Katrín Jak­obs­dóttir for­sæt­is­ráð­herra segir að æski­leg­ast sé að for­sætis­nefnd, þar með talið for­seti Alþingis, gæti kom­ist að sam­eig­in­legri nið­ur­stöðu um með­ferð grein­ar­gerðar setts rík­is­end­ur­skoð­anda Sig­urðar Þórð­ar­sonar um Lind­ar­hvol. „Þarna þarf hrein­lega að eiga, að ég held, póli­tískt sam­tal um þessi mál.“

Þetta kom fram í máli ráð­herr­ans í óund­ir­búnum fyr­ir­spurna­tíma á Alþingi í dag. Björn Leví Gunn­ars­son þing­maður Pírata spurði hana hvort birta ætti grein­ar­gerð­ina eða ekki. 

Mikil umræða hefur verið um grein­ar­gerð­ina og birt­ingu hennar und­an­farnar vikur. Snýst deilan um það meðal ann­ars hvort grein­ar­gerðin sé vinnu­skjal eða ekki. Birgir Ármanns­son for­seti Alþingis hefur ekki viljað birta grein­ar­gerð­ina og hefur stjórn­ar­and­staðan gagn­rýnt það harð­lega. 

Birta eða ekki birta?

Björn Leví hóf mál sitt á þingi í dag á því að rifja upp ræðu for­sæt­is­ráð­herra frá árinu 2016 í umræðum um sölu á eignum sem komu frá slita­búum föllnu bank­anna en þar sagði ráð­herr­ann að í yfir­lýstum mark­miðum lag­anna hefði verið talað um að við umsýslu, fulln­ustu og sölu eigna skyldi félagið leggja áherslu á gagn­sæi, hlut­lægni, jafn­ræði og hag­kvæmni. Hag­kvæmni merkti þar að leitað skyldi hæsta verðs eða mark­aðs­verðs fyrir eign­ina og í nefnd­ar­á­liti meiri­hlut­ans hefðu þessi sjón­ar­mið verið áréttuð og lögð hefði verið sér­stök áhersla á að ráð­herra myndi árétta í samn­ingum við félagið að stjórn­endur þess og starfs­menn við­hefðu vönduð og fag­leg vinnu­brögð þar sem um væri að ræða opin­berar eignir. Enn fremur að ef tvær leiðir stæðu til boða við ráð­stöfun á eignum skyldi velja þá leið sem væri gagn­særri.

Þing­mað­ur­inn spurði Katrínu út í skoðun hennar á því hvort birta ætti grein­ar­gerð­ina um Lind­ar­hvol eða ekki.

Mynd: Bára Huld Beck

Spurði Björn Leví Katrínu um skoðun og skiln­ing hennar á birt­ingu grein­ar­gerðar setts rík­is­end­ur­skoð­anda vegna Lind­ar­hvols. „Það kemur skýrt fram í gögnum máls­ins að grein­ar­gerðin var send Alþingi, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra og rík­is­end­ur­skoð­anda með vinnu­skjölum. Það er að segja: Alþingi var send grein­ar­gerðin, rík­is­end­ur­skoð­andi fékk grein­ar­gerð og vinnu­skjöl. Nú veltir maður því fyrir sér þá hver skoðun ráð­herra er með til­liti til upp­lýs­inga­laga, hvort það eigi að birta þessa grein­ar­gerð eða ekki með til­liti til gagn­sæis?“ spurði hann. 

Stjórnvöld ættu að birta meira af upplýsingum en minna

Katrín svar­aði og sagði að almennt hefði hún verið þeirrar skoð­unar að stjórn­völd, hvort sem um væri að ræða fram­kvæmd­ar­valdið, lög­gjaf­ar­valdið eða dóms­valdið, ættu að birta meira af upp­lýs­ingum en minna. Hún benti á að í upp­lýs­inga­lögum væri ákvæði um frum­kvæð­is­skyldu á stjórn­völd um að birta upp­lýs­ingar og í þeim lögum hefði gild­is­sviðið verið útvíkkað þannig að það næði einnig til stjórn­sýslu Alþingis. „Eins og er svo afmarkað nánar í þing­skap­a­lögum og reglum sem for­sætis­nefnd setur um á grund­velli þess­ara laga og síðar hafa verið settar þessar reglur á grund­velli þess­ara laga.“

Benti hún jafn­framt á að í lög­fræði­á­liti til for­sætis­nefndar sem úrskurðað var af úrskurð­ar­nefnd um upp­lýs­inga­mál kæmi fram grein­ar­gerðin ætti erindi við almenn­ing. „Þar er kveðið á um sem sagt, eins og ég skil þetta mál, að það sé ekki óheim­ilt að birta þetta gagn. Ég skil alveg þau sjón­ar­mið að það geti verið vill­andi að birta gögn sem eru vinnu­gögn, en þá er vænt­an­lega hægt að útskýra það hvað er þá vill­andi í þeim gögnum þegar þau hafa verið send úr húsi því það er auð­vitað það sem upp­lýs­inga­lögin kveða á um, að þegar slík gögn eru send úr húsi þá í raun fellur niður skil­grein­ingin á því að þetta sé vinnu­gögn og um það skilst mér að deilan hafi meðal ann­ars staðið um. Er þetta vinnu­gagn eða ekki? Og sé þetta vinnu­gagn sem þá kannski mögu­lega hefði ekki átt að sam­þykkt úr húsi, er þá ekki hægt að skýra hvað nákvæm­lega í gagn­rýn­inni er þess eðlis að það sé vill­andi?“ sagði hún. 

Skylt að birta ekki gögnin eða heimilt?

„Gefum okkur að þetta væru vinnu­gögn,“ sagði Björn Leví þegar hann steig aftur í pontu í síð­ari fyr­ir­spurn sinni. Spurði hann að ef svo væri hvort hinu opin­bera, Alþingi eða ráð­herra væri skylt að birta ekki gögnin eða væri ráð­herra ein­fald­lega heim­ilt að birta þau. 

„Það er ákveð­inn munur á sem umboðs­maður var að spyrja um núna mjög nýlega og í þessu lög­fræði­á­liti sem hæst­virtur ráð­herra vís­aði í hér áðan þá var einmitt for­sætis­nefnd sem spurði um nýtt lög­fræði­á­lit varð­andi efni grein­ar­gerð­ar­innar til þess að spyrja um hvað í grein­ar­gerð­inni má ekki birt­ast. Ætti með lögum og reglum í raun­inni að vera einka­hagir eða ætti að sverta út? Og nið­ur­staðan úr því lög­fræði­á­liti var að birta ætti allt, ekki sverta yfir neitt. Þannig að miðað við allar þessar upp­lýs­ingar sem við höfum, miðað við ráð­herra upp­lýs­inga­mála, í hvaða stöðu erum við vissu­lega hérna gagn­vart Alþingi en grein­ar­gerð­irnar voru einnig sendar fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra?“ spurði hann. 

Hægt að rökstyðja hvora niðurstöðuna sem er

Katrín svar­aði í annað sinn og sagði til að fara rétt með að gögn gætu talist vinnu­gögn þótt þau hefðu verið send öðrum, sam­kvæmt upp­lýs­inga­lögum. 

„En hver er mun­ur­inn á því að vera skylt að birta gögnin, hvenær manni er skylt að birta þau ekki og hvenær maður hefur heim­ild til að birta gögnin? Það er eig­in­lega spurn­ing hátt­virts þing­manns. Ég held því miður að í þessum efnum sé hægt að rök­styðja hvora nið­ur­stöð­una sem er, lög­fræði­lega. Ég held að það sé hægt og við höfum séð það gert. Þannig að stóra málið auð­vitað snýst um það að það væri æski­leg­ast, að mínu viti, að for­sætis­nefnd gæti bara ein­fald­lega náð ein­hvers konar sam­eig­in­legri nið­ur­stöðu, þar með talið for­seti þings­ins, um með­ferð þessa gagns því ég held að við munum ekki leysa það með birt­ingu lög­fræði­á­lita sem hvert vísar í sína átt­ina, eins og við höfum séð. Þarna þarf hrein­lega að eiga, að ég held, póli­tískt sam­tal um þessi mál,“ sagði hún.