Hugmyndafræði Pútíns jafnhættuleg og fasismi Mússólínís

Sú heims­sýn sem Vladimír Pútín Rúss­lands­for­seti aðhyllist er náskyld nas­isma Hitlers og fas­isma Mús­sól­ínís og mjög hættu­leg lýð­ræð­is­ríkjum. Þetta kemur fram í grein Gylfa Zoega, hag­fræði­pró­fess­ors við HÍ, og Juan Vicente Sola, lög­fræði­pró­fess­ors við háskól­ann í Buenos Aires, í nýjasta tölu­blaði Vís­bend­ingar.

Dapurt efnahagsástand

Samkvæmt Gylfa og Juan er mögu­legt að Pútín hafi ákveðið að láta her sinn ráð­ast inn í Úkraínu til þess að sam­eina þjóð­ina á bak við sig á tímum mik­illa efna­hags­þreng­inga. Efna­hagur lands­ins líti ekki vel út í alþjóð­legum sam­an­burði, þar sem sá hag­vöxtur sem náð­ist á fyrstu valda­árum for­set­ans hafi smám saman fjarað út. Síðustu tíu árin hafi svo verið algjör stöðnun í efna­hags­lífi lands­ins.

Lands­fram­leiðsla Rúss­lands á mann er nú helm­ingi lægri en hún er í Svíþjóð, ef tekið er til­lit til mis­mun­andi verð­lags í lönd­unum. Sömu­leiðis eru sex sinnum fleiri banaslys í umferð­inni í Rúss­landi og níu sinnum fleiri morð. Þessir þættir, auk meiri jöfn­uðar á milli kynj­anna, meiri nýsköp­unar, meiri frjó­semi og lengri lífslíkna, benda til þess að lífs­kjör séu langtum verri í Rúss­landi heldur en á Norð­ur­lönd­unum.

Daprari heimssýn

Þegar skyggnst er inn í hug­mynda­fræði og heims­sýn Pútíns og nán­ustu banda­manna hans kemur þó í ljós mun ógn­væn­legri mynd en að inn­rásin hafi ein­ungis verið leið hans til að afla sér vin­sælda, bæta höf­und­arnir við.

Einn af helstu hug­mynda­fræð­ingum í nán­asta umhverfi for­set­ans er Aleksandr Dugin. Samkvæmt Gylfa og Juan sækir hann hug­myndir sínar til ein­ræð­is­herr­anna Mús­sól­íní á Ítalíu og Perón í Argent­ínu, en byggja að miklu leyti á því að finna sér sam­eig­in­legan óvin. Í hug­ar­heimi Dugins eru Banda­ríkin helsti óvinur Rúss­lands, sem ætti að vera leið­andi ríki á Evr­asíuflek­anum.

Þjóðarsátt rofin

Þrátt fyrir þessa heims­sýn er óvíst hvort Pútín hafi get­una til þess að fram­fylgja þessum áformum.

Samkvæmt höf­und­unum er efna­hags­stefna for­set­ans, sem byggir á þjóð­ar­sátt á milli almenn­ings, auð­hringja og rík­is­ins. Slík sátt fól í sér að póli­tískum völdum auð­hringja væru settar skorður á meðan þeir fengju að arð­ræna almenn­ing, sem naut þess í stað lífs­kjara­bóta vegna hag­vaxtar á kostnað borg­ara­legra rétt­inda.

Þessi leið hefur ekki náð að skapa við­var­andi hag­vöxt og því segja Gylfi og Juan að þjóð­ar­sáttin sé nú rofin eftir tíu ára stöðnun í efna­hags­líf­inu. „Veikt hag­kerfi, efna­hags­hremm­ingar, hern­að­ar­ó­sigrar og þrýst­ingur frá mæðrum her­manna geta þó haldið aftur af honum,“ skrifa Gylfi og Juan. „Vonum það besta,“ bæta þeir við.

Hægt er að lesa grein Gylfa og Juan í heild sinni með því að ger­ast áskrif­andi að Vís­bend­ingu.