Segir blóðmerahald byggja á kerfisbundnu ofbeldi

Dýra­vernd­ar­sam­band Íslands, DÍS, hefur í sam­starfi við þýsk-sviss­nesk dýra­vernd­un­ar­sam­tök kært grófa með­ferð á hryssum í blóð­mera­haldi til lög­reglu. Málin höfðu upp­haf­lega verið lögð á borð Mat­væla­stofn­unar sem kaus að taka það ekki til frek­ari með­ferðar.

Andrés Ingi Jónsson, fram­kvæmda­stjóri DÍS, segir að Mat­væla­stofnun sé hlið­vörður inn í rétt­ar­kerfið þegar kemur að dýra­vel­ferð­ar­málum. Það hafi því verið eðli­legt að byrja þar. „Við erum nú að beina því til lög­regl­unnar að taka málið til sjálf­stæðrar athug­unar þó að Mat­væla­stofnun hafi ekki vísað því þangað,“ segir hann.

Slegnar með spýtum

Í kærunni sem lögð hefur verið fram til lög­reglu er greint frá dýra­níð og brotum á lögum um vel­ferð dýra. Í henni er að finna nákvæma atvika­lýs­ingu og upp­tökur frá sex mis­mun­andi býlum sem stunda blóð­mera­hald. Því er meðal ann­ars lýst hvernig hryss­urnar eru slegnar og lamdar með spýtum og pískum þegar þær eru und­an­komu­lausar og þær bundnar með haus­inn reigðan upp og settar í ónátt­úru­lega stöðu. Einnig eru þar dæmi um að dýra­læknar geri ítrek­aðar til­raunir til að stinga hol­nálum í háls hryssa í hræðslu­á­standi og að nálar sem detti í jörð­ina séu ekki sótt­hreins­aðar en slíkt getur valdið sýk­ing­ar­hættu.  

„Oft sýna dýrin þess merki að vera í hræðslu­á­standi og alveg upp í sturlun­ar­á­stand af ótta en samt er haldið áfram að reyna að taka úr þeim blóð – þó svo að öll heil­brigð skyn­semi og verk­lags­reglur Ísteka og Mat­væla­stofn­unar segi að eigi að hætta blóð­töku við þær aðstæður,“ segir Andrés. 

Ill meðferð kerfisbundinn hluti af blóðmerahaldi

Andrés segir mark­mið DÍS vera að fá við­brögð áður en blóð­töku­tíma­bilið hefst í ágúst. „Við erum komin á þann stað að við treystum okkur til þess að segja að þetta sé kerf­is­bundið og að þetta sé hluti af blóð­mera­haldi,“ segir Andrés. „Ill með­ferð á dýrum virð­ist ekki geta verið skilin frá blóð­mera­haldi sem slíku.“

Þetta séu heldur ekki fyrstu mynd­böndin sem koma upp um illa með­ferð, „og það er sama hvaða býli er valið, alltaf koma fram brot á mynd­bönd­unum“.

Andrés vonar að þegar núver­andi starfs­leyfi rennur út í lok sum­ars verði ekki veitt ný leyfi. Það veltur á atvinnu­vega­ráð­herra.

Óskiljanleg niðurstaða Matvælastofnunar

Hann furðar sig á því að Mat­væla­stofnun hafi ekki tekið málið lengra. „Það er eig­in­lega óskilj­an­legt af því að mynd­bönd­unum sem var deilt með þeim í nóv­em­ber sýna ótal dæmi þess að bæði umsjón­ar­menn og dýra­læknar séu ýmist að beita aðferðum sem eiga ekki að vera í boði, eða ekki bregð­ast við þegar komið er illa fram við dýrin.“

Andrés segir að þetta séu atriði sem Mat­væla­stofnun eigi að bera kennsl á og fara með lengra en „það eina sem þau sáu út úr þessum mynd­böndum var það sem þau köll­uðu eitt frá­vik“.

Í kvörtun DÍS til Mat­væla­stofn­unar fylgdi skýrsla með áliti frá erlendum sér­fræð­ingi í dýra­lækn­ingum en í henni var greint frá því hversu víð­tæk brotin eru. „Það var í raun búið að benda Mat­væla­stofnun á allt sem hún gæti fundið í þessu, en samt ákvað hún að finna ekki neitt.“

Sam­bandið hefur sent stjórn­sýslu­kæru til atvinnu­vega­ráðu­neyt­is­ins vegna aðgerð­ar­leysis Mat­væla­stofn­unar. Til við­bótar hefur umboðs­maður Alþingis síðan í apríl rann­sakað að eigin frum­kvæði stjórn­sýslu stofn­un­ar­innar.

Andrés gagn­rýnir einnig hversu langt Mat­væla­stofnun hafi gengið í að rétt­læta blóð­mera­hald þegar hún hefur svarað fyrir ákvörðun sína í fjöl­miðlum. „Miklu lengra en maður myndi reikna með af eft­ir­lits­stofnun sem á að hafa hags­muni dýr­anna í fyr­ir­rúmi.“