Ítrekaðar duldar auglýsingar hjá Stöð 2 og Bylgjunni

Ólöglegt er að dul­búa aug­lýs­ingar sem óborg­aðar umfjall­anir, en engu að síður hafa Stöð 2 og Bylgjan birt seld við­töl án þess að greina áhorf­endum frá því að við­mæl­and­inn hafi borgað fyrir að koma í þætt­ina.
Svanur Val­geirs­son, sem er bæði mannauðs­stjóri og aug­lýs­inga­stjóri á 365-miðlum, sem senda út Bylgjuna og Stöð 2, segir að fyr­ir­tækið muni færa út kví­arnar í keyptri umfjöllun í sjón­varpi.

Ekki verður þó betur séð en kví­arnar séu komnar ansi langt út nú þegar á útvarps­stöðvum mið­ils­ins, Stöð 2 og Frétta­blað­inu hvað varðar duldar aug­lýs­ingar. 

Duldar aug­lýs­ingar, sem eru ólög­legar, eru skil­greindar svo í Fjöl­miðla­lögum: „Dulin við­skipta­boð eru kynn­ing í máli eða myndum á vörum, þjón­ustu, heiti, vöru­merki eða starf­semi aðila sem fram­leiðir vöru eða veitir þjón­ustu í dag­skrár­liðum þegar slík kynn­ing er til þess ætluð af hálfu fjöl­miðla­veitu að þjóna aug­lýs­inga­mark­miðum og gæti villt um fyrir neyt­endum að því er eðli hennar varðar.“

Eðli máls sam­kvæmt er oft erfitt að koma auga á duldar aug­lýs­ingar en hér verða þó rakin nokkur skýr dæmi. Annars vegar má nefna rit­höf­und og hins vegar eig­anda ferða­skrif­stofu sem fengu ekki að koma í útvarpið án þessa að borga fyrir. Auk þess má nefna mál, sem Stundin fjall­aði um á dög­unum, um umfjöllun Íslands í dag um aug­lýs­inga­her­ferð Mjólk­ur­sam­söl­unnar (MS) 28. maí síð­ast­lið­inn, sem var unnin gegn greiðslu MS til 365.
Svanur Val­geirs­son, aug­lýs­inga- og mannauðs­stjóri 365, sagði þá að það hefðu verið mis­tök dag­skrár­gerð­ar­manna að taka ekki fram eða birta skjá­borða sem gæfi til kynna að um aug­lýs­ingu væri að ræða. 
Þessi sömu mis­tök virð­ast þó hafa átt sér stað fáeinum dögum síðar í Bítinu á Bylgj­unni en innslagið var nán­asta end­ur­tekið í útvarps­þætt­inum 1. júní. Á engum tíma­punkti nefna dag­skrár­gerð­ar­menn Bítisins að um sé að ræða aug­lýs­ingu.

Athuga­semd 6. júlí

Þessi frétt birt­ist í síð­asta tölu­blaði Stund­ar­innar 2. júlí síð­ast­lið­inn. Í frétta­til­kynn­ingu frá Fjöl­miða­nefnd í dag kemur fram að ekk­ert verði gert í máli Ísland í dag og Mjólk­ur­sam­söl­unnar þar sem það hafi verið mis­tök hjá fyr­ir­tæk­inu að merkja innslagið ekki sér­stak­lega sem aug­lýs­ingu. Ekki er litið til þess að þessi sömu mis­tök hafi átt sér stað í Bítinu nokkrum dögum eftir Ísland í dag innslagið.

„Nefndin hefur einnig sent 365 miðlum erindi vegna frétta af duldri aug­lýs­ingu í sjón­varps­þætt­inum Ísland í dag á Stöð 2 þann 28. maí sl. Fjallað var um málið í Kjarn­anum 7. júní og Stund­inni 11. júní sl., þar sem haft var eftir aug­lýs­inga- og mannauðs­stjóra 365 miðla að mis­tök hefðu átt sér stað við efn­is­vinnslu og hafi hið kost­aða efni af þeim sökum ekki verið auð­kennt sem slíkt.

Í erindi fjöl­miðla­nefndar til 365 miðla segir að nefndin geri að svo stöddu ekki frek­ari athuga­semdir við þá duldu aug­lýs­ingu á Stöð 2, sem hér hefur verið vísað til, þar sem fram hafi komið að mis­tök við efn­is­vinnslu hafi átt sér stað hjá 365 miðlum. Um leið ítrekar fjöl­miðla­nefnd að lögum sam­kvæmt eru dulin við­skipta­boð bönnuð og að 365 miðlum, sem og öðrum fjöl­miðlum, ber að aðgreina við­skipta­boð og rit­stjórn­ar­efni með skýrum hætti. Þá eru óheimil við­skipta­boð og fjar­kaup fyrir tóbaks­vörur, áfengi, lyf­seð­ils­skyld lyf og happ­drættis- og veð­mála­starf­semi, sem ekki hefur leyfi hér á landi,“ segir í til­kynn­ingu Fjöl­miðla­nefndar.

Þurfti að borga til að gefa

Margeir Ing­ólfs­son, annar eig­andi ferða­skrif­stof­unnar Ferðin, full­yrðir að sér hafi verið tjáð af Heimi Karls­syni, þátta­stjórn­anda í Bítinu, að hann þyrfti að borga til að koma í við­tal í þætt­inum. Margeir segir í sam­tali við Stundina að hann hafi haft sam­band við þátta­stjórn­endur í því mark­mikið að gefa hlust­endum gjafa­bréf í ferðir hjá félag­inu. 

„Ástæða þess að mér datt í hug að bjóða Bylgj­unni þetta var að ég hafði í tvígang, nokkrum vikum áður, heyrt þá Bít­is­menn vera með full­trúa frá Úrval Útsýn í við­tali hjá sér þar sem þeir kynntu sér­stakar ferðir hjá Úrval Útsýn og gáfu síðan gjafa­bréf í lok við­tals­ins,“ segir Margeir.

Margeir segir að eftir að hafa sent nokkra tölvu­póst hafi hann fengið sím­hring­ingu frá Heimi. „Mér var þá kurt­eis­is­lega bent á að það gengi ekki þannig fyrir sig að ég kæmi bara í við­tal með gjafa­bréf með mér, því að allt svona þurfi að borga þeim fyrir, enda eins og hann sagði: „Það þurfa allir salt í graut­inn“. Mér var sagt að allt svona fari í gegnum aug­lýs­inga­deild­ina og ég ætti að hafa sam­band við þá ef ég vildi koma með gjafa­bréf fyrir áheyr­endur Bylgj­unnar. Þetta fór síðan ekki lengra þar sem mér datt ekki í hug að fara að borga Bylgj­unni fyrir það að fá að gefa les­endum þeirra gjafa­bréf, án þess að það kæmi fram að stöðin rukk­aði sér­stak­lega fyrir það. Mér fannst þetta svo­lítið „sjúkt“,“ segir Margeir.