Íslenska bankakerfið sagt dýrt, spillt og gráðugt

Þau þrjú orð sem flestum Íslend­ingum dettur í hug til að lýsa banka­kerf­inu á Íslandi eru háir vextir/dýrt/okur, glæp­a­starf­semi/spill­ing og græðgi. Þar á eftir koma orð eins og van­traust, hrun og há laun/bónusar/eig­in­hags­muna­semi. Öll voru þessi orð nefnd meira en nokk­urt jákvætt var sagt um íslenska banka­kerfið.

[links]Þetta er meðal þess sem kom fram í rann­sókn sem Gallup vann fyrir fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neytið og birt­ist með Hvítbók um fram­tíð­ar­sýn fyrir fjár­mála­kerfið sem kynnt var í síð­asta mán­uði. Markmið könn­un­ar­innar var að skoða ítar­lega traust til banka­kerf­is­ins á Íslandi, hverjar væru helstu ástæður fyrir van­trausti og hvað mætti betur fara. Úrtakið var 1.408 manns 18 ára og eldri af land­inu öllu. Þátt­töku­hlut­fall var 54,5 pró­sent.

Í rann­sókn­inni kom einnig fram að flestir Íslend­ingar ósk­uðu þess að banka­kerfi fram­tíðar yrði sann­gjarnt og rétt­látt, traust, með góða þjón­ustu, hag­kvæmt, heið­ar­legt, gagn­sætt og fyrir almenn­ing.

[adspot]Þegar lands­menn voru beðnir um að nefna þau þrjú orð sem þeim dytti helst í hug til að lýsa traustu banka­kerfi urðu orðin traust, sann­girni/rétt­látt og heið­ar­leiki efst á blaði.

Ljóst er á nið­ur­stöðu rann­sókn­ar­innar að Íslend­ingar upp­lifa íslenska banka­kerfið ekki eins og þeir myndu vilja hafa það. þvert á móti treysta 57,2 pró­sent lands­manna banka­kerf­inu lítið eða ekk­ert. Einungis 16,3 pró­sent treysta því mikið.

Aðspurð um hverjar séu helstu ástæður þess að við­kom­andi beri lítið traust til banka­kerf­is­ins á Íslandi sögðu 18,1 pró­sent þeirra sem van­treysta því að sú ástæða væri hrunið. Alls sögðu 12,9 pró­sent að ástæðan væri græðgi og 10,7 sögðu það vera óheið­ar­leika eða spill­ingu.

26,4 pró­sent lands­manna sögðu að það væri hægt að auka traust almenn­ings til banka­kerf­is­ins með því að lækka vexti eða bæta kjör. Rúmur fimmt­ungur, eða 20,8 pró­sent, sögðu að minni græðgi, bónusar og/eða ofur­laun myndu auka traustið og 14,4 pró­sent sögðu að þörf væri á meira gagn­sæi. Þá sögðu tæp­lega tólf pró­sent aðspurðra að traustið myndi aukast ef bankar yrðu reknir í þágu fólks­ins.

Íslenska ríkið á sem stendur tvo banka, Íslands­banka og Lands­bank­ann. Heimild er fyrir því í fjár­lögum að selja allt hlutafé rík­is­ins í Íslands­banka og allt utan 34 pró­senta í Lands­bank­anum. Sam­an­lagt eigið fé bank­anna tveggja í dag er um 411 millj­arðar króna. Rík­is­bank­arnir greiddu eig­endum sínum 207 millj­arða króna í arð á árunum 2013-2018.

Í Hvít­bók um fram­tíð­ar­sýn fyrir fjár­mála­kerfið er fjallað ítar­lega um hvernig skuli standa að sölu á hlutafé í rík­is­bönk­un­um, Lands­bank­anum og Íslands­banka, og er horft til þess að nota skráðan markað til þess að end­ur­skipu­leggja eign­ar­hald með þeim hætti, að dreift og traust eign­ar­hald verði hluti af fjár­mála­kerf­inu til fram­tíð­ar.

Þá er einnig lagt til að það verði skoðað gaum­gæfi­lega hvernig megi efla sam­starf bank­anna á sviði inn­viða í fjár­mála­kerf­inu, til að auka hag­ræð­ingu í banka­kerf­inu og bæta þannig kjör til neyt­enda.

Katrín Jak­obs­dóttir for­sæt­is­ráð­herra sagði við RÚV á fimmtu­dag að hún sæi ekki fyrir sér að rík­is­bank­arnir yrðu seldir á þessu ári. Hún sagði það þó ekki hafa verið sína sýn né rík­is­stjórn­ar­innar að halda Íslands­banka. Það sem skipti máli sé að ríkið verði áfram leið­andi fjár­festir í Lands­bank­anum.