Þór­hildur Sunna Ævars­dóttir vandar hvorki skóla­yf­ir­völdum né ráð­gjöfum í Mos­fellsbæ kveðj­urnar í stöðu­færslu á Facebook. Þór­hildur er mann­rétt­inda­lög­fræð­ingur og blaða­maður á Kvenna­blað­inu. Hún tók nýverið sæti í fram­kvæmda­ráði Pírata. Hún gagn­rýnir harð­lega hvernig yfir­völd brugð­ust við ein­elti sem hún varð fyrir þegar hún gekk í Gagn­fræða­skóla Mos­fells­bæjar.

„Skóla­stjór­inn minn (sem nú situr á þingi fyrir Sjálf­stæð­is­flokk­inn) ráð­lagði mér að hætta að rétta upp hönd í tímum, þá yrði ég kannski vin­sælli. Ég var stöðugt send til ein­hverra ráð­gjafa sem sögð­ust skilja hvernig mér liði og ráð­lögðu mér síðan um hvernig ég ætti að hegða mér til þess að skóla­fé­lagar mínir hættu að níð­ast á mér.

Aðstoða­skóla­stjór­inn minn sagði mér að það væri allt of dýrt að leyfa mér að skipta um skóla, það myndi aldrei ganga. Hún laug því að mér, örvænt­ing­ar­fullri stúlkunni sem sat inn á skrif­stofu hjá henni viku­lega og grát­bað hana um að fá að fara úr þessum skóla í annan. „Alveg ómögu­legt,“ sagði hún, „veistu hvað það kostar fyrir sveit­ar­fé­lagið að borga með þér í annan skóla? Allt of mikið!“ skrifar Þór­hildur Sunna.

Hún ákvað að segja sögu sína í kjöl­far átaks­ins Einelti er ógeð sem Á allra vörum stendur að baki.

„Þarna byrjar þetta ráðgjafablæti skólanna“

Stundin ræddi við Þórhildi Sunnu sem segir ein­eltið hafi byrjað þegar hún byrj­aði í Waldorfskólanum. Áður hafði hún búið í Þýska­landi þar til sjö ára ald­urs og því næst verið í Mela­skóla. „Ég féll ekki vel í hóp­inn í Waldorfskólanum. Þar var þetta aðal­lega að ég var stungin af og fékk ekki að vera memm. Mér var svo­lítið strítt. Ég end­aði með að fara úr þeim skóla í Aust­ur­bæj­ar­skóla þegar ég er 11 ára. Þá hafði ég aldrei verið í venju­legu skólaum­hverfi, því í fyrsta og öðrum bekk ertu ekk­ert að læra á próf og heima­vinnu. Waldorfskólinn gerir þetta ekki. Ég byrj­aði að fá núll í prófum en það tókst að ná mér upp í fínar ein­kunnir undir lok árs­ins.   

Þar var stelpa sem var lögð í tölu­vert meira ein­elti heldur en ég og ég var þarna með tveimur stelpum sem voru mjög leið­in­legar við mig. Þær hót­uðu mér alltaf með því að ann­ars yrði ég lögð í ein­elti eins og hún. Þarna byrjar þetta ráð­gjafa­blæti skól­anna. Ég er send til ein­hvers ráð­gjafa sem finnur voða til með mér en ætlar ekk­ert að gera í þessu eða tala við neinn. Hann var bara að tala um hvernig ég gæti verið betri,“ segir Þór­hildur Sunna.

„Heyrðu vinan, þú ert bara eins Hitler.“

Líkt við Hitler af kennara

Þór­hildur Sunna flytur til Mos­fells­bæjar þegar hún er 12 ára og byrjar í sjö­unda bekk í Gagn­fræði­skóla Mos­fells­bæjar þar sem ein­eltið átti eftir að taka á sig sína verstu mynd. „Þar er mjög sér­stök stemm­ing og voða­lega lítið var gert til að bæta hana. Það var oft sem kenn­arar vissu alveg af þessu og tóku jafn­vel þátt að vissu leyti. Til dæmi þá hafði ég átt per­sónu­legt sam­tal við kenn­ara um að ég hafði búið í Þýska­landi og ætti rætur að rekja þangað. Ég var ein­hvern tím­ann hjá honum í leik­fimi­tíma og ég vildi ekki taka þátt í ein­hverju prófi þar sem ég átti að labba yfir ein­hverjar stöng með hönd­unum. Hann var ekki nógu sáttur með það að ég vildi bara fá núll fyrir þetta. Eftir að hann var búinn að nöldra svo­lítið yfir þessu þá sagði hann yfir alla krakk­anna: „Heyrðu vinan, þú ert bara eins Hitler“. Þetta fannst krökk­unum fyndið og eftir þetta var kölluð þetta,“ segir Þór­hildur Sunna.

Einelti versnaði við hárlitun

Hún segir að ein­eltið hafi ein­kennst mikið af því að vegið var af henni úr laun­sátri. „Ég bauð krökkum í afmælið mitt og svo mætti eng­inn eða ég var stungin af á víða­vangi. Vinahót voru raun­inni plan til að stríða mér ein­hvern veg­inn. Þetta var mjög leið­in­legt og ég var vinafá og átti mjög erfitt í skóla en svo ger­ist það að í níunda bekk að ég tek þá snilldar ákvörðun að lita á mér hárið svart og þá fyrst fór þetta á stað,“ segir Þór­hildur Sunna.

Í kjöl­far þess fóru krakk­arnir í skól­anum að kalla hana „man­son­ista“, algengt slangur á tíunda ára­tug um þá sem klædd­ust svörtu og hlust­uðu á tón­list­ar­mann­inn Marlyn Manson. „Ég var kölluð man­son­isti og dópisti. Þau ákváðu líka, ein­hverra hluta vegna, að ég væri lesbía. Það var búið að ákveða að ég væri alls konar hlutir af því að ég lit­aði hárið á mér svart. Þá sam­ein­að­ist skól­inn um að ég væri frík. Þá varð þetta fyrst virki­lega erfitt, ég var raun­inni mjög ein­mana fram að því en þarna varð þetta þannig að allir bekkirnir voru sam­mála um það að níð­ast á mér,“ segir Þór­hildur Sunna.

„Hún ráð­leggur mér að hætta því, þá yrði ég kannski eitt­hvað vin­sælli og þeir myndu ekki vera svona leið­in­legir við mig.“

Ráðlagt að vera ekki að rétta upp hönd

Þór­hildur Sunna rifjar upp sög­una um þáver­andi skóla­stjóra Gagn­fræða­skóla Mos­fells­bæjar, Ragn­heiði Rík­harðs­dóttur, sem hún nefnir í stöðu­færsl­unni. Hún segir við­brögðin vera lýsandi fyrir þær „ráð­legg­ingar“ sem hún fékk frá hinum ýmsu ráð­gjöfum.  

„Allan þann tíma sem ég var í Mos­fellsbæ var ég reglu­lega send til ein­hverra ráð­gjafa. Þeir sögð­ust skilja mjög vel hvernig mér liði en þeir skildu samt ekki neitt. Það var aldrei neitt plan um að tala við krakk­anna sem nídd­ust á mér. Eins og þetta með skóla­stjór­anna sem kemur fram í stöðu­færsl­unni, það var í átt­unda eða sjö­unda bekk. Þá höfðu strák­arnir í bekknum verið að senda mér ljóta miða þar sem þeir köll­uðu mig meðal ann­ars kenn­arasleikju og önnur verri nöfn.

Þarna átti ég eig­in­lega bara eina vin­konu og það var konan á bóka­safn­inu, ég var mjög mikið þar af því að það var eig­in­lega eng­inn annar þar. Ég vildi ekki segja frá þessu en samt sár og hendi þeim dramat­ískt í ruslið fyrir framan bóka­safns­vörð­inn. Hún tínir þá upp og kallar á skóla­stjór­ana. Ég er kölluð inn á teppið og þá spyr hún mig hvort ég sé mikið að rétta upp hönd í tíma. Ég segi að það komi alveg fyrir ef ég hef spurn­ingar eða svör. Hún ráð­leggur mér að hætta því, þá yrði ég kannski eitt­hvað vin­sælli og þeir myndu ekki vera svona leið­in­legir við mig,“ skýrir Þór­hildur Sunna.

Boðið á bæjarskrifstofu í rannsókn

Annað dæmi sem Þór­hildur Sunna nefnir eru við­brögð ráð­gjafa í kjöl­far við­horfskönn­unnar. „Við vorum látin fá spurn­inga­lista um hvernig okkur liði í skól­anum og ég kom mjög illa út úr þessu prófi. Ég var kölluð til af félags­þjón­ustu Mos­fells­bæjar. Ég fæ sím­tal um að mæta upp á bæj­ar­skrif­stofu og þá kemur í ljós að ég sé þung­lynd og þyki ömur­legt í skól­anum. Mér var boðið að vera með í rann­sókn ásamt öðrum krökkum sem höfðu skorað lágt í þessu prófi, því þau voru alveg nokkur. Þannig að ég varð ein­hver stýri­hópur, ég átti að upp­lifa það að það yrði skoðað hvernig ég myndi koma út úr því að fá enga aðstoð í sam­an­burði við hóp­inn sem fékk aðstoð. Svo þurfti ég að fylla út ein­hvern spurn­inga­lista þar sem ég var meðal ann­ars spurð hvort ég léki mér með minn eigin kúk. Þetta tók allt frekar mikið á mig og mér fannst þetta mjög móðg­andi sem fimmtán ára krakka. Ég sá ekki að þetta gæti verið að athuga hvort ég væri geð­veik. Mér fannst verið að gefa í skyn að ég hlyti að vera geð­veik,“ segir Þór­hildur Sunna.

„Mér fannst leið­in­legt að sjá að þetta hafi ekk­ert skánað og við­horfið var það sama, að það hljóti að vera eitt­hvað að þér þar sem þú ert lagður í ein­elti.“

Las svipaða sögu í háskóla

Þrátt fyrir mót­mæli aðstoð­ar­skóla­stjóra fékk hún að fara yfir í Laug­ar­lækja­skóla. Þór­hildur Sunna segir að eftir að hún færði sig þangað hafi ein­eltið raunar alveg hætt. „Ég veit ekki hvort að þetta sé svona enn þá, nú eru komin 13 ár síðan ég fór úr þessum skóla, þannig að það gæti vel verið að þetta hafi breyst en ég man eftir að hafa lesið frá­sögn stelpu tölu­vert eftir að ég kláraði skól­ann. Ég var komin í háskóla. Hún var að lýsa mjög svip­uðu við­horfi frá skóla­yf­ir­völdum. Mér fannst leið­in­legt að sjá að þetta hafi ekk­ert skánað og við­horfið var það sama, að það hljóti að vera eitt­hvað að þér þar sem þú ert lagður í ein­elti. Það sem var að mér var að ég var með svart hár, með munn­inn fyrir neðan nefið og hafði aðeins öðru­vísi skoð­anir,“ segir Þór­hildur Sunna.

Lýst vel á samskiptasetrið

Líkt og fyrr segir var átakið Einelti er ógeð á vegum Á allra vörum sem varð til þess að Þór­hildur Sunna skrifað stöðu­færsl­una. Markmið söfn­un­ar­innar í ár er að koma á fót sam­skipta­setri í sam­starfi við Erindi, sam­tök fag­fólks á sviði upp­eldis-, lýð­heilsu- og mennt­un­ar­fræða, fyrir þá sem glíma við ein­elti, for­eldra og fjöl­skyldur þeirra.

„Ég hef séð nokkra svona statusa poppa upp, þetta hefur greini­legt snert marga strengi. Ég held að það gæti verið rosa­lega gott að hafa svona setur þar sem krakkar geti hist á jafn­ingja­grund­velli til að ræða málin. Þannig að þeir sér­fræð­ingar sem eiga að taka á þessu viti hvernig eigi að taka á þessu og séu ekki bara ein­hver félags­ráð­gjafi sem hefur enga þekk­ingu á því sem hann er að gera“ segir Þór­hildur Sunna.