Mark Rutte, fram­kvæmda­stjóri Atl­ants­hafs­banda­lags­ins, segir að eng­inn standi Íslandi framar í að vera mót­töku þjóð fyrir erlenda heri. Mik­il­vægi stað­setn­ingar og sú stað­reynd að hér fari fram vöktun í lofti og á legi geri Ísland að mik­il­vægum banda­manni innan NATO. 

Þetta kom fram á blaða­manna­fundi hans og Kristrúnar Frosta­dóttur for­sæt­is­ráð­herra í dag. Rutte er staddur á land­inu í sinni fyrstu heim­sókn eftir að hann tók við starfi fram­kvæmda­stjóra banda­lags­ins og hefur fundað með Kristrúnu for­sæt­is­ráð­herra og Þorgerði Katrínu Gunn­ars­dóttur utan­rík­is­ráð­herra. 

Ísland er eina her­lausa landið innan NATO og hefur ekki staðið undir vænt­ingum banda­lags­ins, eða Banda­ríkja­stjórnar, um að verja sem nemur fimm pró­sent af þjóð­ar­fram­leiðslu til NATO og sam­eig­in­legra varna. Rutte sagði Ísland í ein­stakri stöðu en kall­aði eftir því að meira yrði gert. 

„Auðvitað er Ísland ein­stakt vegna þess að þið eruð ekki með her, en þið leggið ykkar af mörkum til alls sem teng­ist útgjöldum til varnar- og örygg­is­mála. Þegar kemur að loft­vörnum, þegar kemur að eft­ir­lits­kerfum, þá eruð þið sem land augu og eyru margra okkar innan NATO,“ sagði Rutte sem sagði Ísland vera á réttri leið en meira þyrfti til. „Við viljum að Ísland geri meira. Ísland hefur skuld­bundið sig til að halda áfram að fjár­festa á kom­andi árum til að styrkja þennan iðnað.“

Kristrún sagði að til stæði að leggja meira í varnir en það verk­lag sem hefur verið við­haft á Íslandi virki. „Örygg­is­líkanið okkar hefur virkað. Við þurfum bara að styrkja það enn frekar. Þetta snýst ekki um að breyta því hvernig við stöndum að örygg­is­málum, heldur þurfum við að gera það öfl­ugra. Og þetta styrkir líka stöðu okkar og sess innan NATO,“ sagði hún. 

„Það eru ekki allir að gera það sama. Ríkin gera það sem hentar þeim, það sem þeim hæfir, og þessi sam­koma er það sem styrkir banda­lagið. Þess vegna erum við með banda­lag.“

Þetta virt­ist Rutte vera með­vit­aður um og sam­mála.

„Þú hefur gert áfram­hald­andi skuld­bind­ingu Íslands gagn­vart NATO skýra – mjög skýra,“ sagði hann og beindi orðum sínum til Kristrúnar í upp­hafi fund­ar­ins. „Fyrir þjóð án hers er þetta ekk­ert smá verk­efni. En Ísland hefur alltaf slegið yfir sinni þyngd.“

Kristrún líkti Íslandi við ósökkvandi flug­móð­ur­skip sem sé á mik­il­vægum stað og Rutte tók undir. Benti hann á að Reykja­vík væri norð­læg­asta höf­uð­borg innan NATO-banda­lags­ins og að hann héldi utan þess líka. Sem er rétt, ef aðeins eru talin full­valda ríki.

Áður en Rutte hrós­aði Íslend­ingum fyrir stuðn­ing við Úkraínu, hrós­aði hann Donald Trump Banda­ríkja­for­seta fyrir auk­inn kraft í frið­ar­ferli Úkraínu. Hrós Íslend­inga var fyrir fram­lag sitt til vopna­kaupa fyrir Úkraínu, að skaffa gervi­limi fyrir þá sem hafa særst, og fyrir að styðja við sprengju­leit og -eyð­ingu í Úkraínu.