Ákvæði Mannréttindasáttmála Evrópu um réttinn til réttlátrar málsmeðferðar og enga refsingu án laga voru ekki brotin þegar Geir H. Haarde var dreginn fyrir Landsdóm og dæmdur fyrir að hafa sýnt stórkostlegt gáleysi í störfum sínum sem forsætisráðherra í aðdraganda bankahrunsins 2008.  Þetta er niðurstaða Mannréttindadómstóls Evrópu sem kvað upp dóm í máli Geirs H. Haarde gegn Íslandi rétt í þessu.

Dómstóllinn telur að málsmeðferð þingmannanefndar Alþingis, Alþingis og saksóknara Alþingis, og þær ákvarðanir sem teknar voru í tengslum við þá málsmeðferð, hafi ekki haft þau áhrif á stöðu Geirs að unnt væri að telja málsmeðferðina á síðari stigum óréttláta. Þá telur dómstóllinn ekkert hafa komið fram sem bendi til þess að skipan Landsdóms brjóti gegn kröfum 6. gr. sáttmálans  um sjálfstæðan og óvilhallan dómstól. Hvorki málsmeðferðin fyrir Landsdómi né rökstuðningurinn í dóminum er talinn hafa brotið í bága við þær kröfur sem leiða af 6. gr. sáttmálans. 

Loks telur Mannréttindadómstóll Evrópu að brotið sem Geir var dæmdur fyrir hafi verið nægilega skilgreint í lögum og ekki hafi skort á skýrleika refsiheimilda. Það hafi þannig verið nægilega fyrirsjáanlegt fyrir Geir að háttsemi hans gæti varðað hann refisábyrgð samkvæmt stjórnarskrá og lögum um ráðherraábyrgð. 

Mynd: Wikimedia

Alþingi samþykkti með 33 atkvæðum gegn 30 árið 2010 að draga Geir H. Haarde fyrir Landsdóm. Landsdómur sýknaði Geir af flestum ákæruliðum en sakfelldi hann fyrir að hafa látið undir höfuð leggjast að halda ráðherrafundi um mikilvæg mál. Þannig var hann talinn hafa  brotið gegn 17. gr. stjórnarskrár. 

Landsdómur komst að þeirri niðurstöðu að með aðgerðaleysi sínu hefði Geir ekki aðeins brotið gegn formreglu heldur beinlínis vanrækt að marka pólitíska stefnu til að takast á við þann efnahagsvanda sem honum hlaut að vera ljós strax í febrúar 2008 og þannig draga úr því tjóni sem síðar varð. 

Mynd: Pressphotos.biz

Geir kærði dóminn og framgöngu íslenska ríkisins gagnvart sér til Mannréttindadómstóls Evrópu haustið 2012. Hann og lögmaður hans, Andri Árnason, töldu að brotið hafi verið á rétti Geirs til sanngjarnrar málsmeðferðar, réttinum til að vera talinn saklaus uns sekt er sönnuð, réttinum til að vera umsvifalaust gert kunnugt um sakarefni og réttinum til að að fá nægan tíma og aðstöðu til að undirbúa málsvörn sína.

Þá var sérstaklega vísað til þess í kærunni að ákvörðunin um ákæru á hendur Geir hefði verið tekin af stjórnmálamönnum á Alþingi á „pólitískum forsendum“, brotalamir hafi verið í málatilbúnaðinum og að Landsdómur gæti ekki talist óvilhallur og sjálfstæður dómstóll. Jafnframt var byggt á því að refsiheimildir hefðu verið óskýrar og lagaákvæðin svo óljós að Geir hefði ekki mátt vera ljóst að með háttsemi sinni sem ráðherra kynni hann að vera dreginn til refsiábyrgðar og dæmdur fyrir brot á stjórnarskrá. 

Nú liggur niðurstaða Mannréttindadómstóls Evrópu fyrir, en þar er íslenska ríkið sýknað af helstu kröfum Geirs og nokkum kæruliðum vísað frá.

Þannig er ljóst að ásakanir um að brotið hafi verið á réttindum sem tryggð eru í Mannréttindasáttmála Evrópu áttu sér ekki stoð í raunveruleikanum að mati dómstólsins.