„Maður veit ekkert hvað maður á eftir að eiga eftir þetta“

„Ég stóð fyrir utan húsið og það voru ægi­leg læti. Þetta var bara við­bjóður, hrist­ist allt og skalf og smellir í öllu. Óhugn­an­legt. Svo ég hugs­aði: Þetta er ekki að gera sig. Ég er farin.“

Þannig lýsir Snædís Ósk Guð­jóns­dóttir, þriggja barna móðir sem býr í Grinda­vík, því þegar hún ákvað í gær­kvöldi að yfir­gefa heim­ili sitt. Hún ætl­aði reyndar bara í bíltúr en hefur ekki farið heim síðan. Núna er hún stödd í sum­ar­bú­stað vin­konu sinnar í Gríms­nesi ásamt tveimur yngri börn­unum. Eig­in­mað­ur­inn, Bogi Adolfs­son, er að vinna. Hann er for­maður björg­un­ar­sveit­ar­innar Þor­bjarnar. Elsta dóttirin er í Vatna­skógi.

Hún seg­ist inni­lega þakk­lát vin­konu sinni sem hafi boðið henni skjól. „Ég verð klökk að sjá þetta,“ segir hún um við­brögð lands­manna við rým­ing­unum í Grinda­vík. „Fólk er bara til­búið að opna heim­ili sín fyrir blá­ó­kunn­ugu fólki. Þetta er svo geggjað.“

Skjálftar á nóttunni

Snædís er fædd og upp­alin í Grinda­vík. Heimili fjöl­skyld­unnar er í Norð­ur­hópi, ofar­lega í nýju hverfi í bænum. „Þetta hafa verið miklu stærri og óþægi­legri skjálftar,“ segir hún um jarð­skjálfta­hr­inu síð­ustu daga sam­an­borið við þær sem urðu í aðdrag­anda eld­gos­anna við Fagra­dals­fjall. „Þeir hafa líka oft verið á nótt­unni.“

Hún talar um „ógeðisnótt­ina“ –  aðfara­nótt síð­asta fimmtu­dags þar sem mikil virkni hófst upp úr mið­nætti og stöðugir skjálftar tóku við. Sú nótt hafi í einu orði sagt verið skelfi­leg. „Þá var ég alltaf að hugsa: Á hvaða tíma­punkti á ég að fara? Er ég kæru­laus? Ég sá að það voru engir að fara svo ég ákvað að vera.“

En henni leið ekki vel. Lítið sem ekk­ert var sofið þá nótt. Og ekki tók betra við síð­degis í gær, föstu­dag, þegar öflug og stöðug hrina hófst með enn frek­ari óvissu þar sem skjálft­arnir átt upp­tök sín víðar og nær Grinda­vík.

Smellir í öllu

Um klukkan 18 í gær tók Snædís börnin og hund­inn og fór út í bíl. „Ég þorði ekki að vera inni í hús­inu lengur. Treysti mér ekki til þess. Ég stóð fyrir utan húsið og það voru ægi­leg læti. Þetta var bara við­bjóður, hrist­ist allt og skalf og smellir í öllu. Óhugn­an­legt. Svo ég hugs­aði: Þetta er ekki að gera sig. Ég er farin. Ég ætl­aði bara að fara á smá rúnt. En áður en ég vissi af var ég stödd á Suð­ur­stranda­veg­inum og á leið til Reykja­víkur.“

Hún hafði fátt með­ferðis, aðeins eina tösku sem hún hafði pakkað niður í nokkrum dögum áður og geymt í bílnum. Í henni er aðal­lega að finna föt til skipt­anna.

Veskislaus

Snædís er að vinna á sam­býli í Grinda­vík og þannig vildi til að hún átti að fara á næt­ur­vakt í gær­kvöldi. Þegar hún var á Reykja­nes­braut­inni á leið til vinnu, eftir að hafa komið börnum og hundi fyrir í pössun, var sam­býlið hins vegar rýmt. Allur bær­inn var svo rýmdur og orð­inn mann­laus snemma nætur. Snædís snéri við á Reykja­nes­braut­inni og brun­aði aftur til barn­anna. „Ég er ekki með veskið mitt. Engin lyf, engin úti­föt á börnin eða neitt,“ útskýrir hún. Enda hafði hún aðeins ætlað í bíltúr.

Hún veit ekki enn hvort og þá hvenær hún getur snúið aftur á heim­ili fjöl­skyld­unnar til að sækja það sem þau vantar. Bogi maður hennar verður hins vegar á ferð­inni vegna starfa fyrir björg­un­ar­sveit­ina og gæti mögu­lega sótt eitt­hvað, segir hún von­góð. „Maður veit ekk­ert hvað maður á eftir að eiga eftir þetta,“ segir hún um heim­ilið og allt það sem þar er að finna. Búslóð, myndir, jóla­gjafir sem hún var búin að kaupa og þar fram eftir göt­unum. „Maður veit eig­in­lega ekki neitt.“

Gengur á adrenalíni

Í augna­blik­inu seg­ist Snædís vera að ganga á „ein­hverjum adrena­lín­birgðum. „Svo er spurn­ing hvað ger­ist þegar þær eru búnar. Hvort að maður krassi bara. Ég veit það ekki.“ Á sama tíma og hún búi við alla þessa óvissu reyni hún að halda and­lit­inu gagn­vart börn­unum til að valda þeim ekki óþarfa ótta.

Yngri dóttir Snædísar og Boga er 9 ára og hún hefur verið mjög hrædd, „hún stirðnar bara upp í skjálft­unum“. Sonur þeirra, 11 ára, virð­ist litlar áhyggjur hafa og eldri dóttirin sem er sautján er vel upp­lýst og með­vituð um aðstæður.

„Ég veit eig­in­lega ekki hvernig manni á að líða,“ heldur Snædís áfram. „Ég er auð­vitað orðin alveg frétta­sjúk, les allt sem ég get. Það eru engin tak­mörk á skjá­tíma núna.“

Hvað svo?

Bogi náði að hvíla sig í nótt að sögn Snædísar, fékk gist­ingu hjá vini sínum í Njarðvík. En hann var vakn­aður snemma og mættur á fund í slökkvi­stöð­inni í Keflavík. Þetta er ekki óþekkt staða í fjöl­skyld­unni, Snædís seg­ist hafa verið grasekkja vikum saman í fyrsta gos­inu við Fagra­dals­fjall. „Þá var hann aldrei heima,“ rifjar hún upp. Hún seg­ist auð­vitað hafa haft fullan skiln­ing á því. „Og ætli þetta verði ekki eitt­hvað svipað.“

Spurð hvort hún hafi áhyggjur af eig­in­mann­inum ofan á allt saman seg­ist hún í sjálfu sér ekki hafa þær. „Ég veit vel að ef ein­hverjir fara var­lega þá er það björg­un­ar­sveit­ar­fólk.“

Hvað tekur við hjá Snædísi og börn­unum er álíka óvíst í dag og það var í gær. „Ég veit ekki hvort eða hvenær ég á að mæta aftur í vinn­una. Það eru alveg ótelj­andi spurn­ingar sem sækja á mann. Kannski verð ég kölluð til vinnu í fjölda­hjálp­ar­stöð, þar sem íbúar af sam­býl­inu voru fluttir í gær. Ég bara veit það ekki.“

Að fá skjól í sum­ar­bú­stað vin­kon­unnar reynd­ist mikið lán fyrir Snædísi sem gat loks sofið. „Ég hrein­lega vissi ekki af mér frá því ég sofn­aði um þrjú í nótt og þar til klukkan níu í morgun,“ segir hún. „En um leið og ég opn­aði augun þá hrökk ég upp og stökk á fætur, greip sím­ann og fór að fletta í gegnum fréttir og skila­boð.“

Þegar Snædís heyrði af því að rýma ætti allan bæinn seg­ist hún hafa verið fegin. „Mér var ekk­ert farið að lít­ast á þetta. Ég var stöðugt að hugsa til fólks­ins á elli­heim­il­inu og á sam­býl­inu, hvernig því liði, hvers það ætti eig­in­lega að gjalda að þurfa að þola þetta. Þess vegna varð ég bara fegin að heyra af rým­ing­unni. Að fólkið hefði verið flutt úr þessum aðstæðum og væri ekki í hættu.“

Sprunga hafi t.d. mynd­ast í hús­næði elli­heim­il­is­ins, nán­ast klofið húsið í tvennt. Móðir Snædísar var þar á vakt í gær­kvöldi er sem mest gekk á. „Og þetta var svaka­legt.“

Eins og í bíómynd

Þrátt fyrir að hafa þurft að skilja allt sitt eftir í Grinda­vík er sú stað­reynd ekki efst í huga Snædísar. „Þetta eru allt dauðir hlutir. Það skiptir öllu máli að fólkið sé heilt.“ Hún við­ur­kennir þó að gott væri að fá ýmsa hluti af heim­il­inu, ekki síst það sem börn­unum til­heyri.

Rétt áður en sam­tali Snædísar við blaða­mann lauk var komið að upp­lýs­inga­fundi almanna­varna sem hún ætl­aði vissu­lega að horfa á. „Ég held að maður sé ekki ennþá búinn að átta sig á því hvað er að ger­ast. Þetta er bara eins og í ein­hverri bíó­mynd.“