Rík­is­stjórnin mun ekki auka fjár­fram­lög til Lána­sjóðs íslenska náms­manna á kjör­tíma­bil­inu sam­kvæmt fjár­mála­á­ætlun rík­is­stjórn­ar­innar. Gert ráð fyrir upp­töku náms­styrkja, hækk­unar fram­færslu­við­miða og gefið til kynna að tekju­teng­ing afborg­ana verði minnkuð og vextir hækk­aðir. Þetta eru sömu mark­mið og voru í LÍN-frum­varp Illugi Gunn­ars­son, fyrr­ver­andi mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra, sem lagt var fyrir á sein­asta kjör­tíma­bili.

Frum­varpið var sér­stak­lega gagn­rýnt fyrir að stuðla að ójöfn­uði og lægra mennt­un­ar­stigi í land­inu. Björt fram­tíð gagn­rýndi frum­varpið harð­lega og sagði Óttarr Proppé meðal ann­ars að frum­varpið væri „órétt­látt“ og að auka þyrfti fjár­veit­ingar til sjóðs­ins þar sem LÍN sé „ekki bara business„ heldur „fjár­fest­ing fyrir sam­fé­lagið.“

„Thatcherismi í sínu versta formi“

Í leið­togaum­ræðum fyrir alþing­is­kosn­ingar 2016 sagði Óttarr Proppé „Við höfum ekki verið hrifin af þessu frum­varpi, þó svo að það sé góð hug­mynd að fara yfir í styrki þá er ekki rétta leiðin til að gera það með því að taka ann­ars staðar innan úr kerf­inu og bæta engum fjár­munum við.“ Óttarr sagði mik­il­vægt að íþyngja ekki end­ur­greiðslu­byrgð­ina með því að auka vexti og minnka tekju­teng­ing­una, „því það kemur niður á þeim sem eru lægra laun­aðir í fram­tíð­inni með tekjumun, óút­skýrðum [launa­mun] kynj­anna þá bitnar það sér­stak­lega á konum og það er órétt­látt.“

Ef marka má fjár­mála­á­ætlun rík­is­stjórn­ar­innar, sem Óttarr er aðili að, verður LÍN-frum­varp lagt fyrir með einmitt því reglu­verki sem hann mælti gegn. Þar sem styrkur fyrir alla náms­menn verður fjár­magn­aður með því að íþyngja greiðslu­byrði þeirra náms­manna sem þurfa á mestum fjár­stuðn­ing að halda til að sækja nám.

Guð­mundur Stein­gríms­son, fyrr­ver­andi þing­maður Bjartrar fram­tíðar, gagn­rýndi frum­varpið í lok sept­em­ber: „Thatcherismi í sínu versta formi þar sem efna­meira fólk er skamm­laust hampað á kostnað efna­minni“ og „krist­al­tært dæmi um ótú­lega vont póli­tískt hjarta­lag.“

Efnaminni greiða styrk

Guð­mundur sat í minni­hluta alls­herjar- og mennta­mála­nefndar Alþingis sem sendi frá nefnd­ar­á­lit og frá­vís­un­ar­til­lögu þar sem full­yrt var að frum­varpið stuðl­aði að ójöfn­uði. Þar var gagn­rýnt að breyt­ing­arnar á náms­lána­kerf­inu myndu hygla efna­meiri náms­menn á kostnað efna­minni sem ætti erf­ið­ara fyrir að sækja nám, eða: „Með öðrum orðum mundi hærri vaxta­pró­senta lána, sam­hliða náms­styrkjum til allra, valda því að efna­minni ein­stak­lingar, sem þurfa að taka lán, mundu í reynd greiða fyrir styrki til efna­meiri ein­stak­linga sem kom­ast af án lána.“ Auk stjórn­ar­and­stöð­unnar gangn­rýndi fjöldi sam­taka og fag­að­ila efn­is­at­riði LÍN-frum­varps­ins harð­lega.

Minni áhersla á menntamál

Jón Atli Bene­dikts­son, rektor Háskóla Íslands, lýsti yfir miklum von­brigðum yfir fjár­mála­á­ætlun rík­is­stjórn­ar­innar næstu fimm árin. Hann segir fjár­veit­ingar til háskól­ans of litlar og að áætl­unin sam­ræm­ast ekki þeim fyr­ir­heitum sem gefin voru í kosn­inga­bar­áttu stjórn­mála­manna þar sem ein­hugur ríktu um að Ísland skyldi stefna að því að ná með­al­tali OECD-ríkj­anna hvað varðar fjár­fram­lög á hvern háskóla­nema. „Miðað við þessa áætlun og óbreyttan nem­enda­fjölda á háskóla­stig­inu munum við seint ná OECD með­al­tal­inu – sem ætti að jafn­aði ekki að vera mjög metn­að­ar­fullt mark­mið – og hvað þá Norð­ur­landa­með­al­tal­inu. Eina leiðin til að ná þessum með­al­tölum miðað við áætl­un­ina væri mjög mikil fækkun nem­enda á háskóla­stig­inu á Íslandi,„ segir Jón Atli.