Þessi grein birtist fyrir rúmlega 4 mánuðum.

Fjársterkir einstaklingar og félög keyptu upp stóran hluta nýrra íbúða

Sam­kvæmt töl­um frá Hús­næð­is- og mann­virkja­stofn­un fjölg­aði íbúð­um í eigu lög­að­ila og ein­stak­linga sem eiga fleiri en eina íbúð um 2.300 á síð­asta ári. Á sama tíma hef­ur fjölg­un íbúða í eigu ein­stak­linga sem að­eins eiga eina íbúð dreg­ist mik­ið sam­an und­an­far­in þrjú ár. Líta þarf aft­ur til árs­ins 2010 til þess að sjá sam­bæri­lega þró­un.

Fjársterkir einstaklingar og félög keyptu upp stóran hluta nýrra íbúða
Íbúðir sem fjárfesting Þær íbúðir sem byggðar eru á landinu duga ekki til að mæta eftirspurn. Tvær af hverjum þremur slíkum voru í fyrra keyptar af einstaklingum eða félögum sem áttu fleiri en eina íbúð. Mynd: Stundin / Davíð Þór

Einstaklingum sem eiga einungis eina íbúð, oftast nær þá sem þeir búa í, fjölgaði um einungis 1.047 á árinu 2023. Að er mun minni fjölgun innan þess hóps sem á heimilið sitt og ekkert annað húsnæði en árin á undan. Samkvæmt tölum frá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun taldi sá fjöldi um 2.800 árið 2020, 2.400 árið 2021 og 1.300 árið 2022. 

Samhliða þessari þróun hefur það aukist að bæði einstaklingar og lögaðilar eigi fleiri en eina íbúð. Þeim fjölgaði um 2.300 á árinu 2023, sem er mesta fjölgun innan árs frá árinu 2010. Í flestum tilvikum er þar um að ræða íbúðir sem eru ekki ætlaðar til búsetu eiganda heldur til útleigu. Fjárfesting til að hagnast af. 

Heimildin óskaði eftir frekara niðurbroti á þessum tölum frá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun. Í svari hennar kom fram að alls eigi 1.072 einstaklingar á Íslandi fimm íbúðir eða fleiri. Þeim fjölgaði um 74 á síðasta ári. Fjöldi þeirra einstaklinga sem eiga þrjár eða fjórar íbúðir var 8.706 um síðustu áramót og það fjölgaði um 287 í þeim hópi í fyrra, og fjöldi þeirra sem á tvær íbúðir jókst um 498 á árinu 2023 og taldi 22.506 um nýliðin áramót.

Ljóst má vera að á tímum hárra vaxta og verðbólgu hafi sífellt fleiri fjárfestar, í gegnum félög, talið tækifæri liggja í því að ávaxta fé sitt með því að binda það í steypu. Sprenging varð í kaupum lögaðila á íbúðum á árinu 2023 og fjöldi þeirra íbúða sem eru í eigu félaga sem áttu 20 eða fleiri íbúðir jókst um fimm prósent milli ára. Alls áttu slíkir lögaðilar, sem sennilega eru að uppistöðu leigufélög, 794 fleiri íbúðir í lok síðasta árs en ári áður, og alls 16.854 íbúðir.

Það varð líka umtalsverð aukning í hópi félaga sem áttu 10 til 19 íbúðir þar sem íbúafjöldinn jókst um 13 prósent í fyrra og taldi alls 1.601 íbúð um síðustu áramót. 

Nýleg greining sýndi að hagnaðardrifin leigufélög rukki um 60 prósent hærri leigu en óhagnaðardrifin félög. Ekki er ljóst hvernig uppkaup á nýju húsnæði skiptist á milli þeirra í fyrra.

Nýjum íbúðum fækkar og svara ekki eftirspurn

Þessi þróun var að eiga sér stað á sama tíma og nýjum íbúðum í fyrra fjölgaði um 3.079 alls. Miðað við mannfjöldaþróun hefði þurft að byggja fjögur þúsund slíkar til að uppfylla eftirspurnina eftir íbúðum og því ljóst að uppbyggingin hélt ekki í við vaxandi íbúðaþörf. Stilla má málum þannig upp að tvær af hverjum þremur íbúðum sem komu nýjar inn á markaðinn hafi farið til einstaklinga eða lögaðila sem áttu að minnsta kosti eina íbúð fyrir. Aðrir landsmenn í húsnæðisleit skiptu svo þeim þriðjungi sem eftir stóð á milli sín. 

Samkvæmt tölum frá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun munu íbúðir sem verða fullbyggðar á þessu ári heldur ekki svala íbúðaþörfinni sem reiknað er með 2024. Búist er við að íbúðauppbygging muni dragast saman um 15 prósent í ár, sem þýðir að samdráttur í fjölda fullbyggðra íbúða á ársgrundvelli muni verða 75 prósent frá því sem hann var árið 2022. Í tilkynningu á vef stofnunarinnar segir enn fremur: „Yfirvofandi samdráttur á byggingarmarkaði bendir til þess að framboð nýrra íbúða á húsnæðismarkaði muni dragast enn frekar saman á næstu árum og ekki vera nálægt því að uppfylla íbúðaþörf samkvæmt þarfagreiningu HMS.“

Mikil breyting frá því fyrir hrun

Í eftirfarandi línuriti sem byggir á gögnum úr fasteignaskrá Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar, má sjá þróun á eignarhaldi íbúða á húsnæðismarkaði síðastliðna tvo áratugi. Í umfjöllun um tölurnar á vef stofnunarinnar segir að þróunin á eignarhaldi íbúða hjá einstaklingum sem áttu eina íbúð árin gefi vísbendingu um það hversu margir fyrstu kaupendur komast á húsnæðismarkaðinn hverju sinni.

Milli áranna 2016 til 2021 fjölgaði þeim mikið en þá var uppi einstakt lágvaxtarskeið. Síðastliðinn tvö ár hefur þeim hins vegar fækkað töluvert. Mun það vera vegna hárrar verðbólgu og snarpra vaxtahækkana.  

Í umræddum tölum um eignarhald íbúða má sjá að 36,1 prósent íbúða var í eigu einstaklinga eða lögaðila sem áttu fleiri en eina íbúð í síðasta mánuði. Alls eru það 56.012 íbúðir af þeim 155.232 íbúðum sem eru til í landinu. Það hlut­fall hefur hald­ist nokkuð stöðugt á síð­ustu árum en hefur hækkað skarpt frá því sem var fyrir 17 árum, þegar 28,5 pró­sent íbúða voru í eigu aðila sem áttu fleiri en eina íbúð.

Mun erfiðari markaður fyrir millitekjufólk

Allt er þetta að gerast á sama tíma og framboð á íbúðum sem standa fólki með meðaltekjur til boða hefur fækkað mikið. Þrátt fyrir aukið framboð á íbúðum á höfuðborgarsvæðinu á síðasta ári fækkaði íbúðum með greiðslubyrði undir 250.000 krónum, miðað við að kaup séu fjármögnuð með óverðtryggðu láni, um helming.

Í nýlegri skýrslu Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar um þessa stöðu kom fram að af 3.700 íbúðum sem auglýstar voru til sölu á höfuðborgarsvæðinu undir lok árs í fyrra var einungis hægt að finna 50 íbúðir til sölu fyrir þá sem höfðu greiðslugetu uppá 250.000 krónur á mánuði. Ef miðað er við að tekið sé 80 prósent lán þurfa slíkar íbúðir að kosta innan við 32,1 milljón króna. 

Taki kaupendur verðtryggt lán mátti finna um 470 íbúðir á höfuðborgarsvæðinu fyrir þá sem höfðu greiðslugetu uppá 250.000 krónur á mánuði. Í skýrslunni kom fram að þessi talning hafi einnig tekið mið af nýjum reglum Seðlabankans frá 2022, sem hertu á lánaskilyrðum verðtryggðra lána. Ef litið hefi verið framhjá þessum lánþegaskilyrðum hefðu 1.419 íbúðir staðið til boða. 

Kjósa
27
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir (1)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
  • Hlynur Jörundsson skrifaði
    Engin lög (bara olög) engar raunhæfar reglur ekkert eftirlit engin gagnasöfnun né stefna byggð a staðreyndum fullt af slagorðum og vinsældarveiðum og fræðilegt framkvæmdabull og engin framkvæmd nema i þágu fjárfesta og Matador peninga þingmanna. OkHumm.... Vantar nokkra liði I upptalningu en allir slæmir eða verri. Er þetta það sem þrælarnir vilja ?

    Reglulegar fréttir um ruglið ? Eða alvöru breytingar ?
    2
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.
Tengdar greinar

Neytendamál

Lagt til að ósáttir flugfarþegar greiði Samgöngustofu 5.000 króna málskotsgjald
FréttirNeytendamál

Lagt til að ósátt­ir flug­far­þeg­ar greiði Sam­göngu­stofu 5.000 króna mál­skots­gjald

Drög að nýrri reglu­gerð um rétt­indi flug­far­þega fóru ný­ver­ið í sam­ráðs­gátt. Sam­kvæmt drög­un­um er lagt til að kvart­end­ur greiði Sam­göngu­stöfu 5.000 króna gjald fyr­ir máls­með­ferð í ágrein­ings­mál­um sem skot­ið er til stofn­un­ar­inn­ar. Þá kveð­ur ný reglu­gerð á um að Sam­göngu­stofa muni fram­veg­is ekki taka við er­ind­um vegna skemmds eða glat­aðs far­ang­urs.
Sigurður Ingi sker upp herör gegn lóðabraski
FréttirNeytendamál

Sig­urð­ur Ingi sker upp her­ör gegn lóða­braski

Sig­urð­ur Ingi Jó­hann­es­son inn­viða­ráð­herra til­kynnti nú fyr­ir skömmu á Face­book-síðu sinni að hann hafi mælt fyr­ir frum­varpi sem fel­ur í sér hvata fyr­ir lóð­ar­hafa til að hefja upp­bygg­ingu á íbúð­ar­hús­næði án tafa eins og deili­skipu­lag ger­ir ráð fyr­ir. Til­gang­ur frum­varps­ins er með­al ann­ars sá að draga úr lóða­braski sem Sig­urð­ur Ingi lýsti sem „ófor­svar­an­legu at­hæfi“
Okurlán Netgíró og tengslin við smálánafyrirtækin
ÚttektNeytendamál

Ok­ur­lán Net­gíró og tengsl­in við smá­lána­fyr­ir­tæk­in

Net­gíró er eitt helsta fjár­tæknifyr­ir­tæki Ís­lands sem er í sam­keppni um neyslu­lán við banka. Býð­ur upp á smá­lán og rað­greiðslu­lán sem bera vexti sem al­mennt eru ná­lægt 30 pró­sent­um og geta far­ið upp í 50. Um­boðs­mað­ur skuld­ara ger­ir ekki grein­ar­mun á Net­gíró og smá­lána­fyr­ir­tækj­un­um. Fram­kvæmda­stjór­inn neit­ar að gefa upp veltu­töl­ur en hef­ur sagt fyr­ir­tæk­ið stefna á 14 millj­arða veltu á þessu ári.

Mest lesið

Logos fékk 30 milljónir frá Bankasýslunni eftir að ákveðið var að leggja hana niður
1
Greining

Logos fékk 30 millj­ón­ir frá Banka­sýsl­unni eft­ir að ákveð­ið var að leggja hana nið­ur

Síð­an að til­kynnt var að leggja ætti nið­ur Banka­sýslu rík­is­ins og fram að síð­ustu ára­mót­um þá keypti stofn­un­in þjón­ustu fyr­ir 57,4 millj­ón­ir króna. Fyrr á þessu ári kom fram að hún gæti ekki svar­að því nema að hluta af hverj­um hún keypti þessa þjón­ustu. Nú hafa borist svör um að Logos hafi feng­ið stærst­an hluta en Banka­sýsl­an get­ur enn ekki gert grein fyr­ir allri upp­hæð­inni.
„Má hann ekki njóta þess sem hann á eftir hamingjusamur hér?“
5
FréttirFlóttamenn

„Má hann ekki njóta þess sem hann á eft­ir ham­ingju­sam­ur hér?“

Mót­mæli gegn brott­vís­un hins ell­efu ára gamla Yaz­ans Tamim­is á Aust­ur­velli eru síð­asta von hans og for­eldra hans, seg­ir vin­kona fjöl­skyld­unn­ar. Hún seg­ir mót­mæl­in tæki­færi til þess að sýna Yaz­an „að það er fólk sem vill hafa hann hérna, hann er ekki einn.“ Þing­mað­ur spyr hvort ís­lensk stjórn­völd vilji raun­veru­lega vera ábyrg fyr­ir því að stytta líf drengs­ins.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Tvíburasystur óléttar samtímis: „Þetta er draumurinn“
1
Viðtal

Tví­bura­syst­ur ólétt­ar sam­tím­is: „Þetta er draum­ur­inn“

Tví­bur­ar, sem lík­lega eru eineggja, gengu sam­tals í gegn­um þrjú fóst­ur­lát á inn­an við ári og voru um tíma óviss­ar um að þeim tæk­ist nokk­urn tím­ann að eign­ast börn. En nú hef­ur birt til og þær eiga von á börn­um með tæp­lega tveggja mán­aða milli­bili. Gen barn­anna verða lík­lega eins lík og hálf­systkina vegna mik­illa lík­inda með genum mæðr­anna.
Running Tide og ráðherrarnir - Koma af fjöllum um eftirlitsleysið
2
FréttirRunning Tide

Runn­ing Tide og ráð­herr­arn­ir - Koma af fjöll­um um eft­ir­lits­leys­ið

Blaða­menn Heim­ild­ar­inn­ar tóku við­töl við þrjá ráð­herra um að­komu þeirra að því að Runn­ing Tide fékk leyfi stjórn­valda til starf­semi á Ís­landi. Um­hverf­is­ráð­herra sagði ein­ung­is hafa haft full­yrð­ing­ar for­svars­manna fyr­ir­tæk­is­ins fyr­ir því að starf­sem­in væri „stærsta ein­staka kol­efn­is­föng­un­ar­verk­efni í heimi“. Ut­an­rík­is­ráð­herra seg­ist ekki geta svar­að því hvort hún hafi skap­að for­dæmi sem leyfi nú að af­gangstimbri verði hent í sjó­inn í stór­um stíl.
Elkem brennir trjákurli Running Tide - Eignir á brunaútsölu
5
FréttirRunning Tide

Elkem brenn­ir trják­urli Runn­ing Tide - Eign­ir á bruna­út­sölu

Fjall af trják­urli sem Runn­ing Tide skil­ur eft­ir sig á Grund­ar­tanga verð­ur brennt til að knýja málmblendi Elkem. Kurlið auk 300 tonna af kalk­steins­dufti í sekkj­um og fær­an­leg steypu­stöð voru aug­lýst til sölu um helg­ina eft­ir að Runn­ing Tide hætti skyndi­lega allri starf­semi hér á landi og í Banda­ríkj­un­um. Fyr­ir­tæk­ið skol­aði 20 þús­und tonn­um af trják­urli í sjó­inn í fyrra og sagð­ist binda kol­efni. „Bull“ og „fár­an­leiki“ til þess gerð­ur að græða pen­inga, sögðu vís­inda­menn.
„Ég hef miklu meiri áhyggjur af vinstrinu á Íslandi heldur en VG“
6
FréttirRíkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur

„Ég hef miklu meiri áhyggj­ur af vinstr­inu á Ís­landi held­ur en VG“

Drífa Snæ­dal sagði eft­ir­minni­lega ár­ið 2017 að það yrði „eins og að éta skít í heilt kjör­tíma­bil“ fyr­ir Vinstri græn að fara í rík­is­stjórn­ar­sam­starf með Sjálf­stæð­is­flokkn­um. Staða henn­ar gamla flokks í dag kem­ur henni ekki á óvart. „Fyr­ir vinstr­ið í fram­tíð­inni þá þarf það nátt­úr­lega að hafa af­leið­ing­ar fyr­ir flokk að miðla mál­um svo hressi­lega að það er ekk­ert eft­ir af hug­sjón­un­um,“ seg­ir Drífa.

Mest lesið í mánuðinum

Auður Jónsdóttir
1
Skoðun

Auður Jónsdóttir

Þið er­uð óvit­ar! ­– hlust­ið á okk­ur

Það er andi elí­tísma í kring­um kosn­inga­bar­áttu Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur. Nafn­tog­að­ir lista­menn, áhrifa­fólk í sam­fé­lag­inu og stjórn­mál­um jafnt sem vél­virkj­ar þaul­setn­asta stjórn­mála­flokks lands­ins leggj­ast á eina sveif með henni. Fyr­ir vik­ið eru kosn­ing­arn­ar áhuga­verð fé­lags­fræði­leg stúd­ía af því að í þeim af­hjúp­ast sam­taka­mátt­ur þeirra sem vald og raddsvið hafa – á ólík­um svið­um.
Sökktu kurli og seldu syndaaflausn
2
RannsóknRunning Tide

Sökktu kurli og seldu synda­af­lausn

„Ýttu á takk­ann og bjarg­aðu heim­in­um,“ skrif­ar vís­inda­mað­ur af kald­hæðni er hann bend­ir um­hverf­is­ráðu­neyt­inu á var­úð­ar­orð ut­an úr heimi um að­ferð­ir sem fyr­ir­tæk­ið Runn­ing Tide fékk leyfi stjórn­valda til að prófa í þágu lofts­lags í Ís­lands­höf­um. Að­gerð­irn­ar umbreytt­ust í allt ann­að en lagt var upp með. Þær voru án alls eft­ir­lits og gerðu svo þeg­ar upp var stað­ið lít­ið ef nokk­urt gagn. „Ís­land er fyrsta land­ið í heim­in­um til að búa til kol­efnisein­ing­ar með kol­efn­is­bind­ingu í hafi,“ sagði fram­kvæmda­stjór­inn.
Saga af áralangri vanrækslu og vonleysi: „Þetta heitir Betra líf sko“
7
RannsóknBrostnar vonir á Betra lífi

Saga af ára­langri van­rækslu og von­leysi: „Þetta heit­ir Betra líf sko“

Slökkvi­lið­ið hef­ur sent kæru til lög­reglu á hend­ur Arn­ari Gunn­ari Hjálm­týs­syni fyr­ir að hafa stefnt lífi og heilsu íbúa áfanga­heim­il­is­ins Betra líf í Vatna­görð­um í hættu eft­ir að eld­ur kvikn­aði þar í fe­brú­ar í fyrra. Áfanga­heim­il­ið flutti þá upp í Kópa­vog. Í styrk­umsókn til Reykja­vík­ur fór Arn­ar með rang­færsl­ur en fékk engu að síð­ur rúm­ar 24 millj­ón­ir fyr­ir rekst­ur­inn. Full­trúi fé­lags- og vinnu­mark­aðs­ráðu­neyt­is­ins lýsti áhyggj­um af eit­ur­lyfja­sölu og vændi á einu áfanga­heim­il­inu.
„Hann sagði við mig að ef mér mislíkaði þetta gæti ég bara flutt út“
9
FréttirBrostnar vonir á Betra lífi

„Hann sagði við mig að ef mér mis­lík­aði þetta gæti ég bara flutt út“

Sylwia Burzy­kowska leigði 12 fer­metra her­bergi á áfanga­heim­ili Betra lífs á Kópa­vogs­braut á 140 þús­und krón­ur á mán­uði sem hún þurfti að greiða í reiðu­fé. Hún skrif­aði und­ir ótíma­bund­inn leigu­samn­ing en hafði að­eins bú­ið þar í þrjá mán­uði þeg­ar hús­ið var rif­ið í byrj­un mán­að­ar­ins. Sylwia býr nú í tjaldi.
Tvíburasystur óléttar samtímis: „Þetta er draumurinn“
10
Viðtal

Tví­bura­syst­ur ólétt­ar sam­tím­is: „Þetta er draum­ur­inn“

Tví­bur­ar, sem lík­lega eru eineggja, gengu sam­tals í gegn­um þrjú fóst­ur­lát á inn­an við ári og voru um tíma óviss­ar um að þeim tæk­ist nokk­urn tím­ann að eign­ast börn. En nú hef­ur birt til og þær eiga von á börn­um með tæp­lega tveggja mán­aða milli­bili. Gen barn­anna verða lík­lega eins lík og hálf­systkina vegna mik­illa lík­inda með genum mæðr­anna.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár