Efnahagslegar refsiaðgerðir ekki beitt vopn

Refsi­að­gerðir gegn Rúss­landi vegna inn­rás­ar­innar í Úkraínu munu senni­lega skipta litlu máli fyrir gang stríðs­ins, þar sem venju­lega dregur úr biti slíkra aðgerða ef þeim er beitt lengi. Þetta segir Sigurður Jóhann­es­son, for­stöðu­maður Hag­fræði­stofn­unar Háskóla Íslands, í grein sinni í nýjasta tölu­blaði Vís­bend­ingar, sem kom út á föstu­dag­inn.

Samkvæmt Sigurði hefur æ oftar verið gripið til við­skipta­þving­ana á síð­ustu eftir lok seinni heims­styrj­ald­ar­innar, enda séu efna­hags­legar refsi­að­gerðir oft ákjós­an­legri en hern­aður í huga flestra. Fyrst um sinn stund­uðu einkum Banda­ríkja­menn slíkar aðgerðir gegn öðrum þjóðum, en þegar leið að alda­mótum voru Sam­ein­uðu þjóð­irnar og Evr­ópu­sam­bandið einnig farin að beita þeim.

Sigurður bendir líka á sam­an­tekt um 200 refsi­að­gerðir sem var beitt á síð­ustu öld, en sam­kvæmt honum hafði meiri­hluti þeirra engin áhrif á stefnu landa sem þær bein­ast gegn. Árang­ur­inn væri þeim mun minni sem meira væri í húfi, en þegar aðgerðum er beint að stríðs­rekstri voru ein­ungis 20 pró­sent líkur á að þær hefðu áhrif.

Einnig bendir Sigurður á að mesti kraft­ur­inn fari jafnan úr refsi­að­gerðum eftir eitt til tvö ár. Þá hafi löndin sem refsað er oft­ast fundið nýja við­skipta­vini í stað þeirra sem standa fyrir aðgerð­unum.

„Vestræn ríki grípa núna til víð­tæk­ari refs­inga en áður,“ segir Sigurður. „ Þær valda meiri óþæg­indum fyrst um sinn, en óþæg­indin minnka með tím­anum og Rússar munu senni­lega þola þau,“ bætir hann við.

Samkvæmt honum dregur það úr biti aðgerð­anna að fjöl­margar þjóðir taka ekki þátt í þeim, og því geti Rússar fundið sé nýja mark­aði. Ekki virð­ist hafa komið til tals að Mið-Evr­ópu­þjóðir hætti að kaupa olíu og gas af Rússum og því muni núver­andi refsi­að­gerðir vest­rænna ríkja senni­lega ekki hafa mikil áhrif á stefnu ráða­manna í Rúss­landi.

Hægt er að lesa grein Sigurðar í heild sinni með því að ger­ast áskrif­andi að Vís­bend­ingu.