Menning Guðbergur Bergsson

Mikill evrópskur höfundur

Friðrik Rafnsson þýddi grein sem Milian Kundera skrifaði um Svaninn eftir Guðberg Bergsson. Hér birtist hún með góðlátlegu leyfi þýðandans.

Friðrik Rafnsson

10. september 2023 · 16:56

Birtist fyrir 3 árum.

Haustið 1996 kom skáldsagan Svanurinn eftir Guðberg Bergsson út hjá stærsta bókaforlagi Frakklands, Gallimard, í þýðingu Catherine Eyjólfsson. Af því tilefni skrifaði Milan Kundera grein í vikuritið Le Nouvel Observateur sem varð m.a. til þess að skáldsagan hefur nú verið þýdd á fjölmörg tungumál. Ég snaraði henni á íslensku, birti í Morgunblaðinu 26. nóvember 1996. Fallegur snertipunktur milli þessara miklu skáldsagnahöfnda sem létust með stuttu millibili, en Kundera lést í júlí og Guðbergur fyrr í vikunni.

DAPURLEG OG ÓENDANLEGA FÖGUR

Ung stúlka hnuplaði samlokum í stórmörkuðum í Reykjavík. Til að refsa henni senda foreldrar hennar hana í nokkra mánuði út í sveit til ókunnugs bónda. Í fornu Íslendingasögunum frá 13. öld voru stórglæpamenn sendir á sama hátt inn í óbyggðir, en á þeim tíma jafngilti slíkt dauðadómi, enda er það landsvæði gríðarstórt, kalt og mannlaust. Ísland: 250.000 íbúar á 100.000 ferkílómetrum. Til að rjúfa einangrunina (ég tek dæmi um lýsingu …

Kjósa

Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Deila

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Tengdar greinar

Guðbergur Bergsson

MenningGuðbergur Bergsson

Ævintýralegt sköpunarverk

Guðbergur horfir ekki framar á sérhvern hlut, okkur mannfólkið og heiminn. Eftir standa ómældar gjafir skynjunar hans í ævintýralegu sköpunarverki.

MenningGuðbergur Bergsson

Þá deyja sumir samt

„Helst lítur út fyrir að alkunn skoðun eða spádómsorð kerlingar muni sannast á Franco þegar hún sagði: ,Djöflarnir deyja aldrei.‘ En þótt djöflarnir deyi kannski aldrei þá deyja sumir samt og flest fer eftir því hvaða augum menn líta á djöflana, dauðann og lífið.“

MenningGuðbergur Bergsson

Regnbogar næturinnar

Guðbergur Bergsson varð persónugervingur uppreisnar gegn þrúgandi leiðindum, gráma, kúgun, stagli og súld.

MenningGuðbergur Bergsson

Nú er ekkert eftir hjá vatninu annað en það að kólna

Guðbergur Bergsson hrærði upp í staðnaðri fagurfræði landsmanna, gekk ítrekað fram af siðferðiskennd þeirra og hirti þá fyrir afdalamennsku. Um leið opnaði hann augu margra fyrir því að það væri hægt að hugsa öðruvísi, skrifa öðruvísi, lifa öðruvísi.

MenningGuðbergur Bergsson

Íslenskar bókmenntir urðu aldrei samar

Guðbergur Bergsson var maður hugmyndarýni en líka ímyndunaraflsins.

MenningGuðbergur Bergsson

Skammaður, elskaður, dáður og ofsóttur

Guðbergur Bergsson var ævintýralega góður í því að koma fólki í opna skjöldu, ljómandi ósmekklegur og stundum blátt áfram andstyggilegur.

Mest lesið

Það sem ég hef lært

Aðalsteinn Leifsson

Þessi stutta grein gæti sett líf þitt í uppnám

Leiðirnar að góðu lífi eru fjölbreyttar en sjaldnast augljósar.

Innlent

„Óþægilega stutt“ í hrun hafstraums og kólnun Íslands

Ný rannsókn bendir til þess að um helmingslíkur séu á niðurbroti AMOC-hafstraumsins, sem gæti haft skelfilegar afleiðingar hér á landi. The Guardian fjallar um málið, en prófessor í hafeðlisfræði hvatti íslensk stjórnvöld til að grípa til aðgerða í viðtali við Heimildina árið 2024.

Pistill

Borgþór Arngrímsson

70 þúsund skip á ári

Síðan Rússar réðust inn í Úkraínu árið 2022 hefur umferð olíuflutningaskipa um Eyrarsund og Stórabelti stóraukist. Rétt um 5 prósent allrar olíu sem notuð er í heiminum fer um þessi tvö sund sem eru á köflum mjó og sums staðar straumhörð. Flutningaskipin eru mörg hver gömul og uppfylla ekki kröfur um öryggi og búnað.

Flækjusagan

Stórveldisdraumarnir brunnu á Yangze-fljóti

Undanfarið hafa hér verið rifjaðar örlagaríkustu sjóorrustur sögunnar. Orrustan við Rauðhamra eða 赤壁 dæmist vera sú 5. örlagaríkasta. Nema hvað hún var alls ekki háð á sjó.

ErlentGervigreindin tekur yfir

Ætla að sýna hættur gervigreindarinnar

Áhyggjur er af því að stóraukin geta nýs gervigreindarlíkans Anthropic skapi þekkta og óþekkta áhættu fyrir stjórnvöld og fyrirtæki.

InnlentEldsumbrot á Reykjanesskaga

Eldgos geta komið upp í efri byggðum höfuðborgarsvæðisins

„Töluverðar“ líkur eru á því að gosupptök geti orðið skammt frá útjaðri byggðar í Hafnarfirði og Garðabæ, en ekki er útilokað að eldgos komi upp innan efri byggða höfuðborgarsvæðisins, samkvæmt nýju hættumati.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Innlent

Fleiri kæra eltihrelli: „Maður lítur oftar um öxl en áður“

Fleiri hafa bæst í hóp þeirra sem hafa kært Írisi Helgu Jónatansdóttur fyrir eltihrelli. Nú eru það starfsmaður skóla og maður sem starfaði áður við sjúkraflutningar. Íris vakti þjóðarathygli þegar hún var handtekin og grunuð um að koma því til leiðar að fölsk dánartilkynning birtist í Morgunblaðinu.

Erlent

Deila við páfann gæti reynst forsetanum dýrkeypt

Donald Trump eyddi mynd af sér sem Jesú en hvikar hvergi frá deilum við páfann.

Úttekt

Kynlífsverkafólk deilir reynslu sinni: „Glæpavæðing einangrar mann“

Fjórir einstaklingar sem unnið hafa mismunandi kynlífsvinnu á Íslandi segja þörf á að breyta lögum og laga viðhorf samfélagsins. Einangrun fólks sem vinnur slíka vinnu sé hættuleg. Í dag hafa þau komið upp sínu eigin tengslaneti til að styðja hvert annað og passa upp á öryggi og mannréttindi kynlífsverkafólks og þolenda vændis.

Það sem ég hef lært

Aðalsteinn Leifsson

Þessi stutta grein gæti sett líf þitt í uppnám

Leiðirnar að góðu lífi eru fjölbreyttar en sjaldnast augljósar.

Innlent

Vill taka upp evru en með fyrirvara: „Við viljum ekki gefa landið“

Blaðamaður Heimildarinnar kannaði afstöðu gangandi vegfarenda til kosninga um framhald aðildarviðræðna við ESB. Flestir vildu kanna málið af alvöru. „Ég elska kosningar,“ sagði ein og annar benti á að „við getum alltaf sagt nei seinna“.

Stjórnmál

Inga fær verstu útreiðina

Maskína kannaði afstöðu almennings til ráðherra í lok mars. Inga Sæland var efst á lista yfir þá ráðherra sem þykja standa sig verst. Hvað finnst þér?

Mest lesið í mánuðinum

Innlent

Íris handtekin og lögreglan fer fram á gæsluvarðhald

Íris Helga Jónatansdóttir hefur verið handtekin fyrir umfangsmikið umsáturseinelti og mun lögreglan á Suðurnesjum fara fram á að hún verði úrskurðuð í gæsluvarðhald.

Innlent

Eltihrellir sagður hrella ólögráða barn og lýsa föður látinn í Morgunblaðinu

Íris Helga Jónatansdóttir er sökuð um að hafa birt falska dánartilkynningu í Morgunblaðinu í dag. Maðurinn þurfti að sverja af sér að vera látinn og nafngreinir hana og móður hennar í tengslum við málið.

Innlent

Svona bendlaði Stefán Einar mann við hryðjuverk

Stefán Einar Stefánsson, þáttarstjórnandi á mbl.is, birti myndir af palestínskum háskólakennara og bendlaði hann við hryðjuverk eftir að hann var viðstaddur mótmæli á Gaza gegn hungursneyð barna. Ályktanir Stefáns Einars um manninn og ásakanir sem hann kynnti þáverandi forsætisráðherra í þætti sínum virðast ganga illa upp.

Innlent

Fleiri kæra eltihrelli: „Maður lítur oftar um öxl en áður“

Viðtal

Áfengistengd heilabilun getur svipt fólk skammtímaminni

Engilbert Sigurðsson geðlæknir segir mikilvægt að undirbúa starfslok með virkni, félagslegum tengslum og rútínu til að draga úr einmanaleika. Heilsa og ættarsaga skipta máli, en aukin víndrykkja í hópnum veldur áhyggjum fyrir einstaklinga og heilbrigðiskerfið.

Stjórnmál

Ekki skýrt hver beri ábyrgð á líki

Gert er ráð fyrir að vandamenn látins einstaklings hafi samband við útfararþjónustu en málið er flóknara þegar engir vandamenn eru til staðar, að því fram kemur í svari dómsmálaráðherra við fyrirspurn á Alþingi.