slíkt bréf en ég get aldrei varið þá gjörð [...] Ég tók þá ákvörðun að þetta mál myndi ég með­höndla með þeim hætti sem dóms­mála­ráðu­neytið var þegar búið að ákveða, sem trún­að­ar­mál og það þyrfti því það sama að ganga yfir þetta mál.“

6. Glitnisgögnin og Sjóður 9

Um haustið 2017, skömmu fyrir kosn­ingar til Alþingis, var greint frá því í Stund­inni að Bjarni hefði selt hlut­deild­ar­skír­teini sem hann átti í Sjóði 9 hjá Glitni í byrjun októ­ber árið 2008, sama dag og neyð­ar­lögin voru sett. Einnig var greint frá því að Bjarni hefði selt hluta­bréf sín í bank­anum í skrefum í aðdrag­anda banka­hruns­ins og byrj­aði hann á því eftir að hafa komið að Vafn­ings­við­skipt­unum svoköll­uðu í febr­úar. Sömu sögu var að segja um eignir föður Bjarna og föð­ur­bróður hans, Einars Sveins­sonar, í Sjóði 9 og einnig í Glitni sjálfum. Bjarni og fjöl­skylda hans forð­aði sér því hjá því að tapa pen­ingum á hrun­inu með þessu. 

Bjarni hafði á þessum tíma setið fundi um stöðu Glitnis og íslenska banka­kerf­is­ins á grund­velli starfa sinna sem þing­maður og bjó því yfir upp­lýs­ingum sem aðrir bjuggu ekki yfir. Þegar Bjarni var spurður um þessi við­skipti sín sagði hann að miðað við fyr­ir­liggj­andi, opin­berar upp­lýs­ingar hafi verið skyn­sam­legt að selja hluta­bréfin á þessum tíma. „Allir skyn­samir fjár­festar hefðu verið að íhuga að selja á þessum tíma.“

Svo var hins vegar ekki og töp­uðu fjöl­margir ein­stak­lingar og fyr­ir­tæki á Sjóði 9 og sömu­leiðis hluta­bréfum í Glitni í hrun­inu. Einn þeirra, Ingj­aldur Arn­þórs­son, sagði við Stundina árið 2017 að hann hafi ekki grunað hversu slæm staðan væri og að fé hans í Sjóði 9 væri í hættu. „Ég tap­aði svo þessum pen­ingum. Eftir það varð ég svo veikur út af því að ég tap­aði öllum þessum pen­ingum.“

Rúmum þremur vikum eftir þessa umfjöllun um við­skipti Bjarna Bene­dikts­sonar og fjöl­skyldu hans voru kosn­ingar til Alþingis. Sjálf­stæð­is­flokkur Bjarna var stærsti flokk­ur­inn í kosn­ing­unum og mynd­aði í kjöl­farið rík­is­stjórn með Vinstri grænum og Fram­sókn­ar­flokki sem verið hefur við völd hér á landi síðan. 

Hvorki upp­reist æru málið né Sjóðs 9-málið höfðu því telj­andi áhrif á árangur Bjarna og Sjálf­stæð­is­flokks­ins í kosn­ing­unum 2017. 

Ekkert á for­síðuLög­bann­inu á Stundina, annan af fyr­ir­renn­urum Heim­ild­ar­innar, var mót­mælt með því að for­síða blaðs­ins var svört.

7. Lögbannsmálið

Á milli þess sem umfjöll­unin um Bjarna og fjöl­skyldu hans var birt og kosn­ingar til Alþingis fóru fram setti sýslu­mað­ur­inn í Reykja­vík lög­bann á frek­ari umfjöllun Stund­ar­innar um Glitn­is­gögnin. Þetta þýddi að bannað var að fjalla með frek­ari hætti um gögnin í aðdrag­anda kosn­ing­anna. 

Bjarni sjálfur sór þess dýran eið að hafa ekki með nokkrum hætti komið að því að þetta lög­bann var sett á umfjöll­un­ina um gögnin. „Ég skal ekk­ert segja neitt um það. Mér finnst það vera önnur umræða. Það sem mér finnst skipta máli hér er og við erum að ræða, er þetta lög­bann. Ég bað ekki um þetta lög­bann, mér finnst það í raun og veru út í hött að það sé verið að skrúfa fyrir frétta­flutn­ing úr þessum gögnum hvað mig sjálfan snertir.“

Lög­bannið vakti veru­lega athygli í fjöl­miðlum hér á landi og var einnig fjallað um það erlendis. Málið var sett í sam­hengi við það að stjórn­völd hafi með því verið að kæfa niður umfjöllun um valda­mik­inn stjórn­mála­mann, Bjarna Bene­dikts­son, sem gegndi emb­ætti for­sæt­is­ráð­herra á þeim tíma. Sýslu­mað­ur­inn í Reykja­vík hafn­aði öllum slíkum kenn­ingum. Sjálfur lýsti Bjarni því ítrekað að lög­bannið kæmi á óheppi­legum tíma og að hann væri ekki sáttur við það og honum fannst ekki gott að þurfa að svara fyrir það. „Mér finnst vont að vera að svara fyr­ir þetta í dag en ekki að tala um stjórn­mál­in og fram­tíð­ina.“

Sökum lög­banns­ins var ekki fjallað meira um Glitn­is­gögnin í rúmt ár eftir setn­ingu þess. Lög­bann­inu var svo á end­anum hafnað end­an­lega af dóm­stólum tæpu einu og hálfu ári síðar í mars 2019 þegar Hæsti­réttur Íslands stað­festi nið­ur­stöður Lands­réttar og Hér­aðs­dóms Reykja­víkur þar um. 

„Rétt við­brögð hefðu verið að yfir­­­gefa lista­safnið strax þegar ég átt­aði mig á að fjöld­inn rúm­að­ist ekki innan tak­­mark­ana.“
Bjarni Bene­dikts­son,
um málið í Ásmund­ar­sal jólin 2020

8. Málið í Ásmundarsal

Um jólin árið 2020, í miðjum Covid-far­aldri, var Bjarni Bene­dikts­son gestur í sam­kvæmi í Ásmund­ar­sal í miðbæ Reykja­víkur. Samkvæmt þágild­andi Covid-reglum hefði sal­ur­inn átt að vera lok­aður til að koma í veg fyrir útbreiðslu far­ald­urs­ins en hann var það ekki. Alltof margir gestir voru auk þess á staðnum og afar fáir með grímur fyrir vitum sínum. Því var um að ræða brot á sótt­varn­ar­lögum en sam­bæri­leg mál höfðu ratað ítrekað í fjöl­miðla í öðrum löndum þar sem ráða­menn virtu ekki Covid-reglur. Meðal dæma um þetta eru Boris Johnson, þáver­andi for­sæt­is­ráð­herra Bret­lands, og Erna Solberg, þáver­andi for­sæt­is­ráð­herra Noregs. 

Lög­reglan sendi til­kynn­ingu um sam­kvæmið til fjöl­miðla að morgni aðfanga­dags 2020 og kom fljót­lega í ljós að Bjarni væri „hæst­virti ráð­herr­ann“ sem vísað var til. Bjarni sendi þá frá sér orð­send­ingu á Facebook þar sem hann baðst afsök­unar: „Þegar við komum inn og upp í sal­inn í gær­­kvöldi hefði mér átt að verða ljóst að þar voru fleiri en reglur gera ráð fyr­­ir. Eins og lesa má í fréttum kom lög­­reglan og leysti sam­kom­una upp. Og rétt­i­­lega. Þarna hafði of margt fólk safn­­ast sam­­an. Ég hafði verið í hús­inu í um fimmtán mín­útur og á þeim tíma fjölg­aði gest­un­­um. Rétt við­brögð hefðu verið að yfir­­­gefa lista­safnið strax þegar ég átt­aði mig á að fjöld­inn rúm­að­ist ekki innan tak­­mark­ana. Það gerði ég ekki og ég biðst inn­i­­lega afsök­unar á þeim mis­­tök­­um.“

Þrátt fyrir afsök­un­ar­beiðn­ina þá braust út mikil reiði hjá mörgum vegna máls­ins og köll­uðu ein­hverjir eftir afsögn Bjarna vegna þess. Málið í Ásmund­ar­sal hafði hins vegar ekki frek­ari eft­ir­mála fyrir Bjarna. 

„Ég vil byrja á að segja að ég hef algjör­lega hreina sam­visku í þessu máli.“
Bjarni Bene­dikts­son,
þegar hann til­kynnti um afsögn sína

9. Salan á eignarhlut ríkisins í Íslandsbanka 

Í apríl 2022 kom í ljós að faðir Bjarna, Benedikt Sveins­son, hafði tekið þátt í útboði íslenska rík­is­ins á hluta­bréfum þess í Íslands­banka í mars sama ár. Íslenska ríkið seldi þá 22,5 pró­senta hlut í Íslands­banka til 209 fjár­festa. Benedikt keypti hluta­bréf í bank­anum fyrir 55 millj­ónir króna með afslætti í gegnum félag sitt Haf­silfur. Salan á hluta­bréf­unum var á for­ræði íslenska rík­is­ins og fjár­mála­ráðu­neyt­is­ins sem heldur á eignum rík­is­ins.

Bjarni Bene­dikts­son svar­aði því til í kjöl­farið að hann hafi ekki með neinum hætti komið að við­skiptum föður síns með hluta­bréfin í Íslands­banka. „Nei, ég kem með engum hætti að fjár­fest­ingum Haf­silf­urs ehf. eða ann­arra fjár­fest­inga­fé­laga.“ Bjarni sagð­ist enn fremur ekki hafa vitað af þessum kaupum hans fyrr en greint var frá þeim í fjöl­miðlum og að hann hafi beðið sína nán­ustu að taka ekki þátt í almenna útboð­inu á bréfum Íslands­banka sem haldið var 2021. „Ég tal­aði við mitt fólk fyrir almenna útboðið á bank­anum í fyrra og bað þau um að taka ekki þátt í því. Ég tók sjálfur ekki þátt þá eins fram hefur komið og mælt­ist með því að aðrir í fjöl­skyld­unni gerðu það líka. Það hvarfl­aði ekki að mér að það myndi ger­ast í þetta skiptið.“

Rík­is­end­ur­skoðun skrif­aði í kjöl­farið gagn­rýna skýrslu um útboðið og var hún birt síðla árs í fyrra. Umboðs­maður Alþingis vann svo álit um hæfi Bjarna til að koma að söl­unni á hluta­bréf­unum í Íslands­banka og komst að þeirri nið­ur­stöðu að hann hafi verið van­hæfur til að koma að því að selja föður sínum hluta­bréf í bank­anum.

Í kjöl­farið sagði Bjarni af sér og lét meðal ann­ars frá sér eft­ir­far­andi á Facebook: „Mér er brugðið og ég er miður mín eftir að hafa séð álit umboðs­manns Alþingis. Ég vil byrja á að segja að ég hef algjör­lega hreina sam­visku í þessu máli. [...] Ég vil taka af allan vafa um að ég tel mik­il­vægt að virða álit Umboðs­manns Alþingis, sem er sér­stakur trún­að­ar­maður þings­ins, þótt ég hafi á því þessar skoð­anir. Álit hans er að mig hafi brostið hæfi í mál­inu. Ég virði þá nið­ur­stöðu. Ég tel, í ljósi þess­arar nið­ur­stöðu, að mér sé í reynd ókleift að starfa áfram sem fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra að frek­ari und­ir­bún­ingi sölu á eign­ar­hlutum rík­is­ins.“

Kjósa
131
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir (3)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
  • Kári Jónsson skrifaði
    Svo sjáum við bara "hissa" svipinn á Bjarna Ben þegar kannanir segja okkur að 80% landsmanna vilja ekki sjá hann sem forsætis, Bjarni Ben þiggur laun frá öllum skattgreiðendum en hefur algjöra sannfæringu um að honum beri eingöngu skylda til að vinna fyrir ríkasta 1%-ið. Hvað segir þetta um kallræfilinn ? Hvað segir þetta um þá kjósendur sem hafa greitt honum/flokknum sínum atkvæði sitt í ca. 20ár ?
    1
  • Sigmundur Guðmundsson skrifaði
    *************************************************************************
    Bjarni Benediktsson fjármálaráðherra seldi föður sínum hlut
    í ríkisbanka.

    Í nágrannalöndunum væri stjórnmálaferli hans þess vegna lokið.

    Þar vilja stjórnmálaflokkarnir ekki hafa slíka menn í forsvari.
    *************************************************************************
    8
  • FSK
    Fríða S. Kristinsdóttir skrifaði
    Skýr og frábær greining. 🌷
    9
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.
Tengdar greinar

Afsögn Bjarna Ben

Katrín svarar því ekki hvort hún hafi hvatt Bjarna til að sitja áfram í ríkisstjórn
FréttirAfsögn Bjarna Ben

Katrín svarar því ekki hvort hún hafi hvatt Bjarna til að sitja áfram í rík­is­stjórn

For­sæt­is­ráð­herra telur langt í land með að hægt verði að ræða frek­ari banka­sölu, ólíkt frá­far­andi fjár­mála­ráð­herra sem til­tók það sem sér­stakt verk­efni nýs fjár­mála­ráð­herra, á blaða­manna­fundi for­manna stjórn­ar­flokk­anna í morgun. Stjórn­ar­flokk­arnir sömdu um vopna­hlé eftir skæru­s­umar á Þing­völlum í gær.
„Ég ætti í reynd ekki annan valkost en að sitja áfram við ríkisstjórnarborðið“
FréttirAfsögn Bjarna Ben

„Ég ætti í reynd ekki annan val­kost en að sitja áfram við rík­is­stjórn­ar­borðið“

Bjarni Bene­dikts­son frá­far­andi fjár­mála­ráð­herra telur að hann hafi ekki getað annað en að sitja áfram við rík­is­stjórn­ar­borðið, þrátt fyrir að hafa sagt af sér emb­ætti fjár­mála­ráð­herra. Með því að taka sæti utan­rík­is­ráð­herra seg­ist hann vilja auka póli­tískan stöð­ug­leika, sem sé for­senda þess efna­hags­lega.
Að selja banka í góðri trú og armslengd
GreiningAfsögn Bjarna Ben

Að selja banka í góðri trú og arms­lengd

Álit umboðs­manns Alþingis, sem sagði Bjarna Bene­dikts­son van­hæfan til að selja föður sínum hlut í Íslands­banka, efast ekki um stað­hæf­ingar Bjarna um „hreina sam­visku“ eða góða trú. Það snýr að því að Bjarni hafi ekki gætt að hæfi sínu með því að leyfa sér að taka áhættu um hvort hann væri að selja föður sínum hlut í banka eða ekki þegar hann kvitt­aði undir söl­una.
Armslengd frá stjórnarkreppu
GreiningAfsögn Bjarna Ben

Arms­lengd frá stjórn­ar­kreppu

Afsögn Bjarna Bene­dikts­sonar hefur leitt af sér glund­roða innan rík­is­stjórnar Íslands. Nú eru for­menn­irnir í kappi við tím­ann við að finna ein­hverja lausn. Sú lausn þarf að taka mið af þeim raun­veru­leika að Bjarni vill hætta í stjórn­málum. Hann er búinn með sín níu líf á því sviði, en er þó opinn fyrir að stiga burt á annan hátt til að lág­marka skað­ann fyrir rík­is­stjórn­ar­sam­starfið og Sjálf­stæð­is­flokk­inn.

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár