Flækjusagan

Þrjár orrustur og 42 ár sem breyttu stefnu heimsins

Um 5.400 kíló­metr­ar eru í nokk­urn veg­inn beinni loftlínu frá Zenta í Mið-Evr­ópu um smá­þorp­ið Gulna­bad í miðju Ír­an og til bæj­ar­ins Karnal norð­ur af Delí, höf­uð­borg Ind­lands. Ár­in 1697, 1722 og 1739 voru háð­ar á þess­um stöð­um orr­ust­ur þar sem þrjú tyrk­nesk-ætt­uð stór­veldi áttu í höggi við þrjá ólíka óvina­heri. Eigi að síð­ur eru þess­ar orr­ust­ur tengd­ar á ákveð­inn en óvænt­an hátt, að mati Ill­uga Jök­uls­son­ar.

Þrjár orrustur og 42 ár sem breyttu stefnu heimsins
Zamburak Bæði Afganar og Safavídar notuðu svona „zamburak“ smáfallbyssur í orrustunni við Gulnabad.
Birtist upphaflega í Stundinni fyrir 4 árum.

Það var síðdegis þann 11. september 1697. Mikið stríð Tyrkjaveldis við stórveldi Mið-Evrópu hafði staðið samfleytt í 14 ár. Ottómana-veldið tyrkneska hafði frá því fyrir 1400 sífellt aukist að íþrótt og frægð bæði í Mið-Austurlöndum, Norður-Afríku og á Balkanskaga og virtist enn í sóknarhug. En 1683 hafði Tyrkjum mistekist að ná Vínarborg sem hefði gert þeim kleift að deila og drottna í stórum hluta Evrópu.

Þeir fóru svo halloka í þessu stríði í nokkur ár en sneru þá snögglega við blaðinu og unnu nokkra afgerandi sigra. Evrópuríkið höfðu þá ekkert roð við Tyrkjum.

Prinsinn birtist

Og nú voru Mústafa 2. nýr soldán í Miklagarði og stórvesír hans komnir með 100 þúsund manna her norður til bæjarins Zenta sunnarlega á ungversku sléttunni. Og Tyrkir bjuggust til að endurheimta þá hluta Ungverjalands sem þeir höfðu áður tapað til hins austurríska Habsborgararíkis.

Mústafa vissi ekki annað en óvinaherinn væri víðs fjarri og fór …

Kjósa
1
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir (1)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
  • SSS
    Sigurjón Smári Sverrisson skrifaði
    6. ágúst 2022 19:29
    Takk Illugi fyrir fróðlega flækjusögu.
    0
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.
Tengdar greinar

Flækjusagan

Mest lesið

Alvarlegustu áhættuþættir heimsins tengjast umhverfismálum
2
Viðtal

Al­var­leg­ustu áhættu­þætt­ir heims­ins tengj­ast um­hverf­is­mál­um

Fimm af tíu al­var­leg­ustu áhættu­þátt­um næstu tíu ár­in tengj­ast um­hverf­is­mál­um seg­ir í skýrslu Al­þjóða­efna­hags­ráðs­ins um al­þjóð­lega áhættu­þætti. „Ég held að mann­skepn­an eigi svo­lít­ið erfitt með að horfa langt fram í tím­ann, en það er eitt­hvað sem við þurf­um að gera,“ seg­ir Haf­dís Hanna Æg­is­dótt­ir, for­stöðu­mað­ur Sjálf­bærni­stofn­un­ar Há­skóla Ís­lands.
Samþjöppun auðs veldur pólitískum óstöðugleika
3
Innlent

Sam­þjöpp­un auðs veld­ur póli­tísk­um óstöð­ug­leika

Gylfi Magnús­son, pró­fess­or í hag­fræði við Há­skóla Ís­lands, seg­ir að ekki séu mjög sterk­ar vís­bend­ing­ar um mis­skipt­ingu auðs á Ís­landi, hér sé eigna­hlut­fall með jafn­asta móti. Hins veg­ar séu töl­ur um slíkt frá öðr­um lönd­um, lít­ill hóp­ur eigi hluta­bréf í Banda­ríkj­un­um sem hafi áhrif á fjár­mála­mark­aði. Sam­þjöpp­un auðs og mis­skipt­ing hans geti vald­ið póli­tísku ójafn­vægi í sam­fé­lög­um.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Mikilvægi hvíldar vill oft gleymast
4
Viðtal

Mik­il­vægi hvíld­ar vill oft gleym­ast

Hvíld er ekki lúx­us held­ur líf­fræði­leg nauð­syn, seg­ir Bene­dikt Jó­hanns­son, sér­fræð­ing­ur í klín­ískri sál­fræði. Svefn og hvíld séu ein af grunnstoð­um góðr­ar heilsu og að lík­ams­klukk­an kalli á hvíld yf­ir dag­inn. Rann­sókn­ir sýni að hvíld skerpi ein­beit­ingu, minni og starfs­þrek. Bene­dikt tel­ur að vafa­samt hafi ver­ið að af­leggja kaffi­tíma á vinnu­stöð­um, því starfs­fólk­ið þurfi eft­ir sem áð­ur að kúpla að­eins frá vinnu og end­ur­næra sig.

Mest lesið í mánuðinum

„Ég kom úr mjög nánu, fallegu og stóru samfélagi kynlífsverkafólks“
5
Viðtal

„Ég kom úr mjög nánu, fal­legu og stóru sam­fé­lagi kyn­lífs­verka­fólks“

Eft­ir út­skrift úr há­skóla sótti Logn um rúm­lega hundrað störf en ekk­ert kom út úr því. Hán átti góða vini í kyn­lífs­vinnu sem hún leit­aði til. Síð­ar stofn­aði hán Rauðu regn­hlíf­ar­ina, sam­tök kyn­lífs­verka­fólks á Ís­landi. „Sam­stað­an sem kann að eiga sér stað með­al kyn­lífs­verka­fólks er eitt það fal­leg­asta og dýr­mæt­asta sem ég hef upp­lif­að í mínu lífi.“

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Samþjöppun auðs veldur pólitískum óstöðugleika
Innlent

Sam­þjöpp­un auðs veld­ur póli­tísk­um óstöð­ug­leika

Gylfi Magnús­son, pró­fess­or í hag­fræði við Há­skóla Ís­lands, seg­ir að ekki séu mjög sterk­ar vís­bend­ing­ar um mis­skipt­ingu auðs á Ís­landi, hér sé eigna­hlut­fall með jafn­asta móti. Hins veg­ar séu töl­ur um slíkt frá öðr­um lönd­um, lít­ill hóp­ur eigi hluta­bréf í Banda­ríkj­un­um sem hafi áhrif á fjár­mála­mark­aði. Sam­þjöpp­un auðs og mis­skipt­ing hans geti vald­ið póli­tísku ójafn­vægi í sam­fé­lög­um.
Alvarlegustu áhættuþættir heimsins tengjast umhverfismálum
Viðtal

Al­var­leg­ustu áhættu­þætt­ir heims­ins tengj­ast um­hverf­is­mál­um

Fimm af tíu al­var­leg­ustu áhættu­þátt­um næstu tíu ár­in tengj­ast um­hverf­is­mál­um seg­ir í skýrslu Al­þjóða­efna­hags­ráðs­ins um al­þjóð­lega áhættu­þætti. „Ég held að mann­skepn­an eigi svo­lít­ið erfitt með að horfa langt fram í tím­ann, en það er eitt­hvað sem við þurf­um að gera,“ seg­ir Haf­dís Hanna Æg­is­dótt­ir, for­stöðu­mað­ur Sjálf­bærni­stofn­un­ar Há­skóla Ís­lands.

Mest lesið undanfarið ár