For­stjóri Festi, sem skil­aði „ein­stak­lega góðum“ hagn­aði af rekstri dag­vöru­keðja eins og Krón­unnar og N1 í fyrra, gagn­rýndi umræðu um hækkun vöru­verðs í þætt­inum Silfrinu á RÚV í gær­kvöldi.

Festi jók hagnað sinn úr 4 millj­örðum króna í 6,2 millj­arða í fyrra, nokkuð sem for­stjór­inn, Ásta Fjeld­sted, við­ur­kennir að „hljómar stjarn­fræði­lega mikið“. Á sama tíma hækk­aði verð á mat­vöru og drykk um 5,8 pró­sent, sem leiddi til hækk­unar á verð­bólgu um 0,9 pró­sentu­stig, en höf­uð­stóll verð­tryggðra fast­eigna­lána almenn­ings hækkar í sam­ræmi við það. Hækkun mat­ar­verðs kemur þrátt fyrir styrk­ingu krón­unnar á árinu og er umfram almenna verð­bólgu, sem var 5,2%, meðal ann­ars vegna gjalda­hækk­ana rík­is­stjórn­ar­innar.

Lækkuðu verð á 200 vörum

„Það er alls ekki þannig að við séum að smyrja á,“ sagði Ásta og nefnir dæmi sem Krónan hefur kynnt í fjöl­miðlum und­an­farið. „Þvert á móti höfum við til dæmis, sér­stak­lega, tekið það núna, tek ég sem dæmi Krónuna aftur, af því að við erum að selja nauð­synja­vörur til almenn­ings: Við tókum upp á því að velja 200 lyk­il­vörur og lækka um 10%. Semja þannig við lyk­il­birgja erlendis sem geta haldið verð­inu meira stabílu. Þessu erum við að skila beint til neyt­enda og ekki taka til okkar.“

Gengi íslensku krón­unnar styrkt­ist um 3,5% í fyrra og má gera ráð fyrir að inn­fluttar vöru lækki að öðru óbreyttu í verði um það sama, að frá­dreg­inni verð­bólgu, sem var um 2% á evru­svæð­inu í fyrra.

Ásta taldi umræðu vill­andi og vís­aði þar sér­stak­lega til olíu­verðs um ára­mótin eftir inn­leið­ingu kíló­metra­gjalds.Hún sagði að olíu­verð hefði verið lækkað í sam­ræmi við lækk­aðar álögur um ára­mót „og gott betur“.

„Það er rosa­lega vill­andi og leitt þegar verið er að tala um það í fjöl­miðlum með þessum hætti, sem er ekki rétt,“ sagði Ásta.

Engu að síður við­ur­kenndi hún að „ein­stak­lega góður“ hagn­aður hefði orðið af rekstri Festi, á síð­asta ári, á sama tíma og verð á mat og drykk hækk­aði um 5,8% sem olli eitt og sér því að verð­bólga varð 0,9% hærri á árinu, og hækk­aði því verð­tryggð fast­eigna­lán um sama hlut­fall.

„Þessir sex millj­arðar, sem ég skil vel að hljómar stjarn­fræði­lega mikið, af hverjum 100 krónum sem koma í kass­ann til okkar í Festi, heilt yfir þvert á sam­stæð­una, þá eru þetta 3,5 krónur sem eftir standa þegar búið er að greiða skatta og önnur gjöld,“ sagði Ásta.

Almenningur græði á hagnaðinum

Ásta vís­aði til þess að Festi væri skylt að skila hagn­aði fyrir eig­endur, sem væru í reynd íslenskur almenn­ingur.

„Við viljum impra á því, þetta er ekki ein­hver afsökun, við erum félag skráð á markað. Hug­myndin með rekstri í biss­ness er að skila góðum rekstri. Við erum ekki að okra, við erum að hag­ræða gríð­ar­lega. Það er aukin velta í hverju ein­asta stöðu­gildi hjá okkur og það sem við erum að skila til baka til sam­fé­lags­ins, það er í raun­inni, við erum í eigum líf­eyr­is­sjóð­anna að mestu leyti til. 75 pró­sent eru líf­eyr­is­sjóðir sem eiga Festi. Hverjir eru að hagn­ast á þessu? Það er almenn­ingur, sem á nátt­úru­lega sinn líf­eyri inni í þessum sjóðum, sem eru að ávaxta til fram­tíðar.“

Hún seg­ist myndu hafa áhyggjur ef ekki væri hagn­aður. „Ef hug­myndin er á Íslandi er að fyr­ir­tæki eigi bara að standa á núlli, þá erum við með ein­hver önnur við­skipta­leg lög­mál hér á landi heldur en ann­ars staðar.“

Aðal­fundur Festis verður hald­inn 5. mars næst­kom­andi og kemur þá vænt­an­lega í ljós hvernig farið verður með hagnað. Samkvæmt stefnu Festis er 50% af hagn­aði greitt út sem arður. Árið 2024 greiddi Festi 1,6 millj­arða króna í arð og hækk­aði hluta­bréfa­verð í Festi um 38,5% á því ári.

Stærsti keppi­nautur Festis, Hagar sem reka meðal ann­ars Bónus og Hagkaup, hagn­að­ist um 5,4 millj­arða króna fyrstu 9 mán­uði rekstr­ar­árs­ins. Hlut­hafar eru að miklu leyti þeir sömu og í Festi.