Mikill samdráttur í ár en hraður viðsnúningur

Djúp dýfa, mikið atvinnu­leysi en skarpur við­snún­ingur í fjár­fest­ingu. Þetta er á meðal þess sem kemur fyrir í nýlegum hag­spám Íslands­banka og Seðla­bank­ans. Íslands­banki gerir ráð rúm­lega þriggja pró­senta hag­vexti á næsta ári, meðal ann­ars vegna stór­aukn­ingar í opin­berum fjár­fest­ingum á næstu mán­uðum. Lengri tíma mun þó taka til að vinna bug á atvinnu­leys­inu og er búist við því að það verði svipað hátt á þessu og næsta ári.

Tæplega 9 prósenta samdrætti spáð í ár

Þjóð­hags­spá Grein­ingar Íslands­banka var birt í morgun, en hún spáir 8,6 pró­senta sam­drætti í lands­fram­leiðslu í ár. Þar af er búist við því að tveir þriðju hlutar sam­drátt­ar­ins, eða um 5,7 pró­sentu­stig, séu til­komin vegna minni utan­rík­is­við­skipta, á meðan minni eft­ir­spurn inn­an­lands veldur 2,9 pró­senta sam­drætti í ofaná­lag.

Þetta er nokkuð svart­sýnni spá en var gefin út í Pen­inga­málum Seðla­banka Íslands í síð­asta mán­uði, þar sem spáð var 7,1 pró­senta sam­drætti í lands­fram­leiðslu í ár. Helsti mun­ur­inn á hag­spánum tveimur er sá að Seðla­bank­inn spáir meira falli í inn­flutn­ingi á vöru og þjón­ustu en Íslands­banki, sem hefði jákvæð áhrif á lands­fram­leiðslu.

Burtséð frá því er spá Íslands­banka bjart­sýnni en hjá Seðla­bank­anum að ýmsu leyti. Til að mynda spáir Íslands­banki helm­ingi minni sam­drætti í einka­neyslu í ár en Seðla­bank­inn, eða aðeins um rúm þrjú pró­sent. Einnig er gert ráð fyrir tölu­vert minna falli í fjár­fest­ingu íbúð­ar­hús­næðis en í Pen­inga­málum, en í þjóð­hags­spá Íslands­banka segir að íbúða­mark­að­ur­inn hafi reynst mun þrótt­meiri í kjöl­far COVID-skells­ins en búist var við.

Mikil innspýting í fjárfestingu ríkisins væntanleg

Samkvæmt þjóð­hags­spánni er búist við að hið opin­bera muni leiða áfram vöxt­inn í fjár­muna­myndun á næstu árum, á meðan einka­fjár­fest­ingar í íbúð­ar­hús­næði og atvinnu­vegum eru enn að taka við sér.

Íslands­banki gerir ráð fyrir að opin­ber fjár­fest­ing muni aukast um u.þ.b. 17 pró­sent í ár og 11 pró­sent á næsta ári.

Þetta yrði mik­ill við­snún­ingur frá núver­andi tölum, en Lands­bank­inn greindi frá miklum sam­drætti í fjár­fest­ingum hins opin­bera það sem af er ári í Hagsjá sem birt­ist í dag. Samkvæmt Hag­sjánni hafa opin­berar fjár­fest­ingar dreg­ist saman um rúm­lega 14 pró­sent á fyrri helm­ingi árs­ins, ef miðað er við sama tíma­bil í fyrra og tekið er til­lit til óreglu­legra fjár­fest­ing­ar­liða.

Hér fyrir ofan má sjá kynn­ingu frá Íslands­banka þar sem aðal­hag­fræð­ingur bank­ans fer yfir helstu nið­ur­stöður.

Samkvæmt Jóni Bjarka Bents­syni, aðal­hag­fræð­ingi Íslands­banka, má þó búast við að opin­ber fjár­fest­ing auk­ist tölu­vert á þessu ári, þrátt fyrir að lítið hafi verið fjár­fest á fyrri helm­ingi árs­ins. Því til stuðn­ings nefnir hann að gera megi ráð fyrir að fjöldi fjár­fest­inga sem dreg­ist hefur verið að fara í á síð­ustu mán­uðum, til dæmis nýr með­ferð­ar­kjarni á Land­spít­al­anum, hefj­ist á næst­unni.

Hins vegar bætir Jón Bjarki við að kúf­ur­inn af væntri fjár­fest­ing­ar­inn­spýt­ingu hins opin­bera komi ekki að öllu leyti fyrr en á næsta ári.

Atvinnuleysið verður langvinnt

Þrátt fyrir til­tölu­lega skamman við­snún­ing í efna­hags­líf­inu er ekki gert ráð fyrir mik­illi breyt­ingu á atvinnu­leysi í náinni fram­tíð. Þjóð­hags­spá Íslands­banka gerir ráð fyrir að atvinnu­leysið verði að með­al­tali 7,8 pró­sent í ár og svipað á næsta ári, en fari svo niður fyrir fimm pró­sent eftir tvö ár.

Í Pen­inga­málum Seðla­bank­ans er einnig spáð svip­uðu atvinnu­leysi á næst­unni og er þar gert ráð fyrir enn hæg­ari við­spyrnu á vinnu­mark­aði, þar sem spáð atvinnu­leysi fyrir árið 2022 verði enn yfir sex pró­sentum.

Samkvæmt Íslands­banka mun bat­inn í ferða­þjón­ust­unni ráða miklu um hversu hratt atvinnu­leysið minnkar á næst­unni, sökum þess hversu stór og mann­afls­frek hún er. Í Pen­inga­málum er einnig minnst á mikla óvissu í spám um atvinnu­leysi, en þar segir að bat­inn verður hægur þar sem fyr­ir­tæki muni fara var­lega í að ráða nýtt starfs­fólk.