Vísindamenn vöruðu við því í dag að ríki sem búa yfir kjarnorkuvopnum hafa verið að taka vopn sín úr geymslu og koma þeim fyrir á skotkerfum, vegna þess að gereyðingarvopn gegna sífellt stærra hlutverki í alþjóðastjórnmálum.

Alþjóðafriðarrannsóknarstofnunin í Stokkhólmi (SIPRI) sagði að kjarnorkuveldi heimsins ættu samtals um 12.187 kjarnaodda og þar af væru 9.745 í geymslu til hugsanlegrar notkunar.

Þetta var lítilsháttar fækkun miðað við árið áður, þar sem frá lokum kalda stríðsins hefur gömlum kjarnaoddum yfirleitt verið eytt hraðar en nýjum hefur verið komið fyrir, sem hefur leitt til fækkunar í heildina.

„Það sem er meira áhyggjuefni er að þrátt fyrir að við höfum færri kjarnorkuvopn er hættan og áhættan vegna þeirra að aukast,“ sagði Karim Haggag, forstjóri SIPRI, í samtali við AFP.

SIPRI spáir því einnig að þróunin í átt að fækkun kjarnorkuvopnabirgða muni líklega snúast við á næstu árum „þar sem hægist á eyðingu vopna á meðan hraðar gengur að koma nýjum kjarnorkuvopnum fyrir,“ sagði í yfirlýsingu frá stofnuninni.

Haggag nefndi einnig nokkur áhyggjuefni, svo sem hrun í stefnumarkandi vopnaeftirliti eins og alþjóðasamningum og samkeppni milli stórvelda með kjarnorkuvopn.

Kjanorkuvopn tekin úr geymslu

Önnur varhugaverð þróun er sú „að ríki sem eiga kjarnorkuvopn eru að taka þau úr geymslu og koma þeim fyrir á skotkerfum sem geta borið kjarnorkuvopn. Þannig sjáum við fleiri kjarnorkuvopn í notkun,“ sagði Haggag.

Bandaríkin og Rússland eiga samanlagt um 83 prósent af kjarnorkuvopnabirgðum heimsins, með meira en 5.000 kjarnaodda hvort ríki.

Bæði löndin eru með áætlanir um að nútímavæða vopnabúr sín en hafa bæði mætt áskorunum.

Nútímavæðingaráætlun Bandaríkjanna í kjarnorkumálum gengur vel en hefur staðið frammi fyrir „áskorunum í skipulagningu og fjármögnun sem líklega munu seinka og auka kostnað áætlunarinnar verulega,“ sagði SIPRI.

Áætlun Rússlands hefur tafist vegna misheppnaðra tilrauna með langdræg flugskeyti (ICBM) á sama tíma og efnahagsþvinganir og stríðið í Úkraínu virðast einnig hafa haft áhrif.

Landfræðileg samkeppni

Kína er að stækka kjarnorkuvopnabúr sitt hraðar en nokkurt annað land.

„Aukin samkeppni í alþjóðamálum þýðir mjög sterkan hvata fyrir Kína til að auka áherslu sína á kjarnorkuvopn,“ sagði Haggag.

SIPRI áætlar að Kína eigi nú 620 kjarnaodda og gæti, eftir því hvernig það ákveður að skipuleggja herafla sinn, átt jafn mörg langdræg flugskeyti og Bandaríkin og Rússland fyrir árið 2030.

Stofnunin benti þó á að jafnvel þótt landið nái 1.000 kjarnaoddum fyrir þann tíma muni það samt aðeins samsvara fjórðungi af birgðum Bandaríkjanna og Rússlands.

Í Evrópu héldu Frakkland og Bretland kjarnorkuvopnabúrum sínum stöðugum í 290 og 225 en SIPRI benti á að búist væri við að birgðir Bretlands myndu aukast í kjölfar endurskoðunar árið 2021 þar sem mælt var með hækkuðu þaki.

Emmanuel Macron, forseti Frakklands, fyrirskipaði sömuleiðis í mars að auka birgðir Frakklands.

SIPRI sagði að talið væri að Indland hefði aukið kjarnorkuvopnabúr sitt lítillega í 190.

Fjöldi kjarnorkuvopna nágranna Indlands og erkifjanda, Pakistans, hélst stöðugur í 170 en landið hélt áfram að safna kjarnkleyfu efni, „sem bendir til þess að kjarnorkuvopnabúr þess gæti stækkað á næsta áratug“.

Norður-Kórea heldur einnig áfram að „uppfylla yfirlýst markmið sitt um að auka kjarnorkuvopnabúr sitt „í veldisvexti“,“ að sögn SIPRI, sem áætlar að Norður-Kórea eigi um 60 kjarnaodda.

Ísrael – sem viðurkennir ekki kjarnorkuvopn sín – er einnig talið vera að nútímavæða vopnabúr sitt, sem SIPRI áætlaði að væri um 90 kjarnaoddar í byrjun árs.