Ekki er tíma­bært að kanna hvort breyta ætti frið­lýs­ing­ar­skil­málum Vatns­fjarðar, að mati bæj­ar­stjórnar Vest­ur­byggðar sem fjörð­ur­inn er innan. Áður en að slíku kemur ætti að setja þá tvo virkj­un­ar­kosti á Vest­fjörðum sem þegar eru í nýt­ing­ar­flokki ramma­á­ætl­unar í for­gang og hefja strax vinnu við tvö­földun Vest­ur­línu, einu meg­in­flutn­ings­lín­unnar inn á Vest­firði. Tvö­föld­unin sé nauð­syn­leg til að tryggja flutn­ing raf­orku til og frá svæð­inu.

„Þannig fái nátt­úran í Vatns­firði áfram að njóta vafans, og að ekki verði gengið lengra en nauð­syn­legt er,“ segir í umsögn bæj­ar­stjórn­ar­innar um erindi Orkubús Vest­fjarða til umhverfis-, orku- og lofts­lags­ráð­herra um afnám eða breyt­ingu frið­lýs­ingar Vatns­fjarðar svo fyr­ir­tækið geti reist þar vatns­afls­virkjun. Markmið fyr­ir­tæk­is­ins með nýrri virkjun á svæði sem nú er friðland er að auka orku­fram­leiðslu innan svæð­is­ins í þeim til­gangi að afhend­ingar­ör­yggi raf­magns, svara auk­inni eft­ir­spurn fyr­ir­tækja eftir orku og hafa til reiðu „grænt vara­afl“ svo ekki þurfi að brenna olíu. Þá mætti líka nýta virkj­un­ina til jöfn­unar á móti vind­orku.

En bæj­ar­stjórnin segir: „Lokið verði fyrst við þær fram­kvæmdir sem þegar hafa verið und­ir­búnar til að mæta þeim mik­il­vægu almanna­hags­munum sem fel­ast í aðgengi að orku á Vest­fjörðum áður en ákvörðun er tekin um afnám eða breyt­ingu á frið­lýs­ing­ar­skil­málum Vatns­fjarðar.“

Þær tvær virkj­un­ar­hug­myndir á Vest­fjörðum sem Vest­ur­byggð vísar til í umsögn sinni og eru þegar í nýt­ing­ar­flokki ramma­á­ætl­unar eru Aust­ur­gils­virkjun og Hval­ár­virkjun. Fyrr­nefnda hug­myndin snýst um að virkja Aust­ur­gilsá sem fellur í Selá í Skjald­fann­ar­dal við Ísa­fjarð­ar­djúp. Uppsett afl hennar er áformað um 35 MW. Síð­ar­nefnda hug­myndin hefur verið mjög umdeild, ekki síst meðal íbúa Árnes­hrepps sem er fámenn­asta sveit­ar­fé­lag lands­ins. Með Hval­ár­virkjun (55 MW) yrðu vötn á Ófeigs­fjarð­ar­heiði stífluð og rennsli þriggja áa virkjað.

Gjöbreytt ásýnd fossa

Orkubú Vest­fjarða fór þess á leit við umhverfis-, orku- og lofts­lags­ráð­herra snemma árs að hann breytti skil­málum Friðlands­ins í Vatns­firði. Ráðherra vildi frek­ari gögn og skil­aði fyr­ir­tækið grein­ar­gerð sinni nú í haust.

Samkvæmt henni myndu 3-4 hekt­arar af birki­skógi raskast með bygg­ingu virkj­un­ar­innar, vörður á fornri þjóð­leið mögu­lega sömu­leiðis og skert rennsli í ám, um allt að 74 pró­sent, myndi gjör­breyta ásýnd fossa. Þá má búast við raski á sér­stæðum jarð­mynd­unum, m.a. skessukötlum. Að auki myndu miðl­un­ar­lón skerða óbyggð víð­erni.

Til þess­arar nið­ur­stöðu vitnar bæj­ar­stjórn Vest­ur­byggðar í umsögn sinni og að virkjun og tengdar fram­kvæmdir kæmu til með að raska nátt­úru­fars- og menn­ing­ar­þáttum sem hafi hátt vernd­ar­gildi. „Virkj­unin myndi hafa í för með sér rask á birki sem nýtur sér­stakrar verndar, áhrif á vatna­líf, rask á búsvæðum dýra, áhrif á menn­ing­arminjar á svæð­inu, þ.e. varð­aðri Þing­manna­leið og áhrif á rennsli í Vatndalsá og Austurá sem mun hafa áhrif á ásýnd fossa sem njóta sér­stakrar verndar í nátt­úru­vernd­ar­lögum“.