Evrópuleiðtogar standa með Zelensky gegn Trump

Evr­ópskir banda­menn Úkraínu sýndu Volody­myr Zelensky for­seta stuðn­ing sinn í dag þegar þeir lýstu yfir efa­semdum um hluta af til­lögu Banda­ríkj­anna um að binda enda á inn­rás Rússa, sem staðið hefur í tæp fjögur ár.

Sama dag hélt Trump enn eina skammar­ræð­una yfir Evrópu og sagði álf­una „stefna í óefni“, meðal ann­ars vegna sektar sem Evr­ópu­sam­bandið lagði á sam­fé­lags­miðil Elons Musk.

Keir Starmer, for­sæt­is­ráð­herra Bret­lands, tók á móti Zelensky, Emmanuel Macron Frakk­lands­for­seta og Friedrich Merz, kansl­ara Þýska­lands, í bústað sínum í Downingstræti í London.

Við­ræð­urnar fóru fram eftir að Donald Trump, for­seti Banda­ríkj­anna, sak­aði Zelensky um að hafa ekki lesið til­lögu stjórnar sinnar um sam­komu­lag til að binda enda á tæp­lega fjög­urra ára stríð sem hófst með inn­rás Rússa í nágranna­land sitt.

Það gerð­ist í kjöl­far margra daga við­ræðna milli úkra­ínskra og banda­rískra emb­ætt­is­manna í Miami sem lauk á laug­ar­dag án sýni­legs árang­urs, en þar sem Zelensky skuld­batt sig til frek­ari samn­inga­við­ræðna.

Neitar að láta land af hendi

Eftir við­ræð­urnar í London sagði Zelensky að land­svæði Úkraínu væri eitt helsta deilu­málið í samn­inga­við­ræð­unum.

„Rússar krefj­ast þess að við gefum eftir land­svæði, en við viljum ekki láta neitt af hendi,“ sagði Zelensky á blaða­manna­fundi.

„Það eru erfið vanda­mál varð­andi land­svæðin og hingað til hefur engin mála­miðlun náðst,“ og bætti við að stjórn­völd í Kyiv hefði hvorki laga­legan né sið­ferði­legan rétt til að gefa eftir land sitt.

Zelensky flaug til Brussel síðar í dag til funda með yfir­mönnum NATO og fram­kvæmda­stjórn Evr­ópu­sam­bands­ins, en eftir þá sagð­ist hann myndu fljúga til Ítalíu.

Engar öryggisábyrgðir

Einnig var ofar­lega á baugi í við­ræð­unum spurn­ingin um örygg­is­á­byrgðir fyrir Úkraínu.

„Lyk­il­at­riðið er að vita hvað sam­starfs­að­ilar okkar verða til­búnir að gera ef til nýrrar árásar Rússa kemur. Í augna­blik­inu höfum við ekki fengið nein svör við þess­ari spurn­ingu,“ sagði Zelensky.

Macron Frakk­lands­for­seti skrif­aði á X að „við erum að und­ir­búa öfl­ugar örygg­is­á­byrgðir og aðgerðir fyrir end­ur­upp­bygg­ingu Úkraínu“.

Macron sagði að „meg­in­málið“ væri að finna „sam­ræmi“ milli afstöðu Evrópu og Úkraínu og afstöðu Banda­ríkj­anna.

Fyrir við­ræð­urnar í London sagði Merz, leið­togi Þýska­lands, að hann væri „efins um sum smá­at­riðin sem við sjáum í skjöl­unum frá banda­rískum aðilum, en við verðum að ræða það“.

Og Starmer, for­sæt­is­ráð­herra Bret­lands, sagði að hann myndi ekki þrýsta á Zelensky að sam­þykkja sam­komu­lagið sem stjórn Trumps stendur fyrir – en upp­haf­lega útgáfa þess var gagn­rýnd af banda­mönnum Úkraínu fyrir að vera of hag­stæð Rússum.

„Mik­il­væg­ast er að tryggja að ef til vopna­hlés kemur, og ég vona það, þá verði það að vera rétt­látt og var­an­legt,“ sagði for­sæt­is­ráð­herra Bret­lands.

Erfið umræða um frystar eignir

Zelensky sagði á leið sinni inn á fund­inn að „það eru sumir hlutir sem við getum ekki ráðið við án Banda­ríkja­manna, hlutir sem við getum ekki ráðið við án Evrópu, og þess vegna þurfum við að taka nokkrar mik­il­vægar ákvarð­anir“.

Hið erf­iða mál um hvernig Evrópa getur hugs­an­lega best nýtt frystar rúss­neskar eignir til að hjálpa Úkraínu var einnig rætt.

Áætlun Evr­ópu­sam­bands­ins um að nota frystar rúss­neskar eignir til að fjár­magna bar­áttu Úkraínu gegn Rúss­landi myndi hafa „víð­tækar afleið­ingar“ fyrir ESB, var­aði sendi­herra Moskvu í Þýska­landi við í síð­ustu viku. Sömu­leiðis hafa Belgar, sem hýsa megnið af eign­unum, verið and­snúnir því að eign­irnar verði yfir­teknar.

„Vonsvikinn“ með Zelensky

Á laug­ar­dag sagði Zelensky að hann hefði tekið þátt í sím­tali með samn­inga­mönnum sínum í Miami-við­ræð­unum og átt „mjög inni­halds­ríkt og upp­byggi­legt“ sam­tal við banda­rísku sendi­menn­ina Steve Witkoff, fjár­festi og vini Trumps, og Jared Kushner, tengda­syni Trumps.

En Trump gagn­rýndi úkra­ínskan starfs­bróður sinn í gær og sagði við frétta­menn: „Ég verð að segja að ég er svo­lítið von­svik­inn yfir því að Zelensky for­seti hafi ekki enn lesið til­lög­una, það var staðan fyrir nokkrum klukku­stundum.“

Witkoff og Kushner höfðu fundað með Vladimir Pútín Rúss­lands­for­seta í Kreml í síð­ustu viku, en stjórn­völd í Moskvu höfn­uðu hluta af til­lögu Banda­ríkj­anna.

Fyrir við­ræð­urnar á mánu­dag gagn­rýndi Macron það sem hann kall­aði „stig­mögn­un­ar­stefnu“ Rúss­lands.

„Við verðum að halda áfram að beita Rússland þrýst­ingi til að neyða það til að velja frið,“ skrif­aði hann á X.

Trump sveiflast

Upp­haf­leg áætlun Washington um að binda enda á átökin fól í sér að Úkraína gæfi eftir land­svæði sem Rússar hafa ekki náð á sitt vald í skiptum fyrir örygg­is­lof­orð sem stand­ast ekki vænt­ingar Úkraínu um aðild að NATO.

Þær örygg­is­á­byrgðir sem Úkraína gæti fengið til að verj­ast hvers kyns fram­tíð­ar­inn­rás Rússa hafa hingað til verið sveip­aðar óvissu, fyrir utan upp­haf­lega til­lögu um að orr­ustu­þotur til varnar Úkraínu gætu verið stað­settar í Póllandi.

Trump hefur verið óstöð­ugur í afstöðu sinni til Úkraínu síðan hann tók aftur við emb­ætti í jan­úar, og ávítti Zelensky í upp­hafi fyrir að vera ekki þakk­látur fyrir stuðn­ing Banda­ríkj­anna.

En hann var einnig svekktur yfir því að til­raunir hans til að sann­færa Pútín um að binda enda á stríðið hefðu ekki borið árangur og hann beitti nýlega rúss­nesk olíu­fyr­ir­tæki refsi­að­gerðum, en neit­aði þó að afhenda Úkraínu lang­drægar Tomahawk-stýriflaugar sem gætu hoggið í fram­leiðslu og aðfanga­keðju Rússa, í þeirri von að Pútín myndi sam­þykkja frið­ar­um­leit­anir.