Þessi grein birtist fyrir meira en ári.

Leggja til að ríkið greiði fyrir söfnun á týndum veiðarfærum

Um 94% af öllu rusli á sjáv­ar­botni við strend­ur Ís­lands eru veið­ar­færi. Þrátt fyr­ir þetta mikla magn hafa ís­lensk­ar út­gerð­ir nán­ast aldrei til­kynnt týnd veið­ar­færi eins og þeim ber að gera sam­kvæmt lög­um.

Leggja til að ríkið greiði fyrir söfnun á týndum veiðarfærum

Starfshópar á vegum matvælaráðuneytisins telja að það sé letjandi fyrir sjávarútveginn að tilkynna týnd veiðarfæri í sjó þar sem þeir þurfi að greiða fyrir að sækja þau sé það tilkynnt. Frá því að lög um nytjastofna sjávar frá 1996 voru sett hafa útgerðir aldrei tilkynnt týnd veiðarfæri í landhelgi Íslands. Um 94% af öllu rusli á hafsbotni við strendur landsins eru veiðarfæri. Um er að ræða bráðabirgðatillögur frá starfshópunum.

Telja núverandi kerfi letjandi

Í hugmyndum hópsins kemur fram að núverandi lög hafi letjandi áhrif á að fiskiskip tilkynni týnd veiðarfæri, þar sem þau þurfi að greiða allan kostnað við að þau séu aftur sótt. Í kynningunni kemur fram dæmi frá Noregi þar sem fiskiskip tilkynni, í gegnum snjallsímaforrit, týnd veiðarfæri og að norska ríkið sæki þau svo þeim að kostnaðarlausu. 

„Dæmi frá Noregi þar sem tilkynnt er um töpuð veiðarfæri með appi og svo fara yfirvöld og safna þeim saman í stórum leiðangri. Kostnaðurinn lendir á ríkinu,“ segir í kynningu starfshópanna. 

Mælir því starfshópurinn að norska leiðin verði tekin upp hér á landi. Þetta staðfestir Gréta María Grétarsdóttir, formaður starfshóps um umgengni.

Íslenskur sjávarútvegur nánast aldrei týnt veiðarfærum

Samkvæmt reglugerðum sjávarútvegsráðherra ber fiskiskipum að tilkynna til Landhelgisgæslunnar ef þau týna veiðarfærum í sjóinn. Svo virðist sem íslenskur sjávarútvegur standi sig betur en flestar aðrar þjóðir, því engar tilkynningar um týnd veiðarfæri hafa borist Landhelgisgæslunni frá því að reglugerðir sjávarútvegsráðherra voru samþykktar. Frá árinu 2016 hafa eingöngu tvö tilfelli verið skráð hjá Fiskistofu, en þær tilkynningar komu ekki frá útgerðunum sjálfum, heldur frá eftirlitsmönnum Fiskistofu sem voru um borð í skipunum þegar veiðarfærin týndust.

Týni fiskiskip veiðarfærum, og sækja þau ekki sjálf, skulu þau vera sótt á kostnað útgerðarinnar sem gerir út skipið. Veiðarfæri finnast víða um strendur landsins og hefur meðal annars Tómas Knútsson, stofnandi Bláa hersins, hefur fundið gífurlegt magn af veiðarfærum í sínu hreinsunarstarfi um strandir landsins. Erfitt er að vita hvaðan lang stærstur hluti þeirra koma, hvort um sé að ræða veiðarfæri af íslenskum skipum eða erlendum, þar sem stærstur hluti veiðarfæranna sem hann finnur er ekki merktur neinni útgerð eða að merkingar hafi dottið af eða afmáðst. Engar reglur eru um gæði merkinga á veiðarfærum. Finnist hins vegar veiðarfæri sem eru merkt ber eiganda veiðarfæranna að greiða fyrir söfnun á þeim. Ný reglugerð var samþykkt af sjávarútvegsráðherra árið 2020, sem gerir útgerðum skylt að merkja veiðarfæri sín á þremur stöðum í stað eins staðar sem gamlar reglugerðir sögðu til um. Er talið að með þeirri breytingu megi rekja veiðarfæri á auðveldari máta sem finnast á ströndum landsins og fjarlægja þau á kostnað þeirrar útgerðar sem er merkt veiðarfærunum. Enn hefur þó ekki verið sett í reglugerð hvernig skal reikna út kostnað við að fjarlægja veiðarfæri, sem eru merkt útgerðum, af ströndum landsins. Mikill kostnaður getur verið að því að flytja þung veiðarfæri af ströndum sem ekki eru nálægt vegum eða byggð og oft þarf sérhæfðan búnað í þau verkefni. Starfshópar ráðuneytisins vilja leggja enn frekari áherslur á merkingar. 

Sjávarútvegurinn borgar ekki Úrvinnslugjald 

Árið 2005 gerðu LÍÚ, nú SFS, og Úrvinnslusjóður sín á milli samning þess efnis að ekkert úrvinnslugjald sé lagt á veiðarfæri. Úrvinnslugjald er lagt á marga vöruflokka, svo sem umbúðir, dekk og bifreiðar. Er þetta úrvinnslugjald svo notað til þess að greiða fyrir úrvinnslu á úrganginum sem endurvinnslufyrirtækja safna og senda áfram í endurvinnslu eða endurnýtingu. Í stað þess að greiða úrvinnslugjaldið á SFS að sjá um söfnun og úrvinnslu á öllum veiðarfærum úr gerviefnum á landinu. Markmið var sett í samninginn um að minnsta kosti 60% af öllum veiðarfærum skulu vera safnað saman og komið í endurvinnslu. Samkvæmt tölum frá Umhverfisstofnum hefur þetta markmið ekki nást öll árin.

Mikið af veiðarfærum urðuðMörg þúsund tonn af veiðarfærum hafa verið urðuð hjá Sorpu á Álfsnesi undnafarin ár. Mikið af þessum veiðarfærum eru keyrð langar vegalengdir til þess eins að urða þau. Ekkert í samningi SFS við Úrvinnslusjóð bannar urðun veiðarfæra.

Nýr samningur hjá ráðherra í meira en ár.

Árið 2021 samþykkti stjórn Úrvinnslusjóðs nýjan samning við SFS. Litlar breytingar voru á þeim samningi og frá árinu 2005. Umhverfisstofnun gerði tvær umsagnir um þennan nýja samning og var niðurstaða stofnuninar að hann stæðist ekki lög. Þrátt fyrir þessar umsagnir hefur hann ekki verið endurskoðaður. Samkvæmt upplýsingum Heimildarinnar ætlar Guðlaugur Þór Þórðason, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, að samþykja samninginn án nokkurra breytinga með tilliti til umsagna Umhverfisstofnunar. 

Þá tóku gildi um áramótin ný lög um framleiðendaábyrgð, sem skilyrða fyrirtæki að standa undir þeim kostnaði sem verður vegna úrvinnslu á vörum sem þeir framleiða, þar hefur sjávarútvegurinn einnig fengið að sleppa út af sínum sérsamningi við ríkið, sem er óuppsegjanlegur nema að brot eigi sér stað. Samningurinn hefur margoft verið brotinn af SFS, þrátt fyrir það hefur samningnum aldrei verið sagt upp af Úrvinnslusjóði, en SFS er með stjórnarmeðlim í stjórn sjóðsins þrátt fyrir að greiða nánast ekkert Úrvinnslugjald til sjóðsins.

Um 94% af öllu rusli á hafsbotni eru veiðarfæri

Frá árinu 2004 hefur Hafrannsóknastofnun kortlagt hafsbotninn við strendur Íslands. Við þessa kortlagningu hafa myndavélar stofnunarinnar þá á sama tíma gripið myndir af gríðarlegu miklu magni af rusli á hafsbotni við strendur landsins. Allt að 94% af öllu rusli sem stofnunin fann voru veiðarfæri frá sjávarútveginum. Langmesta ruslið frá sjávarútveginum mátti finna við Reykjanesskaga. Langstærstur hluti veiðarfæra er úr plasti og getur það tekið mörg hundruð ár fyrir þau að brotna niður. Þegar þau loks byrja að brotna niður myndast örplast sem fiskar og önnur sjávardýr borða, sem endar svo á diskum landsmanna. Nýjustu rannsóknir sýna að mikið magn af plasti má finna í nánast öllum tegundum sjávardýra við stendur Íslands.

Kjósa
23
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir (2)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
  • Kári Jónsson skrifaði
    Þessi lög einsog mörg önnur eru án viðurlaga, það er eðlilegt og sjálfsagt að ríkistyrkta-einokunar-útgerðin verði svipt veiðileyfi ef lög eru brotin, það væri jákvæð hvatning til að ganga vel um auðlindina. Hinsvegar er fáránlegt að skattgreiðendur séu rukkaðir fyrir úrvinnslu/förgunargjald veiðarfæra ríkistyrktu-einokunar-útgerðanna, þegar stjórnmála-fólkið telur við hæfi á sama tíma að rukka þessa útgerð um smánar-gjald fyrir veiðiréttinn á Íslandsmiðum, eiga viðskipti með aflaheimildir almennings, sem og að fá að hafa óslitna-virðiskeðju.
    1
  • Gudmundur Einarsson skrifaði
    Fyrir 40 árum setti Hampiðjan í samvinnu við þýska og hollenska aðila upp endurvinnslu á notuðum veiðarfærum. Þar voru net endurunnin í stórum stíl og afurðin var nylon og blý, það má ekki gleyma öllum þeim tonnum af blýi sem liggja á sjávarbotninum og dreifast um lífríkið ásamt örplasti. Hvað varð um þetta framtak?
    4
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.
Tengdar greinar

Endurvinnsla á Íslandi

Mest lesið

Sigríður Hrund greiddi fyrir viðtal á NBC – Verðið trúnaðarmál
1
FréttirForsetakosningar 2024

Sig­ríð­ur Hrund greiddi fyr­ir við­tal á NBC – Verð­ið trún­að­ar­mál

Sig­ríð­ur Hrund Pét­urs­dótt­ur for­setafram­bjóð­andi greiddi ásamt nokkr­um öðr­um kon­um fyr­ir birt­ingu við­tals við hana hjá banda­ríska fjöl­miðl­in­um NBC en verð­ið er trún­að­ar­mál. Hún seg­ist hafa vilj­að grípa tæki­fær­ið til þess að benda á það hve op­ið fram­boðs­ferl­ið er á Ís­landi og til þess að sýna að venju­leg kona gæti boð­ið sig fram til for­seta.
RÚV frestaði sýningu dagskrárliða til að forðast tap á síðasta ári
2
Greining

RÚV frest­aði sýn­ingu dag­skrárliða til að forð­ast tap á síð­asta ári

RÚV fékk 5,7 millj­arða króna úr rík­is­sjóði í fyrra og afl­aði 2,9 millj­arða króna tekna af sam­keppn­is­rekstri, sem er að­al­lega sala á aug­lýs­ing­um. Tekj­ur fyr­ir­tæk­is­ins hafa auk­ist mik­ið á síð­ustu ár­um, ann­ars veg­ar vegna þess að íbú­um lands­ins hef­ur fjölg­að og hins veg­ar vegna þess að aug­lýs­inga­tekj­ur hafa auk­ist.
Kaup Kviku á Ortus: Kjartan hagnaðist um nærri 200 milljónir sama ár
4
Fréttir

Kaup Kviku á Ort­us: Kjart­an hagn­að­ist um nærri 200 millj­ón­ir sama ár

Einn af þeim al­menn­ings­hluta­fé­lag­ið Kvika keypti hluta­bréf í breska veð­lána­fyr­ir­tæk­inu Ort­us af ár­ið 2022 var fé­lag í eigu fjár­fest­is­ins Kjart­ans Gunn­ars­son­ar, fyrr­ver­andi fram­kvæmda­stjóra Sjálf­stæð­is­flokks­ins. Hann og Ár­mann Þor­valds­son, þá­ver­andi að­stoð­ar­for­stjóri Kviku og nú­ver­andi for­stjóri, eru við­skipta­fé­lag­ar og áttu með­al ann­ars báð­ir hluta­bréf í Ort­us á sama tíma.
Þöggunarmálsóknir gegn fjölmiðlum mæta andstöðu Evrópuráðs
8
Erlent

Þögg­un­ar­mál­s­ókn­ir gegn fjöl­miðl­um mæta and­stöðu Evr­ópu­ráðs

Ráð­herr­a­ráð Evr­ópu­ráðs hef­ur birt til­mæli til allra að­ild­ar­ríkja, þar með tal­ið Ís­lands, um að vinna eigi gegn SLAPP-mál­sókn­um, sem séu skað­leg­ar lýð­ræð­inu og al­manna­hag. Slík­um mál­sókn­um hef­ur ver­ið beitt gegn al­menn­ingi og fjöl­miðl­um til að þagga nið­ur eða refsa fyr­ir óþægi­lega um­fjöll­un. Tölu­vert er um SLAPP-mál­sókn­ir á Ís­landi, en ekk­ert ból­ar á inn­leið­ingu slíkra til­mæla af rík­is­stjórn, seg­ir Þór­hild­ur Sunna Æv­ars­dótt­ir, þing­kona Pírata.
„Hætta á misferli“ – Alvarlegar athugasemdir KPMG við fjárreiður Blaðamannafélagsins
9
Fréttir

„Hætta á mis­ferli“ – Al­var­leg­ar at­huga­semd­ir KP­MG við fjár­reið­ur Blaða­manna­fé­lags­ins

Fyrr­ver­andi formað­ur og fram­kvæmda­stjóri Blaða­manna­fé­lags Ís­lands milli­færði end­ur­tek­ið á sig fyr­ir­fram­greidd laun sem hann end­ur­greiddi vaxta­laust allt að hálfu ári síð­ar, keypti tíu tölv­ur fyr­ir sig á níu ár­um og greiddi út styrki án sam­þykk­is stjórn­ar. KP­MG ger­ir at­huga­semd­ir við þetta í nýrri skýrslu sem unn­in var að beiðni stjórna BÍ. Hjálm­ar Jóns­son, sem sagt var upp hjá fé­lag­inu í árs­byrj­un, seg­ir þetta allt eiga sér eðli­leg­ar skýr­ing­ar.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

„Þetta er móðgun við okkur“
5
Fréttir

„Þetta er móðg­un við okk­ur“

Heim­ild­in ákvað að hringja í nokkra sem höfðu skrif­að und­ir und­ir­skriftal­ist­ann: Bjarni Bene­dikts­son hef­ur ekki minn stuðn­ing sem for­sæt­is­ráð­herra til þess ein­fald­lega að spyrja: hvers vegna? Svör­in voru marg­vís­leg en þau átta sem svör­uðu sím­an­um höfðu marg­vís­leg­ar ástæð­ur fyr­ir því en áttu það öll sam­eig­in­legt að treysta ekki Bjarna sök­um fer­ils hans sem stjórn­mála­manns og sér í lagi síð­ustu mán­uði þar sem hann hef­ur far­ið frá því að vera fjár­mála­ráð­herra yf­ir í það að vera ut­an­rík­is­ráð­herra og loks for­sæt­is­ráð­herra.
Sakar nýjan matvælaráðherra um lygar
7
Fréttir

Sak­ar nýj­an mat­væla­ráð­herra um lyg­ar

Ólaf­ur Stephen­sen, Fram­kvæmda­stjóri Fé­lags at­vinnu­rek­anda, seg­ir að ný­skip­að­ur mat­væla­ráð­herra hafi sagt ósátt þeg­ar hún sagði að all­ir um­sagnar­að­il­ar hafi ver­ið kall­að­ir á fund at­vinnu­vega­nefnd­ar til að ræða frum­varp til breyt­ing­ar á bú­vöru­lög­um. Ólaf­ur seg­ir að Fé­lag at­vinnu­rek­anda hafi ekki feng­ið boð á fund áð­ur en um­deild­ar breyt­ing­ar á lög­un­um voru sam­þykkt­ar.
„Verðmætin okkar felast líka í að nýta náttúruna“
8
FólkForsetakosningar 2024

„Verð­mæt­in okk­ar fel­ast líka í að nýta nátt­úr­una“

Halla Hrund Loga­dótt­ir vill hafa sömu vök­ulu augu sem hún hef­ur haft sem orku­mála­stjóri og nýta þau, og rödd sína, með sterk­ari hætti í embætti for­seta. Halla Hrund er með stórt nátt­úru­hjarta en verð­mæt­in fel­ast líka í að nýta nátt­úr­una. „Fyr­ir mér felst þetta í jafn­vægi og virð­ingu í sam­skipt­um, við þurf­um ekki að deila svona mik­ið.“
Jón Gnarr segir að ísraelskir landnemar í Palestínu þurfi að hypja sig
9
FréttirForsetakosningar 2024

Jón Gn­arr seg­ir að ísra­elsk­ir land­nem­ar í Palestínu þurfi að hypja sig

Jón Gn­arr lýs­ir yf­ir harðri and­stöðu við stríð­ið í Palestínu í ný­legu við­tali í hlað­varp­inu Vakt­inn. Hann vill taf­ar­laust vopna­hlé, póli­tíska end­ur­nýj­un í Ísra­el og að land­töku­byggð­ir Ísra­els í Palestínu verði lagð­ar nið­ur. „Það þarf bara að jafna þetta við jörðu og segja þessu liði að hypja sig.“

Mest lesið í mánuðinum

Læstur inni í íbúðinni sinni í fimmtán ár
1
Viðtal

Læst­ur inni í íbúð­inni sinni í fimmtán ár

Sveinn Bjarna­son bjó í fimmtán ár í læstri íbúð á veg­um Ak­ur­eyr­ar­bæj­ar. Hann bank­aði oft ít­rek­að og grét áð­ur en starfs­fólk opn­aði fyr­ir hon­um. Móð­ir hans gerði end­ur­tekn­ar at­huga­semd­ir við að hann væri læst­ur inni og seg­ir son sinn hafa ver­ið van­rækt­an. Fyrr á þessu ári greip hún til þess ör­þrifa­ráðs að flytja hann bú­ferl­um í ann­an lands­hluta til að fá mann­sæm­andi að­bún­að fyr­ir hann. Mál Sveins varp­ar ljósi á al­var­leg­ar brota­lam­ir í þjón­ustu við fatl­að fólk á Ís­landi og sýn­ir hvernig mann­rétt­indi hafa ver­ið virt að vett­ugi ár­um sam­an.
Eina leiðin til að halda lífinu áfram var að koma út
3
ViðtalForsetakosningar 2024

Eina leið­in til að halda líf­inu áfram var að koma út

Bald­ur Þór­halls­son bældi nið­ur eig­in kyn­hneigð frá barns­aldri og fannst hann ekki geta ver­ið hann sjálf­ur. Fyr­ir 28 ár­um tók hann ákvörð­un um að koma út úr skápn­um, það var ekki ann­að í boði ef hann ætl­aði að halda áfram með líf­ið. Nú stefna þeir Fel­ix Bergs­son á Bessastaði. „Við eig­um 28 ára ást­ríkt sam­band að baki og höf­um ekk­ert að fela,“ seg­ir Fel­ix.
Nýjar ógnir blasa við Íslendingum
4
Úttekt

Nýj­ar ógn­ir blasa við Ís­lend­ing­um

Ís­land get­ur orð­ið skot­mark í styrj­öld sem veik­asti hlekk­ur­inn í varn­ar­keðju Vest­ur­landa. Don­ald Trump hafn­ar skuld­bind­ingu Banda­ríkj­anna til að verja NATO-ríki sem borga ekki sinn skerf, en Ís­land er lengst frá því af öll­um. Ingi­björg Sól­rún Gísla­dótt­ir, fyrr­ver­andi ut­an­rík­is­ráð­herra, seg­ir varn­ar­samn­ing­inn við Banda­rík­in hafa „af­skap­lega tak­mark­að gildi“.
„Ég ætla ekki að kinka kolli framan í einhver illmenni án þess að segja neitt“
6
ViðtalForsetakosningar 2024

„Ég ætla ekki að kinka kolli fram­an í ein­hver ill­menni án þess að segja neitt“

Jón Gn­arr er kom­inn í for­setafram­boð. Hann seg­ir meiri þörf á gleði og húm­or í lýð­ræð­inu og sam­fé­lag­inu þar sem of­fram­boð sé á leið­ind­um og er sann­færð­ur um að þjóð­in sé að leita sér að mann­eskju sem hún geti séð sjálfa sig í. Jón ætl­ar sér að mýkja freka kall­inn með kær­leik­ann að vopni og lof­ar að vera hvorki of­stopa­mann­eskja né lydda, nái hann kjöri. Svo hef­ur hann alltaf dreymt um að búa í Garða­bæ.
Hjúkrunarheimilið Sóltún fékk 20 milljarða frá íslenska ríkinu
7
Fréttir

Hjúkr­un­ar­heim­il­ið Sól­tún fékk 20 millj­arða frá ís­lenska rík­inu

Frá ár­inu 2009 hef­ur hjúkr­un­ar­heim­il­ið Sól­tún feng­ið tæp­lega 20 millj­arða króna frá ís­lenskra rík­inu. Um 90 pró­sent af tekj­um Sól­túns koma frá rík­inu. Eig­end­urn­ir hafa tek­ið á þriðja millj­arð króna út úr rekstr­in­um með því að selja fast­eign­ir og lóð­ir og lækka hluta­fé fyr­ir­tæk­is­ins. All­ur rekst­ur­inn bygg­ir hins veg­ar á um­deild­um samn­ingi við ís­lenska rík­ið sem gerð­ur var ár­ið 2000.
Risar í landbúnaði orðnir að fríríki og geta stýrt verði eins og þeim sýnist
8
Rannsókn

Ris­ar í land­bún­aði orðn­ir að fríríki og geta stýrt verði eins og þeim sýn­ist

Laga­breyt­ing sem var fyr­ir einu og hálfu ári köll­uð „að­för að neyt­end­um“ var sam­þykkt á Al­þingi í lok síð­ustu viku með at­kvæð­um minni­hluta þing­manna. Um er að ræða af­nám á ólög­mætu sam­ráði stærstu land­bún­að­ar­fyr­ir­tækja lands­ins. Laga­breyt­ing­unni var laum­að inn í frum­varp á loka­metr­um af­greiðslu þess með mik­illi að­komu þeirra sem mest græða á henni.
Halla nú ósammála mörgu sem hún beitti sér fyrir sem framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs
10
FréttirForsetakosningar 2024

Halla nú ósam­mála mörgu sem hún beitti sér fyr­ir sem fram­kvæmda­stjóri Við­skipta­ráðs

Ár­ið 2007 mælti Halla Tóm­as­dótt­ir, sem þá var fram­kvæmda­stjóri Við­skipta­ráðs, fyr­ir breyt­ing­um til þess að Ís­land gæti orð­ið „best í heimi.“ Þar á með­al var að setja á flata og lága skatta, einka­væða há­skóla og heil­brigðis­kerfi, einka­væða nátt­úru­auð­lind­ir og stór­auka ensku­kennslu. Heim­ild­in kann­aði hver við­horf Höllu væru til mála­flokk­anna í dag.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár

Loka auglýsingu