Frammistaða Íslands gagnvart EES fer versnandi á ný

Ísland stendur sig enn og aftur verst í því að inn­leiða EES til­skip­anir sem EFTA ríkin hafa skuld­bundið sig til að inn­leiða í lög innan tíma­marka. Þetta kemur fram í nýju frammi­stöðu­mati frá ESA, eft­ir­lits­stofnun EFTA.

Þetta er iðu­lega kallað inn­leið­ing­ar­halli á íslensku. Eftir að frammi­staða Íslands í því að inn­leiða reglur frá Evrópu hafði batnað fram stöðugt frá nóv­em­ber 2013 til nóv­em­ber 2015 hefur frammi­staðan nú versnað í tveimur frammi­stöðu­mötum í röð. Nú eru 18 til­skip­anir sem Ísland hefur ekki inn­leitt innan tíma­marka, sem gerir inn­leið­ing­ar­halla upp á 2,2%. Hin ríkin í EFTA, Liechtenstein og Noregur, standa sig mun betur. Inn­leið­ing­ar­halli Noregs er 0,4% og Liechtenstein er með 0,9% halla. Meðal inn­leið­ing­ar­halli í Evr­ópu­sam­bands­ríkjum er 0,7 pró­sent.

Upptaka EES gerða er grund­völlur fyrir aðgengi Íslands og hinna EES ríkj­anna að innri mark­aði Evr­ópu­sam­bands­ins. Það að Ísland standi sig svona illa í inn­leið­ingum þýðir að íslenskir rík­is­borg­arar, og rík­is­borg­arar innan alls EES svæð­is­ins, njóta ekki að fullu kosta innri mark­að­ar­ins.

Af þeim átján til­skip­unum sem Ísland á eftir að inn­leiða tengj­ast átta þeirra vöru­flutn­ingum. Þrjár hafa með umhverf­is­mál að gera, tvær fjár­mála­þjón­ustu og tvær sam­göngu­málum. Ein teng­ist orku­málum, ein vinnu­afli og ein heil­brigðis- og örygg­is­málum.

Í síð­asta frammi­stöðu­mati ESA, frá því um mitt síð­asta ár, var inn­leið­ing­ar­hall­inn 2%. Þá sagði ESA: „Þegar EES-­­ríki inn­­­leiðir ekki til­­­skipun innri mark­að­­ar­ins á réttum tíma fá ein­stak­l­ingar og fyr­ir­tæki ekki notið þeirra rétt­inda sem hún felur í sér. Íslensk fyr­ir­tæki kunna til dæmis að úti­­lok­­ast frá aðgangi að innri mark­að­inum ef sam­ræmdar tækn­i­­legar reglur eru ekki inn­­­leidd­­ar. Því lengur sem inn­­­leið­ing dregst, því alvar­­legri geta afleið­ing­­arnar orð­ið.“

ESA hefur ítrekað sagt að Ísland þurfi að standa sig miklu betur til að standa við skuld­bind­ingar sínar gagn­vart inn­leið­ingu á lögum og reglum EES samn­ing­ins.

Síðasta rík­is­stjórn var með Evr­ópu­stefnu, þar sem meðal ann­ars var lýst yfir að ráð­ast ætti í mikið átak til að bæta inn­leið­ing­ar­hall­ann. Á fyrri hluta árs­ins 2015 átti hall­inn að vera kom­inn undir 1%. Það varð hins vegar aldrei, og lægst fór hall­inn í 1,8% áður en hann tók að aukast á ný.