Samherja hent úr viðskiptum hjá DNB

Norska rík­is­sjón­varpið NRK full­yrðir á vef sínum að DNB bank­inn, sem er í 34 pró­sent eigu norska rík­is­ins, hafi sagt upp við­skiptum sínum við íslenska sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækið Samherja.

Í kjöl­far umfjöll­unar Kveiks, Stund­ar­innar, Wikileaks og Al Jazeera um við­skipta­hætti Samherja í Namibíu, þar sem kom fram að fjár­munir sem urðu til vegna meintrar skatta­snið­göngu eða pen­inga­þvættis Samherja hefðu endað inni á reikn­ingum hjá DNB, hóf bank­inn inn­an­hús­rann­sókn á við­skiptum sínum við fyr­ir­tækið. Í lok nóv­em­ber 2019 greindi það svo frá þvi að norska efna­hags­brota­lög­reglan Økokrim væri að rann­saka bank­ann, í tengslum við rann­sókn á við­skipta­háttum Samherja.

Umfjöllun ofan­greindra fjöl­miðla leiddi í ljós að hluti þeirra pen­inga sem Samherji færði inn á reikn­inga í DNB í Noregi, sem voru meðal ann­ars not­aðir til að greiða sjó­mönnum í Afríku laun, væru frá félagi skráð í skatta­skjól­inu Marshall-eyjum.

DNB lok­aði á reikn­ing­ana á árinu 2018 vegna þess að hann taldi óvissu um hver væri raun­veru­legur eig­andi félag­anna sem nýttu þá og að verið væri að nota þá til að stunda pen­inga­þvætti. Norska efna­hags­brota­lög­reglan er að skoða þennan anga máls­ins auk þess sem hann hefur verið til skoð­unar innan bank­ans.

Í umfjöllun Kveiks kom fram að Samherji hefði nýtt sér tví­skött­un­ar­samn­ing við eyj­una Máritíus í við­skiptum sínum í Namibíu og flutt hagnað sem varð til vegna veiða þar í lág­skatt­ar­skjólið Kýpur, þar sem Samherji hefur stofnað tug félaga á und­an­förnum árum. Frá Kýpur fóru pen­ing­arnir svo inn á banka­reikn­ing Samherja í norska bank­anum DNB, sem er að hluta í eigu norska rík­is­ins.

Opin­ber­unin byggði ann­ars vegar á tug­þús­undum skjala og tölvu­pósta sem sýndu við­skipta­hætt­ina svart á hvítu, og hins vegar á frá­sögn Jóhann­esar Stef­áns­sonar, fyrr­ver­andi verk­efna­stjóra Samherja í Namibíu, sem ját­aði á sig fjöl­mörg lög­brot og sagð­ist hafa framið þau að und­ir­lagi Þor­steins Más Bald­vins­sonar, þáver­andi for­stjóra Samherja og eins aðal­eig­anda fyr­ir­tæk­is­ins, og Aðal­steins Helga­sonar, sem var lengi yfir útgerð Samherja í Afríku.