Norður-Kórea hefur tekið „mjög alvar­leg“ skref til að auka getu sína til fram­leiðslu kjarn­orku­vopna, að sögn yfir­manns kjarn­orku­eft­ir­lits Sam­ein­uðu þjóð­anna sem var í heim­sókn í Seúl á mið­viku­dag.

Talið er að ein­ræð­is­ríkið starf­ræki margar aðstöður til auðg­unar úrans, sem er lyk­il­þáttur í fram­leiðslu kjarn­orku­sprengja, að sögn leyni­þjón­ustu Suður-Kóreu.

Þar á meðal er aðstaða á Yongbyon-kjarn­orku­svæð­inu, helstu kjarn­orku- og rann­sókn­ar­stöð Norður-Kóreu. Þar fer fram starf­semi sem teng­ist bæði auðgun úrans og fram­leiðslu plút­ón­íums, efna sem hægt er að nota í kjarn­orku­vopn.

Hraður vöxtur 

Á meðan við­ræðum Norður-Kóreu við önnur ríki stóð lýsti stjórnin því yfir að hún hefði lokað starf­sem­inni í Yongbyon til að draga úr spennu og fá refsi­að­gerðum aflétt. Það fékkst hins vegar aldrei stað­fest og árið 2021 bentu gervi­hnatta­myndir til þess að starf­semi þar væri hafin á ný, meðal ann­ars í kjarnakljúfum og við end­ur­vinnslu.

„Með reglu­bundnu mati höfum við stað­fest að hraður vöxtur er í starf­sem­inni,“ sagði Rafael Grossi, fram­kvæmda­stjóri Alþjóða­kjarn­orku­mála­stofn­un­ar­innar (IAEA), þegar hann ræddi við fjöl­miðla í Seúl, höf­uð­borg Suður-Kóreu. 

Stofn­unin hefur einnig orðið vör við aukna starf­semi í end­ur­vinnslu­ein­ingu Yongbyon og í létt­vatns­ofni þar, auk þess sem önnur mann­virki hafa verið tekin í notkun, að sögn Grossi.

„Allt bendir þetta til mjög alvar­legrar aukn­ingar á getu Norður-Kóreu til fram­leiðslu kjarn­orku­vopna, sem talin er nema nokkrum tugum sprengja,“ sagði hann.

Sæta refsiaðgerðum

Norður-Kórea fram­kvæmdi fyrstu kjarn­orku­til­raun sína árið 2006 og sætir víð­tækum refsi­að­gerðum Sam­ein­uðu þjóð­anna fyrir að fram­fylgja bönn­uðum vopna­á­ætl­unum.

Kim Jong-un hefur verið leið­togi Norður-Kóreu frá því að faðir hans lést árið 2011.  Hann og aðrir hátt­settir emb­ætt­is­menn hafa lýst því yfir að landið muni aldrei afsala sér kjarn­orku­vopnum. Lokað var fyrir aðgang eft­ir­lits­manna IAEA árið 2009.

Grossi sagði að stofn­unin hefði einnig orðið vör við bygg­ingu „nýrrar aðstöðu svip­aðrar auðg­un­ar­stöð­inni í Yongbyon“. Erfitt væri að meta aukn­ingu í fram­leiðslu án þess að heim­sækja svæðið. „Við teljum hins vegar að um veru­lega aukn­ingu á auðg­un­ar­getu Norður-Kóreu sé að ræða,“ sagði hann.

Bandamenn Rússa

Spurður hvort Rússland aðstoði Norður-Kóreu við þróun kjarn­orku­vopna sagði Grossi að IAEA hefði ekki séð „neitt sér­stakt sem bendir til þess“.

Norður-Kórea hefur sent her­menn og stór­skota­liðs­skot til að styðja inn­rás Rússa í Úkraínu. Sér­fræð­ingar telja að Pyongyang fái á móti tækni­lega hern­að­ar­að­stoð frá Moskvu.