Þar til Donald Trump forseti sneri aftur fyrir ári síðan var litið svo á að Evrópa vísaði til Kína, þegar rætt var um að draga úr berskjöldun gagnvart erlendum stórveldum. En nú hefur Evrópa beint sjónum sínum að bandarískri tækni.

Eftir því sem Trump herðir á hótunum sínum – allt frá því að beita Evrópu þrýstingi í viðskiptum til þess að reyna að yfirtaka Grænland – hafa áhyggjur aukist af því að þessi óútreiknanlegi „leiðtogi hins frjálsa heims“ gæti, ef hann svo kysi, steypt sambandinu í stafrænt myrkur.

Frá því að Trump setti Grænlandsáformin á ís hafa háttsettir embættismenn hert á viðvörunum um að Evrópusambandið sé hættulega berskjaldað fyrir áföllum í alþjóðamálum og verði að vinna að stefnumarkandi sjálfstæði – jafnt í varnarmálum, orkumálum sem tækni.

Sambandið, sem telur 27 lönd, reiðir sig á erlend ríki fyrir yfir 80 prósent af stafrænum vörum, þjónustu, innviðum og hugverkum, samkvæmt skýrslu ESB frá 2023.

Evrópa er þegar byrjuð að draga úr hæði sínu gagnvart bandarískri tækni.

Nýjasta skrefið var stigið í síðustu viku þegar Frakkland tilkynnti ríkisstarfsmönnum að þeim yrði brátt gert að nota innlendan valkost í stað verkfæra eins og Zoom eða Microsoft Teams.

Viðvörunarbjöllurnar klingdu í Brussel í fyrra þegar Trump-stjórnin beitti dómara við Alþjóðlega sakamáladómstólinn refsiaðgerðum og lokaði þá frá bandarískri tækni eins og frá Amazon og Google.

Þessi aðgerð afhjúpaði hversu sterk tök Bandaríkin hafa á mörgum þeim verkfærum sem eru undirstaða lífs í Evrópu.

„Á síðasta ári hafa allir áttað sig á því hversu mikilvægt það er að við séum ekki háð einu landi eða einu fyrirtæki þegar kemur að sumri mjög mikilvægri tækni,“ sagði Henna Virkkunen, tæknimálastjóri ESB.

„Hægt er að nota þessa stöðu sem vopn gegn okkur,“ varaði hún við.

Tækni „ekki lengur hlutlaus“

Virkkunen mun í mars kynna stóran pakka um „tæknilegt fullveldi“ sem nær yfir skýjaþjónustu, gervigreind og örflögur – svið þar sem ESB vonast til að byggja upp meira sjálfstæði.

„Stafræn tækni er ekki lengur hlutlaus verkfæri,“ sagði Sebastiano Toffaletti, framkvæmdastjóri European Digital SME Alliance, við AFP.

„Þegar kjarnainnviðum eins og skýjaþjónustu, gervigreind eða kerfum er stjórnað utan Evrópu, þá gildir það sama um reglurnar, gögnin og að lokum vogaraflið.“

Meðal aðildarríkja ESB hafa Frakkland og Þýskaland verið í fararbroddi.

Norður-þýska fylkið Slésvík-Holtsetaland varð fyrirmynd um stafrænt fullveldi á síðasta ári með því að hætta að nota Microsoft í þágu opins hugbúnaðar.

Dirk Schroedter, ráðherra stafrænna mála, sagði að ákvörðunin hefði í fyrstu verið efnahagslegs eðlis, áður en „pólitísk spenna“ breytti áherslunni.

„Yfirburðir fárra tæknifyrirtækja í opinberum innviðum takmarka ... sveigjanleika okkar, ógna öryggi okkar og blása út hugbúnaðarkostnað okkar,“ sagði Schroedter við AFP.

Á sex mánuðum flutti fylkið meira en 40.000 pósthólf frá Microsoft Exchange og Outlook yfir í opnar lausnir eins og Open-Xchange og Thunderbird.

Áskoranir komu upp á umbreytingartímanum – til dæmis í skjaladeilingu með öðrum fylkjum og alríkisstjórninni – en Schroedter sagði að fylkið hefði sýnt að „stafrænt sjálfstæði er mögulegt“.

Á sama tíma er Evrópuþingið að endurskoða þörf sína og berskjöldun gagnvart Microsoft ásamt öðrum verkfærum eftir að hópur þingmanna úr öllum flokkum hvatti það til að taka upp evrópska valkosti.

„Vogarafl gegn Bandaríkjunum“

Aðgerðir eru einnig í gangi á vettvangi ESB.

Franska fyrirtækið Mistral og þýski risinn SAP samþykktu að vinna að evrópskri gervigreindardrifinni skýjalausn á fransk-þýskum leiðtogafundi um stafrænt fullveldi í nóvember.

Og Frakkland, Þýskaland, Ítalía og Holland tóku sig saman á síðasta ári í viðleitni til að skapa sameiginlega evrópska stafræna innviði, undir stjórn framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins.

Mikið af stefnumótun ESB er nú mótuð í ljósi áherslu á fullveldi.

Sambandið hefur lengi unnið að stafrænni evru, sem tugir hagfræðinga – þar á meðal Thomas Piketty – kölluðu „nauðsynlega tryggingu fyrir evrópsku fullveldi“ í opnu bréfi í síðasta mánuði.

Það kemur í kjölfar þess að Wero, evrópskur greiðslumöguleiki í stað Mastercard, Visa og PayPal, var sett á markað árið 2024 með stuðningi nokkurra stórra banka.

En Zach Meyers hjá CERRE, hugveitu í Brussel, varar við því að ESB verði að hafa á hreinu hverju „tæknilegt fullveldi“ eigi að skila.

Ef markmiðið er að standast pólitískan þrýsting gæti ESB verið betur sett með því að einbeita sér að því að ná „meira vogarafli gegn“ Bandaríkjunum, hélt Meyers fram.

Í því skyni sagði hann að árangursríkasta stefnan væri ekki að draga úr notkun bandarískrar tækni í Evrópu heldur „frekar að tvöfalda áhersluna á þá hluta tæknivirðiskeðjunnar þar sem Bandaríkin eru háð Evrópu“ – allt frá vélbúnaði til örflöguframleiðslu til fyrirtækjahugbúnaðar eða fjarskiptabúnaðar.