Guðrún Sigríður Jóns­dóttir félags­ráð­gjafi er látin. 

Guðrún var ötul bar­áttu­kona fyrir rétt­indum kvenna og barna í íslensku sam­fé­lagi, en hún var í lyk­il­hlut­verki við stofnun Stíga­móta árið 1990. Áður hafði hún komið að stofnun Kvenna­ráð­gjafar, Kvenna­at­hvarfs og Samtaka kvenna á vinnu­mark­aði, þar sem barist var gegn kyn­bundnum launa­mun og mis­rétti á vinnu­mark­aði. Hún var odd­viti Kvenna­fram­boðs­ins og sat í borg­ar­stjórn á árunum 1982 til 1986. Hún kom einnig að stofnun Kvenna­list­ans og seinna að stofnun Vinstri grænna. 

Merkur aktívisti 

Árið 1985 birt­ist frétt um að borg­ar­full­trúi hefði verið hand­tek­inn að næt­ur­lagi. Þar var Guðrún að verki, með gjörn­ing sem átti að minna fólk á skelfi­legar afleið­ingar kjarn­orku­spreng­ing­ar­innar í Hiros­hima. Fleiri gjörn­ingar vöktu athygli, svo sem þegar konur mót­mæltu háu vöru­verði með því að neita að greiða nema því sem nam hlut­falls­lega launum kvenna af launum karla fyrir hrá­efni í grjóna­graut og sorg­ar­göngur Stíga­móta, þar sem gengið var undir slag­orð­inu: „Við lifðum af kyn­ferð­is­of­beldi.“

Guðrún studdi einnig opin­ber­lega við konur sem sök­uðu þáver­andi biskup um vafa­sama hátt­semi gegn sér árið 1996 og mætti miklu mót­læti vegna þess. Hún stóð einnig þétt að baki Kristínu Gerði Guð­munds­dóttir í bar­áttu hennar við að vekja sam­fé­lagið til vit­undar um vændi á Íslandi og skað­legar afleið­ingar þess. Síðasta jafn­rétt­is­bar­áttan sem Guðrún háði var í þágu eft­ir­launa­kvenna á lægsta mögu­lega líf­eyri, en hún reyndi að fá sveit­ar­fé­lagið þar sem hún var búsett síð­ustu árin til þess að veita þessum hópi vil­yrði til þess að stunda sund­leik­fimi sér að kostn­að­ar­lausu. Vatns­leik­fimi væri sér­stak­lega mik­il­væg fyrir þennan hóp kvenna, í ljósi þess að lág­launa­störf eru oft lík­am­lega krefj­andi og taka sinn toll af fólki. Sjálf þekkti hún vel hvað vatns­leik­fimi getur haft góð áhrif á lík­amann. Um væri að ræða ein­falda aðgerð fyrir sveit­ar­fé­lagið. 

„Hún sem aktí­visti á sér langa og merki­lega sögu,“ sagði Kristín Ást­geirs­dóttir í við­tali við Stöð 2 í nóv­em­ber. 

Brautryðjandi í félagsráðgjöf

Áður en Guðrún lét til sín taka í kvenna­bar­átt­unni var hún braut­ryðj­andi í félags­ráð­gjöf hér á landi. Hún var fyrsti Íslend­ing­ur­inn sem mennt­aði sig í fag­inu og byggði upp nám í félags­ráð­gjöf við Háskóla Íslands. Hún lauk dokt­ors­prófi frá Háskól­anum í Sheffi­eld árið 1991. Dokt­ors­verk­efnið gekk út á að ræða við brota­þola sifja­spella, en þar lýstu 27 íslenskar og breskar konur reynslu sinni af sifja­spelli og lýs­ingar þeirra voru ekki í neinum takti við fyrri lýs­ingar fræði­manna á sifja­spellum. 

Árið 2007 fékk Guðrún ridd­ara­kross hinnar íslensku fálka­orðu fyrir frum­herja­störf í félags­ráð­gjöf og fram­lag til rétt­inda­bar­áttu.

Á Bessa­stöðumHér er Guðrún með eig­in­manni sínum Ólafi Thorlacius, þegar hún tók á móti fálka­orð­unni á Bessa­stöðum árið 2007.

„Við verðum að gera eitthvað“

Guðrún lést í gær, þriðju­dag­inn 9. jan­úar, á hjúkr­un­ar­heim­il­inu Móbergi á Selfossi. Eig­in­maður Guðrúnar, Ólafur Thorlacius, lést árið 2019. Guðrún var fædd þann 16. júní 1931. Hún lætur eftir sig dóttur, Ragn­heiði Thorlacius, fyrr­ver­andi hér­aðs­dóm­ara. 

Ævi- og bar­áttu­saga Guðrúnar, Ég verð aldrei ung­frú með­færi­leg, kom út fyrir jól og lauk með þessum orðum: Hjartað er orðið við­kvæmt. Stundum finnur hún fyrir hjart­slátt­ar­trufl­unum og oftar en einu sinni hefur hún endað á spít­ala vegna þess. Guðrún er með­vituð um að hjartað geti brostið á hverri stundu. Hún á til að minna fólk á að dauð­inn sé skammt undan. En hún er hér enn og svo lengi sem hún lifir er hún til­búin til að heyja bar­áttu fyrir bættri stöðu kvenna í íslensku sam­fé­lagi. Ekki er van­þörf á. „Við verðum að gera eitt­hvað.“

Þakklát GuðrúnuVill þjóð­ar­á­tak gegn kyn­ferð­is­of­beldi í minn­ingu nöfnu sinnar.

Mynd: Heiða Helga­dóttir

Minnist nöfnu sinnar

Þann 29. nóv­em­ber síð­ast­lið­inn stóðu Forlagið, Stígamót, Kvenna­ráð­gjöfin, Félags­ráð­gjafa­fé­lag Íslands og félags­ráð­gjafa­deild Háskóla Íslands fyrir mál­þingi til heið­urs Guðrúnu. Af því til­efni sagði nafna hennar og arf­taki á Stíga­mótum. í við­tali við Stöð 2: „Hún hafði til­einkað sér hina nýju hugsun og hinar nýju aðferðir og varð snill­ingur í að gera grín að hinu grafal­var­lega ofbeldi og þeirri grafal­var­legu kúgun sem konur voru beittar og það gat verið beittasta verk­færið í bar­átt­unni.“  

Við þessi tíð­indi segir Guðrún nú: „Mér þykir það harma­fregn að nafna mín og vin­kona skuli hafa kvatt en ég veit að hún var södd líf­daga og því fagna ég líka hennar vegna. Þakklæti er mér efst í huga fyrir að hún skuli hafa verið sú stór­kost­lega jarð­ýta sem hún var, með öllu því sem fylgdi. Það var fyrst og fremst hún sem dró útbreitt kyn­ferð­is­of­beldi fram í dags­ljósið, stofn­aði Stígamót og lagði fræði­legan grunn að starf­sem­inni. Mér þótti und­ur­vænt um hana og alveg fram undir það síð­asta og leitað ég til hennar með hug­myndir mínar og vanga­veltur og hún tók mér alltaf opnum örmum. Í hennar minn­ingu ættum við að ráð­ast í alvöru þjóð­ar­á­tak gegn kyn­ferð­is­of­beldi, með sér­stakri áherslu á að skólera karla þessa lands. Rík­is­stjórnin ætti að leggja í það mynd­ar­legt fjár­magn og mennta­kerfið og breið­fylk­ing hug­sjóna­fólks ætti að skipu­leggja það.“