Fréttir

Varar við afturhvarfi til flokkspólitískrar skipunar dómara

Jakob R. Möller, for­maður dóm­nefndar sem metur hæfni umsækj­enda um dóm­ara­stöður, gagn­rýndi dóms­mála­ráð­herra á mál­fundi í HR og sagði að rétt­ast væri að setja ákvæði í stjórn­ar­skrá um að ráð­herrar þyrftu að fylgja lögum.

Varar við afturhvarfi til flokkspólitískrar skipunar dómara
Jakob Möller Formaður dóm­nefndar sem metur hæfni umsækj­enda um dóm­ara­emb­ætti lét falla varn­að­ar­orð á hádeg­is­fundi í Háskól­anum í Reykja­vík. Mynd: Pressphotos.biz
Birtist upphaflega í Stundinni fyrir 9 árum.

Íslend­ingar þurfa að ákveða hvort þeir vilji hverfa aftur til fyr­ir­komu­lags þar sem skip­un­ar­vald við dóm­stóla ræðst af ein­berum flokks­hags­munum eða styðj­ast við mál­efna­leg sjón­ar­mið og þá meg­in­reglu að skipa skuli hæf­asta umsækj­and­ann hverju sinni.

Þetta sagði Jakob R. Möller, for­maður dóm­nefndar sem metur hæfni umsækj­enda um dóm­ara­emb­ætti, í erindi sínu á hádeg­is­fundi laga­deildar HR á dög­unum.

Jakob fjall­aði ítar­lega um sjálf­stæði dóm­stóla og skipun dóm­ara í sögu­legu sam­hengi. Benti hann á að lög 45/2010 voru sett af ærnu til­efni – eftir ára­tuga­skeið flokkspóli­tískrar mis­notk­unar á veit­ing­ar­valdi ráð­herra við skipun dóm­ara.

Sjö dómarar frá aldamótum skipaðir á skjön 
við meginregluna um að skipa beri þann hæfasta

„Allt frá því á fjórða ára­tug síð­ustu aldar var mikil fylgni milli flokks­að­ildar dóms­mála­ráð­herra og þekktra stjórn­mála­skoð­ana þeirra sem skip­aðir voru dóm­arar, sér­stak­lega í Hæsta­rétti,“ sagði hann. „Það var svo ekki fyrr en um 1987 með stofnun emb­ættis umboðs­manns Alþingis og síðan með lög­fest­ingu stjórn­sýslu­laga nr. 37/1993 að meg­in­reglan um skipun þess hæf­asta öðl­að­ist við­ur­kenn­ingu í íslenskum rétti.“ 

MYND: SHUTTERSTOCK

Jakob benti á að allt frá lög­fest­ingu lag­anna um aðskilnað dóms­valds og umboðs­valds í hér­aði nr. 92/1989 hefði starfað nefnd um mat á umsækj­endum til ráð­gjafar fyrir veit­inga­valdið, þ.e. dóms­mála­ráð­herra.

„Fram til gild­is­töku laga nr. 45/2010 þann 19. maí 2010 batt nið­ur­staða nefnd­ar­innar ekki hendur ráð­herra. Á þess­ari öld eru a.m.k. sjö dóm­arar við Hæsta­rétt, hér­aðs­dóm­stóla og nú síð­ast Lands­rétt þar sem meg­in­reglan um skipun þess hæf­asta sýn­ist hafa verið brotin, það er ráð­herra skeytti ekki um nið­ur­stöðu fag­legrar nefndar, en skip­aði annan eða aðra en metnir höfðu verið hæf­astir og án þess að nokkur alvöru­rann­sókn sam­kvæmt 10. gr. stjórn­sýslu­laga hefði farið fram.“

Þarf að stjórnarskrárbinda 
skyldu ráðherra til að fylgja lögum?

Jakob velti því upp hvort ef til vill þyrfti að stjórn­ar­skrár­binda skyldu ráð­herra til að fylgja lögum í emb­ætt­is­verkum sínum. Í ljósi sam­heng­is­ins og atburða und­an­far­inna mán­aða mátti skilja orð hans sem óbeina gagn­rýni á fram­göngu Sigríðar Andersen dóms­mála­ráð­herra.

MYND: PRESSPHOTOS.BIZ

„Eins og ég reikna með að allir hér inni viti og lesi kvölds og morgna þá stendur í 61. gr. stjórn­ar­skrár­innar: Dómendur skulu í emb­ætt­is­verkum sínum fara ein­ungis eftir lög­unum. Af því ég sé að það eru að minnsta kosti tveir alþing­is­menn hérna inni, þá væri kannski rétt að þeir hefðu í huga við end­ur­skoðun stjórn­ar­skrár­innar að setja inn nýtt ákvæði um að ráð­herrar skuli í emb­ætt­is­verkum sínum fara eftir lögum,“ sagði Jakob.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.
Efnisorð

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.
Tengdar greinar

ACD-ríkisstjórnin

Unnu náið með hæsta­réttar­dómurunum meðan þeir dæmdu Arn­fríðar­mál
Fréttir

Unnu náið með hæsta­réttar­dóm­ur­unum meðan þeir dæmdu Arn­fríðar­mál

Arn­fríður Ein­ars­dóttir lands­rétt­ar­dóm­ari starf­aði sjálf sem vara­dóm­ari með tveimur þeirra hæsta­rétt­ar­dóm­ara sem tóku afstöðu um hæfi hennar og bærni til að kveða upp dóma á sama tíma og málið var til með­ferðar. Hinir þrír sem valdir voru í Lands­rétt í trássi við stjórn­sýslu­lög störf­uðu einnig náið með hæsta­rétt­ar­dóm­ur­unum meðan Hæsti­réttur tók fyrir mál sem hefði getað sett dóm­ara­störf fjór­menn­ing­anna í upp­nám.

Mest lesið

Íslenskur læknir varpar nýju ljósi á lífshættulegan meðgöngusjúkdóm
1
Viðtal

Íslenskur læknir varpar nýju ljósi á lífs­hættu­legan með­göngu­sjúk­dóm

Nítján ára gömul lá Silja Rut Ragn­ars­dóttir nær dauða en lífi á skurð­ar­borði Land­spít­al­ans eftir alvar­legt til­felli með­göngu­eitr­unar. Íslenskur vís­inda­maður í Banda­ríkj­unum, Jóhann Elí Guð­jóns­son húð­læknir, leiðir braut­ryðj­andi rann­sóknir sem varpa nýju ljósi á hvers vegna sjúk­dóm­ur­inn kemur fram. Hann telur mögu­legt að þróa lyf við sjúk­dómnum sem bjargað gæti manns­lífum.
Spurningaþraut Illuga: Noregskonungar, viskugyðjur og eitt fjall
6
Þrautir

Spurn­inga­þraut Illuga: Nor­egs­kon­ungar, visku­gyðjur og eitt fjall

Hver var Nor­egs­kon­ungur þá Íslend­ingar gengu Norð­mönnum á hönd – að minnsta kosti sam­kvæmt hefð­bund­inni sögu­skoðun? Hvað heitir sú kona í Banda­ríkj­unum sem var fyrir rétti sökuð um að myrða börn sín þrjú? Ann­að­hvort skírnar- eða eft­ir­nafn dugar. Árið 1975 var Jónas Krist­jáns­son rek­inn sem rit­stjóri Vísis og stofn­aði þá ásamt sam­starfs­fólki nýtt dag­blað. Hvað nefnd­ist það? Hvað heitir nýorðin...

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Ástleysið er sárt
3
Viðtal

Ást­leysið er sárt

Nánd er nær­ing, nauð­syn­leg eins og matur. Tæpur helm­ingur fólks elst upp í óör­uggum tengslum sem geta komið niður á tengslum og ást­ar­sam­böndum á full­orð­ins­árum, jafn­vel ógnað heilsu, enda er „tengsla­myndun ein af grunn­for­sendum far­sældar“, að sögn klíníska sál­fræð­ings­ins Guð­brands Árna Ísberg. Í bók sinni, Í augum þínum verð ég til, fjallar hann um getu okkar til að mynda tengsl og ást­ina í öllum sínum myndum.

Mest lesið í mánuðinum

Snýr aftur í hjúkrunarfræði eftir heilablæðingu
4
ViðtalLífið á Grensás

Snýr aftur í hjúkr­un­ar­fræði eftir heila­blæð­ingu

Við­bragðs­að­ilar héldu að Björn Ólafur Har­alds­son væri útúr­dóp­aður þegar hann lá á gólf­inu með blæð­ingu í heila. Hann var 21 árs og í hjúkr­un­ar­fræði­námi þegar áfallið reið yfir og þurfti ítrekað að leið­rétta mis­tök ófag­lærðs starfs­fólks á heil­brigð­is­stofn­unum. Nú stefnir hann á að klára námið og koma sterk­ari til baka.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Búa við nýtt vindorkuver: „Við náttúrlega venjumst öllu“
Vettvangur

Búa við nýtt vind­orku­ver: „Við nátt­úr­lega venj­umst öllu“

„Ef ég teldi þetta vera slæmt þá væri ég ekki sitj­andi hérna svona rólegur yfir þessu,“ segir Aron Viðar Krist­jáns­son, bóndi á bænum Garpsdal í Reyk­hóla­hreppi. Fyr­ir­hugað er að reisa vind­orku­garð ofan á Garps­dals­fjalli sem er fyrsti vind­orku­kost­ur­inn sem er færður úr bið­flokki yfir í orku­nýt­ing­ar­flokk af ráð­herra. Heim­ildin fór á vett­vang.
Íslenskur læknir varpar nýju ljósi á lífshættulegan meðgöngusjúkdóm
Viðtal

Íslenskur læknir varpar nýju ljósi á lífs­hættu­legan með­göngu­sjúk­dóm

Nítján ára gömul lá Silja Rut Ragn­ars­dóttir nær dauða en lífi á skurð­ar­borði Land­spít­al­ans eftir alvar­legt til­felli með­göngu­eitr­unar. Íslenskur vís­inda­maður í Banda­ríkj­unum, Jóhann Elí Guð­jóns­son húð­læknir, leiðir braut­ryðj­andi rann­sóknir sem varpa nýju ljósi á hvers vegna sjúk­dóm­ur­inn kemur fram. Hann telur mögu­legt að þróa lyf við sjúk­dómnum sem bjargað gæti manns­lífum.
Spurningaþraut Illuga: Noregskonungar, viskugyðjur og eitt fjall
Þrautir

Spurn­inga­þraut Illuga: Nor­egs­kon­ungar, visku­gyðjur og eitt fjall

Hver var Nor­egs­kon­ungur þá Íslend­ingar gengu Norð­mönnum á hönd – að minnsta kosti sam­kvæmt hefð­bund­inni sögu­skoðun? Hvað heitir sú kona í Banda­ríkj­unum sem var fyrir rétti sökuð um að myrða börn sín þrjú? Ann­að­hvort skírnar- eða eft­ir­nafn dugar. Árið 1975 var Jónas Krist­jáns­son rek­inn sem rit­stjóri Vísis og stofn­aði þá ásamt sam­starfs­fólki nýtt dag­blað. Hvað nefnd­ist það? Hvað heitir nýorðin...

Mest lesið undanfarið ár