Félagsmálaráðuneytið brýtur upplýsingalög í Laugalandsmálinu

Félags­mála­ráðu­neytið hefur ekki svarað form­legu erindi lög­manns hóps kvenna sem vistaðar voru á með­ferð­ar­heim­il­inu Lauga­landi, áður Varp­holti, þrátt fyrir að frestur sem ráðu­neyt­inu var gef­inn til þess sé lið­inn. Þá hefur beiðni kvenn­anna um annan fund með Ásmundi Einari Daðasyni, félags- og barna­mála­ráð­herra, sem send var fyrir meira en mán­uði síðan ekki heldur verið svarað.

Tíu konur hafa stigið fram í Stund­inni og greint frá því að for­stöðu­maður með­ferð­ar­heim­il­is­ins á árunum 1997 til 2007, Ingj­aldur Arn­þórs­son, hafi brotið á þeim með ýmsum hætti á meðan þær voru þar vistaðar af hálfu opin­berra aðila. Konurnar hafa lýst því að þær hafi verði beittar and­legu ofbeldi, að komið hafi verið í veg fyrir sam­skipti þeirra við for­eldra og fjöl­skyldur og að þær hafi verið beittar lík­am­legu ofbeldi. Lík­am­lega ofbeldið hafi meðal ann­ars falist í því að þeim hefði verið hrint niður stiga, þær slegnar og þær dregnar á hár­inu. Í síð­asta tölu­blaði Stund­ar­innar lýsti ein kvenn­anna því meðal ann­ars að sökum þess að hún hefði ekki fengið nokkurn stuðn­ing á meðan að hún dvaldi á Lauga­landi með ung­barn hefði hún neyðst til að gefa barnið frá sér að vist­inni lok­inni.

Engin svör borist

Hinn 20. apríl síð­ast­lið­inn sendi Magnús D. Norðdahl lög­maður bréf til félags­mála­ráðu­neyt­is­ins þar sem til­kynnt var að hann hefði tekið að sér hags­muna­gæslu fyrir kon­urnar. Í umræddu bréfi fór Magnús fram á það fyrir hönd skjól­stæð­inga sinna að veittar yrðu ákveðnar upp­lýs­ingar um rann­sókn þá sem fram á að fara vegna ásak­ana um að fjöldi kvenna hefði verið beittur illri með­ferð, and­legu og lík­am­legu ofbeldi á meðan þær voru vistaðar á með­ferð­ar­heim­il­inu. Sömu­leiðis fór Magnús fram á að fá afhent öll gögn máls­ins eftir að félags­mála­ráðu­neytið veitti vil­yrði fyrir því að umrædd rann­sókn yrði hafin.

Átta dagar eru nú liðnir frá því að umrætt bréf var sent en enn hefur ekki borist svar frá ráðu­neyt­inu. Í 17. grein upp­lýs­inga­laga er til­greind að ákveða skuli hvort orðið verði við beiðni um aðgang að gögnum svo fljótt sem verða megi. „Hafi beiðni ekki verið afgreidd innan sjö daga frá mót­töku hennar skal skýra aðila frá ástæðum taf­anna og hvenær ákvörð­unar sé að vænta,“ segir enn fremur í laga­grein­innni.

Fá ekki fund þrátt fyrir loforð þar um

Í tölvu­pósti sem Gígja Skúla­dóttir sendi Ásmundi Einar 25. mars síð­ast­lið­inn, fyrir hönd kvenn­ana, fór hún fram á að fá upp­lýs­ingar um skipu­lag, mark­mið, fyr­ir­komu­lag og fram­gang þeirrar rann­sóknar sem Gæða- og eft­ir­lits­stofnun félags­þjón­ustu og barna­verndar var falið að fram­kvæma á starf­semi með­ferð­ar­heim­il­is­ins. Auk þess fór hún fram á að kon­urnar fengju fund með Ásmundi Einari vegna máls­ins.

Ásmundur Einar fund­aði í tvígang með kon­unum í febr­úar, áður en tekin var ákvörðun um að rann­saka með­ferð­ar­heim­ilið. Á þeim fundum lýsti Ásmundur Einar því að kon­unum væri vel­komið að hafa sam­band við sig hvenær sem er og óska eftir fundi með honum. Nú eru liðnir 33 dagar síðan bréf Gígju var sent ráð­herra án þess að svör við spurn­ingum þeim sem hún setti fram hafi borist og án þess að kon­unum hafi verið boðið til fundar við ráð­herra.

Spurn­ing­arnar sem Magnús setur fram í bréfi sínu erindi að veru­legu leyti hinar sömu og Gígja setti fram í sínu bréfi. Er þar meðal ann­ars spurt um hvort mark­mið rann­sókn­ar­innar hafi verið skil­greint, hvort leitað verði til utan­að­kom­andi aðila varð­andi fram­kvæmd rann­sókn­ar­innar, hverjir beri ábyrgð á rann­sókn­inni, hvaða gagna standi til að afla, hvernig skýrslu­gjöf verði háttað og hver tímara­mmi rann­sókn­ar­innar sé. Þá spyr Magnús hvort farið hafi fram lög­fræði­leg grein­ing á því hvort Gæða- og eft­ir­lits­stofnun sé hæf til að fjalla um með­ferð­ar­heim­ilið í ljósi þess að um sé að ræða und­ir­stofnun félags­mála­ráðu­neyt­is­ins.

Í bréfi Magnúsar til ráðu­neyt­is­ins er til­tekið að þess sé vænst að því verði svarað eigi síðar en 26. apríl, í gær. Það væri enda í sam­ræmi við ákvæði upp­lýs­inga­laga. Engu að síður hefur enn ekk­ert svar borist frá ráðu­neyt­inu.

„Það er ákaf­lega baga­legt að stjórn­völd sjái ekki sóma sinn í því að með­höndla þetta mál með fag­legum og vönd­uðum hætti. Kerfið brást umbjóð­endum mínum á sínum tíma og þær upp­lifa nú að kerfið sé að bregð­ast þeim aftur þegar engin svör ber­ast þrátt fyrir fögur fyr­ir­heit um rann­sókn. Nú verður félags­mála­ráð­herra að stíga fram og standa við stóru orðin," segir Magnús.