Bragi Guð­brands­son, for­stjóri Barna­vernd­ar­stofu, hafði á dög­unum sam­band við for­svars­menn norsku barna­vernd­ar­innar í Krist­i­ans­and í Noregi. Ástæðan var fimm ára íslenskur drengur sem norska barna­verndin vill fá í sína vörslu.

Móðir drengs­ins og amma, sem hefur hugsað um hann nán­ast frá fæð­ingu, hafa reynt að spyrna við fótum en töp­uðu nú síð­ast í hér­aðs­dómi fyrir norsku barna­vernd­inni. Málinu var áfrýjað til Hæsta­réttar en þrátt fyrir það hefur fjöl­skylda Eyjólfs aðeins 36 daga áður en hún þarf að afhenda hann íslenskum yfir­völdum sem munu fylgja honum til Noregs.

„Við erum ekki að blanda okkur í þetta mál á ein­hverjum til­finn­inga­legum nótum heldur erum við aðeins að hugsa um vel­ferð barns­ins“

Þar verður Eyjólfur vistaður í þrettán ár, til átján ára ald­urs, hjá ókunn­ugri fjöl­skyldu og eini aðstand­and­inn sem fær að hitta hann er móðir hans, Christina Elva. Hún mun þó aðeins fá að hitta hann tvisvar á ári og í tvo klukku­tíma í senn undir stífu eft­ir­liti norsku barna­vernd­ar­innar.

Vilja finna lausnina hér á landi

Barna­vernd­ar­stofa er nú komin í sam­band við barna­vernd­ar­yf­ir­völd þar ytra vegna þessa máls. „Já, ég get stað­fest að ég hef rætt við barna­vernd­ina í Krist­i­ans­and um mál þessa drengs en ég get því miður ekki tjáð mig um það frekar,“ sagði Bragi þegar blaða­maður Stund­ar­innar hafði sam­band í dag.

En get­uru stað­fest að þessar við­ræður gangi út á að finna lausn á mál­efnum drengs­ins hér á Íslandi en ekki Noregi?

„Já, ég get stað­fest það. Við erum ekki að blanda okkur í þetta mál á ein­hverjum til­finn­inga­legum nótum heldur erum við aðeins að hugsa um vel­ferð barns­ins. Þetta er allt á mjög við­kvæmu stigi en þetta sam­tal er samt komið í gang. Það get ég stað­fest.“

Ætla má af orðum Braga að Barna­vernd­ar­stofa telji hags­munum drengs­ins best borgið hér á landi en ekki í Noregi, þangað sem til stendur að senda hann.

Barnarán í skjóli Haag-samningsins

Stundin hefur fjallað ítar­lega um málið frá því amma drengs­ins, Helena Brynj­ólfs­dóttir, steig fram og sagð­ist hafa rænt barna­barni sínu til þess að bjarga því eftir að hún flúði frá Noregi til Íslands í byrjun júní. Barna­verndin í Krist­i­ans­and, þar sem Helena bjó ásamt dætrum sínum, krafð­ist þess að drengnum yrði komið upp í flug­vél aftur til Noregs svo hægt væri að koma honum fyrir hjá fóst­ur­for­eldrum. Helena neit­aði að afhenda dreng­inn þegar inn­an­rík­is­ráðu­neytið hafði sam­band við hana þannig að ráðu­neytið aðstoð­aði norsku barna­vernd­ina við að finna lög­mann til þess að berj­ast fyrir afhend­ingu drengs­ins fyrir íslenskum dóm­stólum með fyrr­greindum afleið­ingum.

„Ég gæti verið ákærð fyrir barns­rán en mér líður samt eins og það sé verið að ræna barn­inu af mér“

Áður hafði norska barna­verndin synjað öllum beiðnum frá fjöl­skyldu­með­limum, bæði í móður- og föð­ur­ætt drengs­ins, um að fá að fóstra Eyjólf í stað þess að honum yrði komið fyrir hjá ókunn­ugu fólki í Noregi. Eyjólfur fædd­ist á Íslandi og er íslenskur rík­is­borg­ari en bjó í Noregi á árunum 2013 til 2016. Þar sem Eyjólfur var skráður til heim­ilis í Noregi þegar Helena flúði með hann til Íslands gildir Haag-samn­ing­ur­inn um málið, sem kveður á um málið sé rekið í því landi þar sem barnið er búsett fyrir brott­námið. Þannig dæmdi dóm­ari við hér­aðs­dóm Reykja­víkur norsku barna­vernd­inni í hag. Lög­fróðir menn sem Stundin hefur rætt við hafa hins­vegar bent á að mark­mið og til­gangur Haag-samn­ings­ins hafi verið að vernda annað for­eldrið ef hitt skyldi flýja land og þau væru frá sitt­hvoru land­inu. Í þessu máli hins­vegar er Haag-samn­ing­ur­inn not­aður til þess að berj­ast fyrir stofnun sem, sam­kvæmt heim­ildum Stund­ar­innar, fær tölu­vert fjár­magn frá hinu opin­bera þegar barn er fjar­lægt af heim­ili sínu og komið í fóstur.

„Ég gæti verið ákærð fyrir barns­rán en mér líður samt eins og það sé verið að ræna barn­inu af mér,“ sagði Helena þegar dómur var nýfall­inn í hér­aði.

Norska barnaverndin svarar engu

Þá hefur Stundin einnig heim­ildir fyrir því að norskir fóst­ur­for­eldrar séu ekki beint hlunn­farnir þegar þeir taka við börnum. Þvert á móti þá séu tölu­verðir fjár­munir í boði með börnum sem norska barna­verndin vill finna ný heim­ili fyrir.

Stundin hefur ítrekað sent norskum barna­vernd­ar­yf­ir­völdum fyr­ir­spurnir vegna máls­ins en þeim hefur ekki verið svarað. Þá hefur Stundin einnig ítrekað reynt að ná tali af inn­an­rík­is­ráð­herra, bæði Ólöfu Nordal sem nú er í veik­inda­fríi og Bjarna Bene­dikts­syni sem leysir hana af á meðan, en án árang­urs. Nú síð­ast benti inn­an­rík­is­ráðu­eytið ein­fald­lega á upp­lýs­ingar á vef­síðu ráðu­neyt­is­ins þar sem fjallað er um Haag-samn­ing­inn.

Svo virð­ist sem ráðu­neytið ætli að þegja þunnu hljóði í þessu máli þrátt fyrir að hafa með beinum hætti blandað sér í önnur for­sjár­mál líkt og Stundin hefur fjallað um. Í tvígang hefur emb­ættið, svo vitað sé, blandað sér inn í for­sjár­mál á milli landa. Þannig styrktu þáver­andi inn­an­rík­is­ráð­herrar, Ögmundur Jónasson og Hanna Birna Krist­jáns­dóttir, þriggja barna íslenska móður sem flúði með börn sín til Íslands frá Danmörku, í gegnum Noreg.

Fjármögnuðu flóttaflugvél

Málin eru keim­lík en þó ekki – Helena flúði með fimm ára gam­alt barna­barn sitt til þess að kom­ast undan norsku barna­vernd­inni en hin þriggja barna íslenska móðir, Hjördís Svan Aðal­heið­ar­dóttir, var að flýja danskan föður barn­anna. Þá kom einnig í ljós að hluti styrkj­anna frá ráðu­neyt­inu í ráð­herra­tíð Hönnu Birnu var not­aður til að fjár­magna leigu á flug­vél sem flutti mæðgurnar frá Noregi til Íslands. Í dag er hins vegar enga aðstoð að fá fyrir Helenu, Eyjólf og Elvu Christinu, móður hans. Ekki einu sinni svar við þeirri spurn­ingu hvort inn­an­rík­is­ráðu­neytið sé yfir­höfuð að skoða málið.