Filippseyjar eru fimmta stærsta eyríki heims, eyjarnar eru samtals 7641, og flatarmálið um 300 þúsund ferkílómetrar (þreföld stærð Íslands). 

Íbúarnir eru um 117 milljónir og ríkið hið tólfta fjölmennasta í heimi, höfuðborgin er Manila. Nafn landsins er komið frá spænska landkönnuðinum Ruy Lópes des Villalobos sem kom til eyjanna árið 1542, hann nefndi landið Felipinas eftir spænska prinsinum  sem seinna varð Philip II Spánarkonungur.

Portúgalski sæfarinn Ferdinand Magellan, sem var í þjónustu Spánarkonungs, hafði komið til Filippseyja árið 1521 og vildi ná eyjunum undir Spánverja og jafnframt kristna eyjaskeggja. Hann féll hinsvegar í bardaga á eyjunni Mactan við höfðingja sem hvorki vildi fallast á yfirráð Spánverja né taka kristni.

Saga átaka og blóðsúthellinga

Elstu mannvistarleifar í landinu eru taldar 1,7 milljón ára gamlar. Saga eyjanna er ekki saga rósemi og friðar, öðru nær. Þar hafa margoft geisað blóðugir bardagar með miklu mannfalli. Ekki verður sú saga sögð hér en rétt að nefna að 8. desember 1941 gerðu Japanir miklar loftárásir á eyjarnar, þær beindust einkum að bandarískum herstöðvum á stærstu eyju eyju landsins, Lúson. 

Á skömmum tíma náðu Japanir að hertaka stóran hluta landsins eftir harða bardaga við Bandaríkjamenn, sem að lokum gáfust upp. Í október 1943 leyfðu Japanir stofnun lýðveldis, sú stjórn var undir hæl Japana og naut ekki stuðnings almennings.

Í október 1944 hófu Bandaríkjamenn mikla sókn undir stjórn Douglas McArthur hershöfðingja. Eftir margra mánaða átök náðu Bandaríkjamenn eyjunum á sitt vald, nema Manila. Henni náðu Bandaríkjamenn ekki fyrr en í september 1945, við allsherjaruppgjöf Japana. Talið er að ein milljón Filippseyinga hafi látið lífið meðan á hersetu Japana stóð.

Sjálfstæði

Þann 4. júlí árið 1946 fengu Filippseyjar formlega sjálfstæði. Þá höfðu Bandaríkjamenn gert samning um yfirráðarétt yfir 23 herstöðvum. Undibúningur þess að eyjarnar fengu sjálfstæði hófst reyndar löngu fyrr, undir stjórn Woodrow Wilson sem var forseti Bandaríkjanna á árunum 1913 til 1921.

Ýmislegt varð til þess að tefja fyrir þessum fyrirætlunum forsetans, þar kom ýmislegt til, einkum heimsstyrjöldin síðari. En þótt sjálfstæðið væri fengið var ekki kominn á eilífur friður og spekt.

Ferdinand Marcos (1917 til 1989) var kjörinn forseti árið 1965, hann var mikill harðstjóri og setti meðal annars neyðarlög og beitti andstæðinga sína ofsóknum. Marcos neyddist á endanum til að flýja land árið 1986 og settist að á Havaí.

Hann fór ekki allslaus í útlegðina því talið er að hann hafi komið undan milljörðum Bandaríkjadala og skilið Filippseyinga eftir í mikilli fátækt og ríkið skuldum vafið.

10 prósent búa utanlands

Eins og áður var nefnt eru íbúar Filippseyja um 117 milljónir.  Vegna ástandsins heima fyrir, atvinnuleysis og fátæktar, hafa margir Filippseyingar farið úr landi til að freista gæfunnar.

Nú búa tæplega 11 milljónir Filippseyinga utan heimalandsins, í fleiri en 100 löndum, eða rúmlega 10 prósent. Flestir, tæplega 5 milljónir, í Norður- og Suður Ameríku. Um 840 þúsund Filippseyingar eru, ásamt afkomendum, búsettir í Evrópu.

Af þeim Filippseyingum sem flutt hafa burt er meirihlutinn konur, megin ástæða þess er talin vera sú að þær eigi erfiðara með að fá vinnu í heimalandinu. Tæplega 3 þúsund Filippseyingar eru búsettir á Íslandi, mun fleiri konur en karlar. Það orð fer af Filippseyingum að þeir séu duglegir og áreiðanlegir, hér á Íslandi og víðar sækist fólk frá Filippseyjum einkum eftir ýmis konar þjónustu- og umönnunarstörfum.

Mynd: AFP

Hefur fjölgað mikið á Grænlandi

Fyrir 10 árum voru 160 Filippseyingar búsettir á Grænlandi. Síðan hefur þeim fjölgað hratt og eru nú um 1300 talsins, langflestir í Nuuk, en samtals eru um 2800 útlendingar búsettir á Grænlandi en íbúar landsins eru rétt um 57 þúsund.

Það er ekki eins og að skreppa rétt út fyrir túngarðinn að ferðast frá Filippseyjum til Grænlands, því fjarlægðin milli þessara tveggja landa er um 12 þúsund kílómetrar. Af erlendum ríkisborgurum eru Tælendingar næst fjölmennastir.

Árið 2021 gerðu Grænland og Danmörk og Grænland samkomulag, „fast tracking ordning“, eins og það er kallað. Þetta þýðir að erlendir ríkisborgarar geta „með hraði“ fengið tímabundið dvalarleyfi í Grænlandi, en grænlensk fyrirtæki þurfa að skrá sig, og samþykkja tiltekna skilmála og það hafa 172 fyrirtæki gert.

Skilyrði

Grænlensk fyrirtæki geta ráðið erlent starfsfólk að uppfylltum ákveðnum skilyrðum. Starfið hefur verið auglýst í að minnsta kosti tvær vikur, án þess að umsókn hafi borist. Starfið skal vera fullt starf og á grænlenskum kjörum, varðandi laun, orlof og þess háttar. Ráðning í starfið skal vera til tveggja ára með hugsanlegri framlengingu. Ef sá sem ráðinn er til starfsins missir vinnuna, má viðkomandi leita að nýju starfi en ef það tekst ekki skal hann fara til heimalandsins.

Sá sem kemur til starfa samkvæmt „fast track ordning “ getur sótt um að hafa fjölskylduna með. Aðrir fjölskyldumeðlimir eiga ekki rétt á félagslegri aðstoð og fjölskyldan á að búa á sama stað og sá starfandi. Ef sá starfandi missir dvalarleyfið skal fjölskyldan fara úr landi.

Mikill skortur á vinnuafli en óvissa fyrir útlendinga

Í Grænlandi er skortur á vinnuafli og ekki líklegt að þar verði breyting á. Meðalaldur í landinu fer hækkandi, ungu fólki fækkar, of fáir afla sér menntunar og margir Grænlendingar sækjast ekki eftir vinnu, en skrá sig ekki atvinnulausa.

Í langri umfjöllun danska útvarpsins, DR, og viðtölum við Filippseyinga á Grænlandi kom fram að þeim líkar í langflestum tilfellum vel að búa og starfa á Grænlandi. Launin og afkoman margfalt betri en á Filippseyjum, en það fylgir líka ákveðin óvissa. Hún felst í því að ef eitthvað fer úrskeiðis varðandi vinnuna gæti svo farið að filippseyska fjölskyldan yrði fyrirvaralítið að yfirgefa Grænland. 

Aukin umsvif kalla á fleiri vinnandi hendur

Hotel Hans Egede í Nuuk er stærsta hótel landsins. Jørgen Bay-Kastrup hótelstjóri sagði í viðtali við danska útvarpið að af 70 starfsmönnum á hótelinu væru 30 frá Filippseyjum og Tælandi. „Við gætum ekki rekið hótelið án þessa starfsfólks, það er bæði stundvíst og duglegt,“ sagði hótelstjórinn.

Hann sagði ennfremur að aukinn ferðamannastraumur kalli á fleira starfsfólk. „Fólk sem vill og kærir sig um að vinna, það á því miður ekki við um alla Grænlendinga,“ sagði Jørgen Bay-Kastrup.