Sigríður Á. Andersen dómsmálaráðherra hefur ákveðið að svipta útlendinga réttinum til framfærslufjár eftir að hælisumsóknum þeirra er synjað og meðan þeir bíða eftir að vera sendir úr landi. Komi hælisleitandi frá ríki sem er á lista yfir örugg upprunaríki og umsókn er metin „bersýnilega tilhæfulaus“ getur Útlendingastofnun jafnframt fellt niður alla þjónustu við viðkomandi eftir að framkvæmdarhæf ákvörðun um synjun umsóknar liggur fyrir.

Þetta kemur fram í nýrri reglugerð sem ráðherra undirritaði á dögunum. Reglurnar veita yfirvöldum talsvert svigrúm til að synja fólki um hæli sem kemur frá ríkjum sem eru ekki í hópi þeirra ríkja sem íslensk stjórnvöld telja „örugg“. Jafnvel þótt umsækjandi um hæli komi til dæmis frá Sýrlandi eða Írak getur nú hælisumsókn hans talist „bersýnilega tilhæfulaus“ ef Útlendingastofnun telur málsástæður hans „byggjast á fjarstæðukenndri frásögn“. Þá fela hinar nýju reglur í sér að ákvörðunum Útlendingastofnunar í forgangsmálum þarf ekki að fylgja rökstuðningur. 

Ríkisstjórn Sjálfstæðisflokksins, Viðreisnar og Bjartrar framtíðar hefur hert talsvert á stefnu Íslands í hælismálum frá því hún tók við stjórnartaumunum í janúar á þessu ári. Eitt af fyrstu verkum Sigríðar Á. Andersen dómsmálaráðherra var að lýsa því yfir á fundi á Möltu að íslensk stjórnvöld hefðu efasemdir um fyrirhugaðar breytingar á Dyflinnarreglugerðinni og áform um aukna samábyrgð Evrópuríkja í flóttamannamálum. 

Í sama mánuði var haft eftir Sigríði í viðtali við RÚV að íslensk stjórnvöld ætluðu ekki að láta það átölulaust ef hælisleitendur myndu „misnota velvild Íslendinga“. Skömmu síðar kallaði svo Óli Björn Kárason, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, eftir því að hópi hælisleitenda sem hann telur að leiti hingað til lands til að „misnota velferðarkerfið“ yrði mætt „með hörðum stálhnefa“.

Í mars lagði dómsmálaráðherra fram frumvarp um að girt yrði varanlega fyrir að kærur hælisleitenda frestuðu réttaráhrifum ákvörðunar Útlendingastofnunar um brottvísun í tilvikum þar sem hælisumsókn hefur verið metin bersýnilega tilhæfulaus og umsækjandi kemur frá landi sem er á lista stofnunarinnar yfir örugg ríki. Alþingi samþykkti lögin þann 6. apríl, en Rauði krossinn á Íslandi og Lögmannafélagið höfðu gagnrýnt lagabreytingarnar og varað við því að með þeim væri réttaröryggi hælisleitenda skert og mannréttindum þeirra ógnað. 

Allir þingmenn stjórnarmeirihlutans samþykktu frumvarpið, enginn þeirra gerði grein fyrir atkvæði sínu og dómsmálaráðherra og varaformaður allsherjarnefndar voru einu stjórnarliðarnir sem stigu upp í pontu og tjáðu sig um lögin.