Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra segir að afnotaréttur á fiskveiðikvóta eigi aldrei að geta erfst varanlega á milli kynslóða eins og hann getur gert nú samkvæmt gildandi lögum og reglum. Stundin spurði Katrínu út í skoðanir hennar á nýlegum fréttum um arfgreiðslu og kaup sex barna þeirra Þorsteins Más Baldvinssonar og Kristjáns Vilhelmssonar á 84,5 prósenta hlut í útgerðarfélaginu Samherja. Verðmæti þeirra eigna sem skipta um hendur hlaupa á tugum milljarða króna og er helsta verðmætið falið í aflaheimildunum sem Samherji hefur yfir að ráða. 

„Afnotaréttur á sameiginlegum auðlindum þjóðarinnar á aldrei að geta orðið varanlegur þannig að hann geti flust ítrekað á milli kynslóða líkt og um einkaeign sé að ræða“

Orðrétt segir Katrín: „Þetta mál er enn ein áminningin um nauðsyn þess að binda eignarhald þjóðarinnar á auðlindunum í stjórnarskrá. Þar verði undirstrikað að auðlindir verði aldrei afhentar varanlega og mikilvægt sé að þeir sem nýti auðlindir í ábataskyni greiði af því sanngjarnt gjald. Afnotaréttur á sameiginlegum auðlindum þjóðarinnar á aldrei að geta orðið varanlegur þannig að hann geti flust ítrekað á milli kynslóða líkt og um einkaeign sé að ræða. Ég tel algjörlega ljóst að það sé ekki vilji þjóðarinnar.“ 

Bjarni Benediktsson, formaður Sjálfstæðisflokksins og fjármálaráðherra, hefur einnig opnað á möguleika þess nýlega að breyta kvótakerfinu. Eftirfarandi orð lét Bjarni falla á Alþingi í tengslum við umræðuna um skaðabótakröfur nokkura útgerða gegn íslenska ríkinu vegna úthlutunar á makrílkvóta. „Því langar mig að segja þetta hér: fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerfið okkar er ekki nátt­úru­lög­mál. Það er mann­anna verk. Aðgangur að auð­lind­inni, stjórnun veið­anna, hvernig við viljum tryggja sjálf­bærni veið­anna, hvaða gjald við ætlum að taka í veiði­gjald. Þetta eru allt mál sem við ráðum til lykta hér á Alþingi með lögum og regl­um.“

„Slíkt ákvæði er mikilvægasta skrefið sem hægt er að taka í þessum málum“

Auðlindaákvæði verði sett í stjórnarskrá

Katrín segir að málið sé enn ein staðfestingin á því að festa þurfi eignarhald íslensku þjóðarinnar á auðlindum sínum í stjórnarskrá og segist hún hafa hug á að þetta verði gert á yfirstandandi kjörtímabili í frumvarpi sem hún ætli að leggja fram. Stundin spurði Katrínu meðal annars að því hvort hún væri sammála flokkssystur sinni, Lilju Rafneyju Magnúsdóttur, um að setja þurfi auðlindaákvæði í stjórnarskrá.

Samherjaarfurinn vekur viðbrögðFréttir um að tveir stærstu eigendur Samherja hafi arfleitt og selt börnunum sínum hlutarbéf sín í Samherja hafa vakið mikil og hörð viðbrögð.

Mynd: Skapti Hall­gríms­son

Um þetta segir Katrín: „Fiskveiðiauðlindin er þjóðareign. Ég er því sammála Lilju Rafneyju um mikilvægi þess að festa auðlindaákvæði í stjórnarskrá og hef sett það mál í forgang við endurskoðun stjórnarskrár og mun leggja frumvarp um slíkt ákvæði fyrir lok kjörtímabilsins. Slíkt ákvæði er mikilvægasta skrefið sem hægt er að taka í þessum málum og mun gera alla umræðu um framtíðarskipan auðlindamála markvissari og skýrari.“

Katrín svaraði ekki spurningu um hvort hún væri hlynnt því að kvóti íslenskra útgerðarfélaga yrði innkallaður eða ekki.

Katrín: Einnig þurfi að íhuga breytingar á erfðaskatti

Katrín svarar spurningum um Samherjamálið í greinum í nýjasta tölublaði Stundarinnar þar sem fjallað er um kvótakerfið og þá staðreynd að ráðandi hluthafar í fjórtán af tuttugu stærstu sjávarútvegsfyrirtækjum landsins eru 60 ára eða eldri. Þar af leiðandi sé sagan sem hefur átt sér stað hjá Samherja einungis ein af mörgum sambærilegum þar sem kynslóðaskipti muni eiga sér stað á eignarhaldi íslenskra stórútgerða á næstu árum. 

Katrín segir að hún telji að málið sýni einnig að mögulega þurfi að endurskoða fyrirkomulag erfðafjárskatts á Íslandi sem er 10 prósent af þeim eignum eða verðmætum sem erfast. „Þetta mál vekur almenn álitamál óháð sjávarútvegi og það er fyrirkomulag erfðafjárskatts. Miklar eignir geta færst milli kynslóða og við þurfum að gæta þess að aðilar sem fá miklar eignir í arf greiði til samfélagsins af þeim með sanngjörnum hætti,“ segir hún.