Dómari við Landsrétt: Skilaboð MDE „nokkuð misvísandi“

Davíð Þór Björg­vins­son, fyrr­ver­andi dóm­ari við Mann­rétt­inda­dóm­stól Evrópu og nýskip­aður dóm­ari við Lands­rétt, segir að dóm­ar­arnir sem skil­uðu sér­at­kvæðum í máli Egils Ein­ars­sonar gegn Íslandi, þau Paul Lemmens frá Belgíu og Stép­hanie Mourou-Vikström frá Mónakó, hafi tals­vert til síns máls. Þegar horft sé til dóma sem fallið hafa í tján­ing­ar­frelsis- og æru­meið­ing­ar­málum und­an­farin ár og svo dóms­ins sem féll gegn íslenska rík­inu í gær megi vel halda því fram að skila­boð Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evrópu til íslenskra dóm­stóla séu mis­vísandi í þessum efnum og til þess fallin að tor­velda lands­dóm­stólum að full­nægja þeim kröfum sem leiði af dóma­fram­kvæmd­inni í Strass­borg.

Þetta kemur fram í pistli Davíðs Þórs á vef­síðu hans þar sem hann fjallar um dóm Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evrópu í máli Egils Ein­ars­sonar gegn Íslandi sem féll í gær. 

„Sér­at­kvæðin, nánar til­tekið þau bæði saman, hafa tals­vert til síns máls, þ.e. að mat Hæsta­réttar sé ígrundað og styðj­ist við við­eig­andi rök sem MDE hefði vel getað unað við, og til við­bótar að með fyrri fram­göngu sinni í opin­berri umræðu hefði Agli mátt vera ljóst að hann kynni að kalla yfir sig hvöss við­brögð sem hann yrði að una. Hann hafi með öðrum orðum sjálfur slegið tón umræð­unnar með þátt­töku sinni í opin­berri umræðu  í bráð og lengd.“, skrifar Davíð. 

Hann bendir á að kröfu Egils Ein­ars­sonar um 10 þús­und evra miska­bætur hafi verið hafnað á þeim grund­velli að við­ur­kenn­ing á broti gagn­vart Agli fæli í sér nægi­lega upp­reist honum til handa. „Þetta er ekki for­dæma­laust en heyrir þó fremur til und­an­tekn­inga, því miska­bætur eru oft­ast dæmdar í slíkum málum ef um brot er að ræða. Þetta er ekki sér­stak­lega rök­stutt í dóm­inum, en má túlka svo að MDE fall­ist á sinn hátt á að Egill, sem væri þekkt per­sóna, hefði með eigin fram­göngu að nokkru kallað þessi við­brögð yfir sig og ekki rétt að dæma honum miska­bætur við þær aðstæður,“ skrifar Davíð Þór.

Þetta er í sam­ræmi við túlkun lög­fræð­inga sem þekkja til dóma­fram­kvæmdar Mann­rétt­inda­dóm­stóls­ins sem Stundin hefur rætt við und­an­farna daga.

„Ef horft er til allra þeirra dóma sem fallið hafa í tján­ing­ar­frelsis- og æru­meið­ing­ar­málum gegn Íslandi síð­ustu árin má með nokkrum rétti halda því fram að skila­boðin frá MDE séu nokkuð mis­vísandi og til þess fallin að gera  lands­dóm­stólum fremur erfitt fyrir um að full­nægja þeim kröfum sem telja má að í dóma­fram­kvæmd MDE felist, þrátt fyrir vilja til þess. Erfitt getur verið að átta sig á hvenær og á hvaða grund­velli MDE unir mati lands­dóm­stóla og hvenær ekki,“ skrifar Davíð. 

Mynd: haestirettur.is

Hann telur að nið­ur­staða Hæsta­réttar þann 20. nóv­em­ber 2014, um að líta bæri á tján­ingu Inga Krist­jáns Sig­ur­mars­sonar – ummælin „Fuck you Rapist Bastard“ – sem gild­is­dóm hafi verið ágæt­lega rök­studd, sann­fær­andi og innan þess svig­rúms til mats sem Hæsti­réttur mátti með sann­girni ætla að hann hefði þegar horft er til dóma­fram­kvæmdar Mann­rétt­inda­dóm­stóls­ins und­an­farin ár.

„Með sann­girni má segja að dómur Hæsta­réttar hafi falið í sér raun­veru­lega og rök­studda til­raun til að taka mið af þeim sjón­ar­miðum sem MDE hefur þróað, einkum í málum sem varða tján­ing­ar­frelsi og frið­helgi einka­lífs. En allt kom það fyrir ekki að þessu sinni. Þrátt fyrir þetta bakslag verður engu að síður að hvetja íslenska dóm­stóla til að halda áfram á þeirri braut sem mörkuð hefur verið síð­ustu miss­eri um að taka í vax­andi mæli mið af dóma­fram­kvæmd MDE þar sem við á,“ skrifar Davíð. 

„Hætt er þó við að þessi dómur MDE, sem hér hefur verið gerður að umtals­efni, virki letj­andi á íslenska dóm­ara í þeim efnum. Þeir eru vafa­laust margir ósáttir við þennan dóm enda hafi Hæsti­réttur í góðri trú beitt í dómi sínum þeim sjón­ar­miðum sem MDE hefur mótað í sinni fram­kvæmd um jafn­vægið milli tján­ing­ar­frelsis og frið­helgi einka­lífs.“ Hér má lesa grein Davíðs Þórs Björg­vins­sonar í heild.