Erfingjar biðja um frest á skiptalokum vegna frumvarps Sjálfstæðismanna

B

orið hefur óvenju mikið á því und­an­farið að erf­ingjar óski eftir fresti á skipta­lokum dán­ar­búa. Ástæðan er sögð frum­varp ell­efu þing­manna Sjálf­stæð­is­manna þar sem lagt er til að erfða­fjár­skattur verði lækk­aður og þrepa­skipt­ing á skatt­stofn­inum tekin upp. 

Þetta kemur fram í umsögn frá Sýslu­mann­inum á Aust­ur­landi sem hefur biðlað til Alþingis að kveða skýrar á um það í frum­varp­inu til hvaða dán­ar­búa „hin breyttu lög taki og frá hvaða tíma“. 

Um er að ræða þing­manna­frum­varp sem er alls­endis óvíst hvort tekið verði til ann­arrar og þriðju umræðu á Alþingi, hvað þá sam­þykkt. Engu að síður virð­ist fram­lagn­ing frum­varps­ins hafa áhrif á vænt­ingar og hegðun erf­ingja sem sjá fram á að geta sparað sér skatt­greiðslur með því að fá skipta­lokum frestað þar til frum­varpið verður að lögum.

„Gera sér væntingar um að skattstofn lækki“

„Nú þegar er farið að bera á því að erf­ingjar dán­ar­búa séu farnir að gera sér vænt­ingar um að skatt­stofn lækki sem aftur leiðir til þess að óskað er eftir fresti á skipta­lokum fyr­ir­liggj­andi dán­ar­búa fram yfir þann tíma sem lög kveða á um,“ segir í umsögn sýslu­manns. „Með því að kveða á um að laga­breyt­ingin eigi ein­göngu við um dán­arbú þeirra sem and­ast við eða eftir gild­is­töku þeirra er réttaró­vissu eytt og eng­inn þarf að velkj­ast í vafa um hvaða reglur gilda. Um er að ræða skatta­laga­breyt­ingu og krafa er uppi um það í íslenskum rétti að engin óvissa sé um skatt­skyldu manna.“ 

Í frum­varpi Sjálf­stæð­is­manna um lækkun erfða­fjár­skatts er lagt til að skatt­ur­inn, sem nú er 10 pró­sent, verði þrepa­skiptur. Annars vegar verði greidd 5 pró­sent af fyrstu 75 millj­ónum króna af skatt­stofni dán­ar­bús og hins vegar greidd 10 pró­sent af skatt­stofni dán­ar­bús yfir 75 millj­ónum. Þá er lagt til að fjár­hæð­ar­mörk skatt­þrepa taki árlegum breyt­ingum miðað við þróun vísi­tölu neyslu­verðs. 

Eldri borgarar vilja afleggja skattinn

Mynd: xd.is

Í umræðum um frum­varpið á Alþingi þann 19. sept­em­ber síð­ast­lið­inn benti Andrés Ingi Jónsson, þing­maður Vinstri grænna, á að sam­kvæmt gögnum rík­is­skatt­stjóra eiga rík­ustu 5 pró­sent heim­ila að með­al­tali 127 millj­ónir í hreina eign, efsta pró­sentið á 281 milljón og efsta 0,1 pró­sentið tæpan millj­arð. „Mætti ekki taka þessa hug­mynd þing­manns­ins um þrepa­skipt skatt­kerfi skref­inu lengra og búa til nokkrar hraust­legar pró­sentur til að ná þeim sem eiga lang­mest í sam­fé­lag­inu?“ spurði hann. Óli Björn Kárason, fyrsti flutn­ings­maður frum­varps­ins, sagði þá að Andrés væri að tala fyrir eigna­upp­töku. „Ég er í hjarta mínu á móti því að það sé lagður á erfða­fjár­skattur,“ sagði Óli. 

Erfða­fjár­skattar eru við lýði í flestum ríkjum OECD og sums staðar mun hærri en á Íslandi þótt víða séu líka há skatt­leys­is­mörk. Frönsku hag­fræð­ing­arnir Thomas Piketty og Emmanuel Saez héldu því fram í fræði­grein fyrir fáeinum árum að hag­kvæm­asta skatt­hlut­fall (e. optimal tax rate) erfða­fjár­skatts væri á bil­inu 50 til 60 pró­sent og í skýrslu sem unnin var fyrir OECD árið 2012 er bent á að skatt­lagn­ing erfða­fjár og eigna sé síður til þess fallin að draga úr hag­vexti heldur en bein skatt­lagn­ing tekna. Þá hafa margir litið til erfða­fjár­skatts sem mik­il­vægs verk­færis til að draga úr ójöfn­uði auðs og tæki­færa.

Lands­sam­band eldri borg­ara hefur sent Alþingi umsögn um frum­varp Sjálf­stæð­is­manna þar sem því er haldið fram að „erfða­skattur sé mjög ósann­gjörn skatt­lagn­ing“ í ljósi þess að um tví­sköttun sé að ræða. „Lands­sam­band eldri borg­ara telur að stefna eigi að því að erfða­fjárskattur heyri sögunni til.“