Greining

Hvernig skapa má hagkerfi velsældar – sem nærir umfram vöxt

Vöxt­ur hag­kerf­is­ins er ekki alltaf til góðs. Hag­vaxt­ar­sókn­in og auð­söfn­un vegna auð­linda­nýt­ing­ar hef­ur kom­ið ástandi jarð­ar í það horf að sjö af níu þol­mörk­um hafa nú ver­ið brot­in. Huga þarf hratt að því að skapa nýja end­ur­nær­andi mögu­leika fyr­ir vel­sæld um­fram tak­mörk hag­vaxt­ar­ins.

Hvernig skapa má hagkerfi velsældar – sem nærir umfram vöxt
Mynd: Shutterstock
Birtist fyrir tæpum mánuði.

Hagvöxtur hefur almennt verið talin forsenda framþróunar og undirstaða velferðarsamfélaga. Því með vextinum skapist forsendur fyrir því að byggja upp samfélagslegar stofnanir sem mynda velferð og hagsæld. Þessi sýn á hagvöxt og gildi hans breytist hratt nú um stundir.

Hagkerfið er hvorki skepna né sjálfstýrð vél – heldur manngert kerfi sem stjórnast af fólki. Kerfið byggir auðvitað á auðlindum, en einnig á hugviti, tækjum og vinnuafli. Veðurfarið eða veirur geta vissulega haft veruleg áhrif á hagkerfið eins og við vitum, en einnig menntun, lýðræði, menning og nýsköpun, svo nokkrir áhrifaþættir séu nefndir. Oft vill gleymast að hagkerfið er kerfi sem er búið til af okkur mannfólkinu. Dýrin og plönturnar láta sig það kerfi ekki neinu varða. En við nýtum sum þeirra fyrir aðföng inn í hluta af kerfinu. Auðlindirnar nýtast til að skapa hagvöxt en spurningarnar sem sækja nú á víðast hvar varða nýtingu auðlinda, hvernig þær eru nýttar og …

Kjósa
23
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir (2)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
  • Kristin Ragnarsdottir skrifaði
    25. maí 2026 18:21
    Afar góð grein Ásgeir Brynjar Torfason!
    0
  • JE
    Jóhann Einarsson skrifaði
    13. maí 2026 08:56
    Það verður erfitt að fá breytingar með góðu því isminn er svo óhugalega öflugur, hann hugsar bara um líðandi stundu og völd sem þóknast honum, hann á öll heilaþvottatækin og vei hvað þarf til að strá ryki í augu okkar almúgans.
    1
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Sáu sárin sem hún faldi
1
Viðtal

Sáu sár­in sem hún faldi

Þann 7. júní verða fimm ár lið­in frá frá­falli Emblu Arn­ars Katrín­ar­dótt­ur. And­lát henn­ar var harma­fregn fyr­ir sam­fé­lag­ið, en fjöl­skyld­an sat eft­ir með sorg­ina. Löngu áð­ur en Embla fékk grein­ingu var fjöl­skyld­unni orð­ið ljóst að hún væri orð­in al­var­lega veik, en vegna þess hve þög­ul veik­ind­in voru tók tíma að fá áheyrn. Jafn­vel þá skorti skiln­ing á stöðu barns­ins, sem svipti sig lífi og var jörð­uð á fimmtán ára af­mæl­is­dag­inn sinn.
Fjölskylda Bjarna enn tengd Hval þegar hann gaf veiðileyfi
5
Innlent

Fjöl­skylda Bjarna enn tengd Hval þeg­ar hann gaf veiði­leyfi

Föð­ur­syst­ir Bjarna Bene­dikts­son­ar var ein af tíu stærstu hlut­höf­um Hvals hf. þeg­ar hann gaf fé­lag­inu um­deilt leyfi til hval­veiða. Hval­ur keypti eig­in bréf fyr­ir hálf­an millj­arð á með­an hlut­ur dán­ar­bús föð­ur Bjarna dróst sam­an. „Það eru eng­ir ná­komn­ir ætt­ingj­ar mín­ir sem hafa hags­muni hér,“ sagði Bjarni, sem áð­ur taldi sig van­hæf­an í mál­um fé­lags­ins vegna vensla.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Sáu sárin sem hún faldi
2
Viðtal

Sáu sár­in sem hún faldi

Þann 7. júní verða fimm ár lið­in frá frá­falli Emblu Arn­ars Katrín­ar­dótt­ur. And­lát henn­ar var harma­fregn fyr­ir sam­fé­lag­ið, en fjöl­skyld­an sat eft­ir með sorg­ina. Löngu áð­ur en Embla fékk grein­ingu var fjöl­skyld­unni orð­ið ljóst að hún væri orð­in al­var­lega veik, en vegna þess hve þög­ul veik­ind­in voru tók tíma að fá áheyrn. Jafn­vel þá skorti skiln­ing á stöðu barns­ins, sem svipti sig lífi og var jörð­uð á fimmtán ára af­mæl­is­dag­inn sinn.
Fleiri tilvik og háar upphæðir í fjárdráttarmáli lögmannsins
6
Innlent

Fleiri til­vik og há­ar upp­hæð­ir í fjár­drátt­ar­máli lög­manns­ins

Lög­mað­ur­inn Guð­rún Björg Birg­is­dótt­ir starf­aði sem ráðs­mað­ur fólks sem svipt hafði ver­ið fjár­ræði og er sök­uð um að hafa nýtt sér stöðu sína til að fremja auðg­un­ar­brot. Ólaf­ur Hauks­son hér­aðssak­sókn­ari seg­ir meint­an fjár­drátt henn­ar vera til með­ferð­ar hjá embætt­inu og vel­ferð­ar­sviði Reykja­vík­ur­borg­ar var gert við­vart þar sem hún sá um fjár­mál minnst tveggja ein­stak­linga.

Mest lesið í mánuðinum

Sáu sárin sem hún faldi
2
Viðtal

Sáu sár­in sem hún faldi

Þann 7. júní verða fimm ár lið­in frá frá­falli Emblu Arn­ars Katrín­ar­dótt­ur. And­lát henn­ar var harma­fregn fyr­ir sam­fé­lag­ið, en fjöl­skyld­an sat eft­ir með sorg­ina. Löngu áð­ur en Embla fékk grein­ingu var fjöl­skyld­unni orð­ið ljóst að hún væri orð­in al­var­lega veik, en vegna þess hve þög­ul veik­ind­in voru tók tíma að fá áheyrn. Jafn­vel þá skorti skiln­ing á stöðu barns­ins, sem svipti sig lífi og var jörð­uð á fimmtán ára af­mæl­is­dag­inn sinn.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Þverstæður íslenskrar efnahagsstjórnar
Greining

Þverstæð­ur ís­lenskr­ar efna­hags­stjórn­ar

Er allt að fara í skrúf­una? Hei­mótt­ar­skap­ur í hugs­an­legri heimskreppu er ekki góð blanda. Hag­fræð­in sem fag­leg fræði­grein hef­ur tek­ið meiri fram­förum held­ur en ís­lenska krón­an á þess­ari öld og mögu­lega forð­að okk­ur frá ein­hverj­um krepp­um. Þau sem misst hafa af þró­un­inni vilja gjarn­an halda í gaml­ar kredd­ur ásamt gömlu góðu verð­tryggðu krón­unni.
Lýstu áhyggjum af herskyldu, forræði og auðlindum Íslendinga
Greining

Lýstu áhyggj­um af her­skyldu, for­ræði og auð­lind­um Ís­lend­inga

Á Al­þingi var hart tek­ist á um þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu um að­ild­ar­við­ræð­ur að Evr­ópu­sam­band­inu. Þing­menn stjórn­ar­and­stöð­unn­ar lýstu ótta við að missa for­ræði yf­ir Ís­landi, teikn­uðu upp mynd af ytri ógn og ásælni annarra þjóða í auð­lind­irn­ar. Spurt var hvort Ís­lend­ing­ar myndu beygja sig und­ir her­skyldu, jafn­vel þótt evr­ópsk­ur her sé ekki til og Evr­ópu­sam­band­ið sé ekki hern­að­ar­banda­lag.
Fjölskylda Bjarna enn tengd Hval þegar hann gaf veiðileyfi
Innlent

Fjöl­skylda Bjarna enn tengd Hval þeg­ar hann gaf veiði­leyfi

Föð­ur­syst­ir Bjarna Bene­dikts­son­ar var ein af tíu stærstu hlut­höf­um Hvals hf. þeg­ar hann gaf fé­lag­inu um­deilt leyfi til hval­veiða. Hval­ur keypti eig­in bréf fyr­ir hálf­an millj­arð á með­an hlut­ur dán­ar­bús föð­ur Bjarna dróst sam­an. „Það eru eng­ir ná­komn­ir ætt­ingj­ar mín­ir sem hafa hags­muni hér,“ sagði Bjarni, sem áð­ur taldi sig van­hæf­an í mál­um fé­lags­ins vegna vensla.
Sáu sárin sem hún faldi
Viðtal

Sáu sár­in sem hún faldi

Þann 7. júní verða fimm ár lið­in frá frá­falli Emblu Arn­ars Katrín­ar­dótt­ur. And­lát henn­ar var harma­fregn fyr­ir sam­fé­lag­ið, en fjöl­skyld­an sat eft­ir með sorg­ina. Löngu áð­ur en Embla fékk grein­ingu var fjöl­skyld­unni orð­ið ljóst að hún væri orð­in al­var­lega veik, en vegna þess hve þög­ul veik­ind­in voru tók tíma að fá áheyrn. Jafn­vel þá skorti skiln­ing á stöðu barns­ins, sem svipti sig lífi og var jörð­uð á fimmtán ára af­mæl­is­dag­inn sinn.
Í miðju stríði hrósar Trump verkefnum sínum: „Tjörnin okkar er stærri en skýjakljúfar“
InnlentBandaríki Trumps

Í miðju stríði hrós­ar Trump verk­efn­um sín­um: „Tjörn­in okk­ar er stærri en skýja­kljúf­ar“

Á sama tíma og vopna­hlé við Ír­an hékk á blá­þræði og Re­públi­kana­flokk­ur­inn stóð frammi fyr­ir póli­tískri áhættu vegna kostn­að­ar stríðs­ins, sá Don­ald Trump Banda­ríkja­for­seti til þess að blaða­menn sem voru sam­an komn­ir á for­seta­skrif­stof­unni vissu hvað hon­um lá helst á hjarta: end­ur­bæt­ur á hinni sögu­frægu spe­g­iltjörn við Lincoln-minn­is­varð­ann.

Mest lesið undanfarið ár