Bjarni Benediktsson fjármálaráðherra gagnrýndi þá sem tala fyrir aðskilnaði ríkis og kirkju í ávarpi sem hann flutti á Kirkjuþingi í Vídalínskirkju í Garðabæ síðastliðinn laugardag. Málflutningur hans er á skjön við stefnu Sjálfstæðisflokksins í málaflokknum, en landsfundur flokksins hefur ályktað um aðskilnað ríkis og kirkju.

Bjarni, sem ávarpaði þingið í stað Sigríðar Andersen dómsmálaráðherra, sagði lítillar sanngirni gæta í málflutningi sumra þeirra sem tala fyrir aðskilnaði ríkis og kirkju. Sagðist hann telja að slíkur málflutningur kæmi einna helst frá mjög ungu fólki, „sem ekki hefur lent í neinum áföllum og hefur ekki séð það starf sem kirkjan vinnur við sálusorgun og ýmis konar félagsþjónustu.“

Fjármálaráðherra beindi þvínæst spjótum sínum að hópi þingmanna sem vilji hvorki viðurkenna að þjóðkirkjan hafi hlutverk né heldur að hún eigi erindi við samtímann. Hann tilgreindi þó ekki frekar til hvaða þingmanna eða flokka hann væri að vísa til með þessum ummælum sínum. Bjarni talaði um mikilvægi þess að kirkjan öðlaðist meira sjálfstæði frá ríkisvaldinu en áréttaði að ekki stæði til að skerða fjárframlög til kirkjunnar. Í lok ávarpsins talaði fjármálaráðherra svo um þessi fjárhagslegu samskipti ríkis og kirkju og þá ágjöf sem hann segir sig og fleiri sitja undir, fyrir að vilja þróa þetta fyrirkomulag áfram.

Á landsfundi Sjálfstæðisflokksins árið 2015 var samþykkt ályktun um málaflokkinn af allsherjar- og menntamálanefnd flokksins. „Aðskilnað ríkis og kirkju þarf að framkvæma með farsæld þjóðarinnar að leiðarljósi,“ segir í ályktuninni. Á landsfundi 2018 var málinu fylgt eftir en áréttað að þjóðkirkjan hefði sögu- og menningarleg áhrif á íslenskt samfélag. „Frekari aðskilnað ríkis og kirkju þarf að framkvæma með farsæld þjóðarinnar að leiðarljósi. Ljúka þarf við endurskoðun á fjárhagslegu sambandi ríkis og kirkju.“

Vilji ekki viðurkenna hlutverk kirkjunnar

„Ég vil ekki skorast undan því að ræða í þessu samhengi um þá ágjöf sem við sitjum undir, sem freistum þess að ná sáttum um að þróa áfram fyrirkomulagið á fjárhagslegum samskiptum ríkis og kirkju. Það er lítil sanngirni í málflutningi sumra þeirra sem hæst tala um aðskilnað ríkis og kirkju og um að best færi á því að ríkið hætti algjörlega að hafa nokkur afskipti af fjármálum neinna trúfélaga,“ sagði Bjarni sem leiddi að því líkum að slík gagnrýni kæmi einna helst frá mjög ungu fólki sem hefði ekki reynslu af áföllum og þekkti því ekki hið góða starf kirkjunnar.

„Oft virðist manni sem málflutningur af þessu tagi stafi einkum frá mjög ungu fólki, sem ekki hefur lent í neinum áföllum og hefur ekki séð það starf sem kirkjan vinnur við sálusorgun og ýmis konar félagsþjónustu“

„Oft virðist manni sem málflutningur af þessu tagi stafi einkum frá mjög ungu fólki, sem ekki hefur lent í neinum áföllum og hefur ekki séð það starf sem kirkjan vinnur við sálusorgun og ýmis konar félagsþjónustu,“ sagði Bjarni á Kirkjuþingi og bætti við að það væri meira að segja til hópur þingmanna á hinu háæruverðuga Alþingi sem ekki væri tilbúinn til þess að viðurkenna hlutverk kirkjunnar. „En jafnvel á Alþingi er töluverður hópur þingmanna sem virðist ekki tilbúinn til að viðurkenna að neinu leyti að þjóðkirkjan hafi hlutverk eða eigi erindi við samtímann. Ekki heldur til að virða þá samninga sem gerðir hafa verið.“

Í ljósi þessa, sagði Bjarni, er enn brýnna en ella að að ríkið og kirkjan nái sem fyrst saman „um að þróa áfram samband sitt og sjálfstæði kirkjunnar innan skynsamlegs ramma, sem unnt er að ná sæmilega víðtækri sátt um.“