Meiri­hluti vel­ferð­ar­nefndar Alþingis telur mik­il­vægt að fjár­laga­nefnd hugi að starfs­getu­mati öryrkja og vekur sér­staka athygli á því að þannig megi draga úr útgjöldum rík­is­ins vegna örorku­kerf­is­ins.

„Ljóst er að fjölgun öryrkja á vinnu­mark­aði myndi leiða til minni útgjalda til mála­flokks­ins. Meiri­hlut­inn leggur því til að fjár­laga­nefnd hugi sér­stak­lega að starfs­getu­mati og starfsend­ur­hæf­ingu innan þessa mála­flokks,“ segir í umsögn meiri­hluta vel­ferð­ar­nefndar um fjár­mála­á­ætlun rík­is­stjórn­ar­innar til næstu fimm ára.

Undir umsögn­ina rita for­maður nefnd­ar­innar, Nichole Leigh Mosty úr Bjartri fram­tíð, Birgir Ármanns­son, Hildur Sverrisdóttir og Vilhjálmur Árna­son úr Sjálf­stæð­is­flokki og Jóna Sólveig Elín­ar­dóttir úr Viðreisn. 

Mynd: Fjár­mála­ráðu­neytið

Í fjár­mála­á­ætlun rík­is­stjórn­ar­innar, sem nú er til umfjöll­unar í fjár­laga­nefnd Alþingis, kemur skýrt fram að taka eigi upp starfs­getu­mat í stað þess að líta eingöngu til lækn­is­fræði­legs ástands öryrkja.

Þá kemur fram að einnig verði „metið hvernig frítekju­mark vegna tekna kann að hafa áhrif á atvinnuþátttöku þeirra sem hafa skerta starfs­getu.“ 

Í umsögn meiri­hluta vel­ferð­ar­nefndar er því fagnað að uppi séu „fyr­ir­ætl­anir um ein­fald­ara, sveigj­an­legra og gagn­særra örorku­líf­eyr­is­kerfi“ þar sem tekjur líf­eyr­is­þega hafi sömu áhrif á fjár­hæð bóta án til­lits til teg­undar tekn­anna. 

Ellen B. Calmon, for­maður Öryrkja­banda­lags Íslands, fjall­aði sér­stak­lega um starfs­getu­mat í ræðu á Aust­ur­velli þann 1. maí síð­ast­lið­inn.

Mynd: obi.is

„Uppi hefur verið umræða um starfs­getu­mat. Rík­is­stjórnin, verka­lýðs­hreyf­ingin og Samtök atvinnu­lífs­ins virð­ast vera ein­huga um að best sé að senda alla örorku­líf­eyr­is­þega í starfs­getu­mat. Þá muni þeir flykkj­ast út á vinnu­mark­að­inn eins og flugur flykkj­ast að mykju­skán og hægt verður að spara veru­lega í almanna­trygg­inga­kerf­inu,“ sagði hún.

„Starfs­getu­mat, gott fólk, er ekki lausnin. Ef það á að hvetja örorku­líf­eyr­is­þega – þá sem geta – til að taka þátt á vinnu­mark­aði, þá þarf að koma í veg fyrir að atvinnu­tekjur skerði öroku­líf­eyri með jafn ríku­legum hætti og nú er raunin. Þá þurfa ríki og sveit­ar­fé­lög og Samtök atvinnu­lífs­ins að bjóða upp á störf við hæfi, veita þann sveigj­an­leika sem þarf ásamt við­eig­andi aðlögun á vinnu­mark­aði. Þá þarf síð­ast en ekki síst að lög­festa Samning Sam­ein­uðu þjóð­anna um rétt­indi fatl­aðs fólks. Þegar þetta hefur verið fram­kvæmt þá hefur verið búinn til hvati til atvinnu­þátt­töku. Þá þarf ekk­ert starfs­getu­mat til.“ 

Nichole Leigh Mosty, for­maður vel­ferð­ar­nefndar, hefur sjálf bent á það í þing­ræðu að í fjár­mála­á­ætlun sé tals­vert rætt um starfs­getu­mat og sjálf­stæði, en til að ná slíkum mark­miðum þurfi að end­ur­skoða örorku­líf­eyr­is­kerfið. „Í áætl­un­inni er mikið rætt um starfs­getu­mat og sjálf­stæði. En til þess að fram­kvæma starfs­getu­mat og efla sjálf­stæði er að mínu mati nauð­syn­legt að end­ur­skoða örorku­líf­eyr­is­kerfið eða almanna­trygg­ingar,“ sagði hún þann 6. apríl síð­ast­lið­inn þegar rætt var um fjár­mála­á­ætlun rík­is­stjórn­ar­innar á Alþingi. „Eins og við vitum er hópur í sam­fé­lag­inu sem þarf á tæki­færi til reisnar að halda og á skilið að upp­lifa virð­ingu innan þeirra kerfa sem hann er háður.“