Greining

Þverstæður íslenskrar efnahagsstjórnar

Er allt að fara í skrúf­una? Hei­mótt­ar­skap­ur í hugs­an­legri heimskreppu er ekki góð blanda. Hag­fræð­in sem fag­leg fræði­grein hef­ur tek­ið meiri fram­förum held­ur en ís­lenska krón­an á þess­ari öld og mögu­lega forð­að okk­ur frá ein­hverj­um krepp­um. Þau sem misst hafa af þró­un­inni vilja gjarn­an halda í gaml­ar kredd­ur ásamt gömlu góðu verð­tryggðu krón­unni.

Þverstæður íslenskrar efnahagsstjórnar
Mynd: Golli

Það er vel mögulegt að efnahagslegar áhyggjur og kvíði yfir afkomu sinni hafi mun meiri áhrif en hingað til hefur verið talið ljóst. Meðan að lífskjarakrísan vegna verðbólgu er vel viðurkennt hugtak í nágrannalöndunum þá virðist íslensk efnahagsstjórn miðast við það að pína áfram og enn meira þá sem eru skuldsettir og með verðtryggða lána- eða húsaleigusamninga. Erlendis eru opinber útgjöld búin að vera aukin til að slá á lífskjarakrísuna og ná niður verðbólgu undanfarinna ára á meðan sú aukning hérlendis hefur helst nýst vel stæðum fjölskyldum við að greiða niður húsnæðislán og eignast ríkisstyrkta rafbíla. Þensla sem sögð er valdur að verðbólgunni hér er nánast horfin en þá er vísað til þess að launahækkanir síðustu tveggja ára hafi verið of miklar þegar samið var um minni hækkanir er verðbólgu. Þeir kjarasamningar hafi skapað hækkun matvælaverðs og annars heimilisreksturs. Verði þeim sagt upp er frekari vaxtahækkunum hótað.

Hugmyndafræði nýfrjálshyggjunnar sem …

Kjósa
31
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir (5)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
  • JE
    Jóhann Einarsson skrifaði
    9. júní 2026 08:59
    Það er skondið hversu margar lausnir eru til á hagstjórn út um allar koppagrundir. Hér heima kann engin að nýta sér skynsamlega lausn á þessu fyrirbæri, nema ef að vera skyldi að óstjórnin kæmi sér vel fyrir einhverja, þá er þetta hagfræðirugl náttúrulega eðlilegt, eða hvað??
    0
  • GÁ
    Guðmundur Ásgeirsson skrifaði
    7. júní 2026 18:19
    Verðtrygging er ekki á krónunni heldur leigu- og lánasamningum. Að tala um "verðtryggða krónu" er því ófaglegt og til þess fallið að leiða sjónir burt frá hinu raunverulega vandamáli.

    Útgáfa eigin gjaldmiðils er ekki séríslenskt fyrirbæri en hin gríðarlega útbreiðsla verðtryggingar í efnahagskerfinu er það svo sannarlega. Það er hin raunverulega orsök hins séríslenska óstöðugleika og hárra vaxta sem stundum eru ranglega eignuð gjaldmiðlinum.

    Vextir eru ekki heldur á gjaldmiðlum, hvorki krónu né evru, heldur lánasamningum. Vaxtastig er ákveðið af fólki. Pappírsmiðar og málmskífur taka engar slíkar ákvarðanir.

    Upptaka verðtryggðrar krónu er reyndar áhugaverð hugmynd og allrar skoðunar virði sem ætti svo sannarlega að vera á borðinu við hlið hugmynda um upptöku erlends gjaldmiðils útgefnum af hlutafélagi í Frankfürt í Þýskalandi. Upptaka verðtryggðrar krónu myndi nefnilega jafngilda varanlegu afnámi verðbólgu og gera verðtryggingu leigu og lána að engu!

    Án verðbólgu hlytu vextir að geta lækkað niður í nánast ekkert í samanburði við núverandi vaxtastig. Það sem af er þessari öld hafa vextir húsnæðislána verið lægstir 3,3% á fyrri helmingi ársins 2021 í rúmlega 4% verðbólgu. Þetta raundæmi sannar að háir vextir þurfa ekki að fylgja sjálfstæðum gjaldmiðli, ekkert beint orsakasamband er þar á milli.

    Einnig ber að hafa í huga að í krafti fullveldis í gjaldmiðlamálum er ekkert sem bannar upptöku verðtryggðrar krónu en aðild að evrópsku myntbandalagi myndi útiloka það varanlega.

    En hvers vegna eru þá ekki allir að berjast fyrir upptöku verðtryggðrar krónu á Íslandi?
    -1
    • GÁ
      Guðmundur Ásgeirsson skrifaði
      7. júní 2026 20:54
      Mínusatkvæði við þessa athugasemd gerir ekkert nema styðja þá ályktun hversu margt fólk á erfitt með að meðtaka staðreyndir sem fyrirfram ákveðin viðhorf eða lífsskoðanir þess samræmast ekki. Þau hafa alla mína samúð.
      1
  • Sigmundur Gretarsson skrifaði
    7. júní 2026 17:19
    Í flestum ríkjum Evrópu voru lagðir á aukaskattar á þau fyrirtæki sem græddu á orkukrisuni, enn það mátti ekki hér. Þeir skattar voru notaðir í lækkun á virðisaukaskatti á matvælum og orku. Semsagt skilaði sér til fólksins.
    1
  • PB
    Páll Bragason skrifaði
    7. júní 2026 12:24
    Mikil og mögnuð hugleiðing, þetta. Niðurstaðan í stuttu máli, sýnist manni vera: Hagstjórn í molum.
    2
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Nýtt efni

Samfélagsleg ákvörðun að fækka sjálfsvígum
InnlentElsku Embla

Sam­fé­lags­leg ákvörð­un að fækka sjálfs­víg­um

Hvert sjálfs­víg kost­ar sam­fé­lag­ið um 500 millj­ón­ir, en lít­ið hef­ur ver­ið lagt í for­varn­ir. Fyrstu að­gerða­áætl­un gegn sjálfs­víg­um var stung­ið of­an í skúffu. Næstu áætl­un fylgdi ekk­ert fjár­magn. Nú er unn­ið er að fram­gangi þriðju áætl­un­ar­inn­ar. Guð­rún Jóna Guð­laugs­dótt­ir held­ur ut­an um verk­efn­ið, en hún missti son sinn í sjálfs­vígi þeg­ar hann var á fyrsta ári í MR. „Ég vil ekki trúa því að hann hafi vilj­að fara frá mér. En ég get vel skil­ið að hann hafi ekki treyst sér til að lifa.“
„Hann er ekki Messías“
Erlent

„Hann er ekki Mess­ías“

An­dy Burn­ham, sem fékk við­ur­nefn­ið „kon­ung­ur norð­urs­ins“ sem borg­ar­stjóri Manchester, virð­ist standa á þrösk­uldi þess að verða næsti leið­togi Verka­manna­flokks­ins og næsti for­sæt­is­ráð­herra Bret­lands. Þetta er þriðja at­lag­an að for­manns­stóln­um og að hans sögn „síð­asta tæki­fær­ið“ til að breyta Verka­manna­flokkn­um. Nú vinn­ur hann að því að róa fjár­festa. En hver er þessi mað­ur sem var fagn­að svo inni­lega af sam­flokks­mönn­um þeg­ar hann sór embættiseið sem þing­mað­ur?
Samherjabörnin greiddu lán foreldra sinna með eignarhlut í stærsta eiganda Samherja
Viðskipti

Sam­herja­börn­in greiddu lán for­eldra sinna með eign­ar­hlut í stærsta eig­anda Sam­herja

Lán­ið sem Þor­steinn Már Bald­vins­son og Helga Stein­unn Guð­munds­dótt­ir veittu börn­um sín­um til að kaupa nærri helm­ings hlut í Sam­herja af þeim hef­ur ver­ið gert upp. Börn­in, þau Bald­vin, for­stjóri Sam­herja, og Katla Þor­steins­börn eru nú orðn­ir með­eig­end­ur for­eldra sinna í fé­lög­un­um sem lán­uðu þeim fyr­ir kaup­un­um. Sam­þykkt­ir fé­lags­ins tryggja þeim fast­ar arð­greiðsl­ur úr K&B á hverju ári.
Hópuppsögn Reykjavíkurborgar: „Ég hét því að gera breytingar“
Innlent

Hópupp­sögn Reykja­vík­ur­borg­ar: „Ég hét því að gera breyt­ing­ar“

„Ég hét því að gera breyt­ing­ar og taka til hend­inni í rekstri borg­ar­inn­ar,“ sagði Hild­ur Björns­dótt­ir borg­ar­stjóri. Breyt­ing­ar hafa áhrif á 27 stöðu­gildi af 42 á áð­ur­nefnd­um skrif­stof­um. Starfs­fólki skrif­stof­unn­ar mun eft­ir að breyt­ing­ar hafa að fullu kom­ist til fram­kvæmda, hafa fækk­að um minnst fjöru­tíu pró­sent.

Mest lesið undanfarið ár