Veitingamenn skoða málsókn á hendur ríkinu

Nýlega stofnuð sam­tök fyr­ir­tækja á veit­inga­mark­aði íhuga nú mál­sókn á hendur rík­inu vegna þeirra tak­mark­ana sem rekstur þeirra hefur mátt sæta vegna sótt­varn­ar­að­gerða. Þær fjölda­tak­mark­anir sem settar hafa verið þegar kemur að rekstri veit­inga­staða og styttur opn­un­ar­tími jafn­gilda að þeirra mati lokun stað­anna. Hins vegar hafi veit­inga­staðir engin færi á að sækja lok­un­ar­styrki eins og þeir rekstr­ar­að­ilar sem hefur verið gert að loka starf­semi sinni með fyr­ir­skip­unum frá rík­inu.

„Þetta hefur verið rætt af fullri alvöru. Það hefur verið rætt enn meira milli aðila sem eru með rekstur í mið­borg­inni en við höfum líka rætt þetta í okkar röðum,“ segir Jóhann Örn Þór­ar­ins­son, einn stjórn­ar­manna í stjórn Samtaka fyr­ir­tækja á veit­inga­mark­aði, SFV. Jóhann er fram­kvæmda­stjóri Gleðip­inna sem reka tugi veit­inga­staða undir ólíkum vöru­merkjum, veit­inga­staði eins og Ham­borg­arafa­brikk­una, Aktu taktu, Pítuna og Eldsmiðj­una, svo eitt­hvað sé nefnt.

Jóhann segir veit­inga­menn hafa verið í sam­bandi við stjórn­völd og ráðu­neyti um mögu­leg úrræði sem þeir hafi óskað eftir að kæmu til fram­kvæmda til að styðja við veit­inga­geir­ann á þessum erf­iðu og krefj­andi tímum. Það hafi hins vegar ekki skilað neinni nið­ur­stöðu enn sem komið er. „Við viljum auð­vitað forð­ast það að fara í mál­sókn vegna þessa, það er ekki fyrsti kostur, en hins vegar er það þannig að súr­efni í grein­inni er orðið nán­ast ekki neitt. Tíminn líður og enn sem komið er hafa ekki verið í boði nein sér­tæk úrræði fyrir fyr­ir­tæki á veit­inga­mark­aði, þrátt fyrir gríð­ar­lega skerð­ingu í grein­inni.“

Segja takmarkanir ígildi lokunar

Jóhann segir að sú skerð­ing sem hafi verið við lýði á starf­semi veit­inga­staða með einum eða öðrum hætti frá því í mars sam­svari í raun og veru lokun. Í praxís er það þannig. Fyrir fyr­ir­tæki sem eru með þá kjarna­starf­semi að taka á móti gestum í sal, að búa við þær fjölda­tak­mark­anir sem eru í gildi núna og mega bara taka við tíu manns í sal inni á staðnum, það er ígildi lok­unar.“

„Lagalega finnst mönnum þetta vera á mjög gráu svæði“

Á meðan að fyr­ir­tæki sem hefur verið gert að loka á starf­semi sína, eins og hár­greiðslu­stofur, krár og skemmti­staðir til að mynda, hafa átt rétt á lok­un­ar­styrkjum hefur ekk­ert slíkt verið í boði fyrir veit­inga­staði. „Við höfum bent á að það að okkur sé ekki gert, með til­skipun stjórn­valda, að loka þýði að við eigum ekki rétt á þeim lok­un­ar­styrkjum sem aðrir aðilar í rekstri eiga rétt á. Á þetta höfum við sem sagt bent en ekki fengið þann skiln­ing á okkar stöðu sem við hefðum von­ast eftir. Það þykir okkur afar miður og tím­inn vinnur ekki með okkur í þessu. Besti tím­inn fyrir mjög marga í veit­inga­rekstri ætti að vera að fara í hönd núna. Þessi mán­uður og des­em­ber­mán­uður eru fyrir marga bestu mán­uðir árs­ins og uppi­staðan í rekstri og rekstr­ar­af­komu, sem hefur gjarnan fleytt mönnum í gegnum erf­iða mán­uði, jan­úar, febr­úar og mars, þar sem margi hafa setið uppi með tap. Grein­inni er í raun bara að blæða út. Þess vegna finnst okkur mjög aðkallandi að það komi taf­ar­laus úrræði fram fyrir fyr­ir­tæki í grein­inni, til að geta haldið ráðn­ing­ar­sam­bandi við starfs­menn og fyr­ir­tækj­unum á lífi, með von um að þetta ástand muni kom­ast í eðli­legra horf,“ segir Jóhann.

Horft hefur verið til þess að með til­komu bólefnis gegn Covid-19 geti ferða­þjón­usta glæðst og náð vopnum sínum, og verið mik­il­væg stoð í end­ur­reisn íslensks efna­hags og atvinnu­lífs. Jóhann segir að veit­inga­menn hafi bent á að veit­inga­mark­að­ur­inn gegni þar mik­il­vægu hlut­verki, þegar komi að end­ur­reisn og við­spyrnu. Það sé ekki jákvætt ef stór hluti fyr­ir­tækja í grein­inni verði far­inn í gjald­þrot þegar að hag­ur­inn vænk­ist hvað varði ferða­þjón­ust­una. „Það er ekki hægt að halda úti aðgerðum sem eru ígildi lok­unar og skilja fyr­ir­tækin síðan eftir á þeim stað að þau geti ekki sótt nein úrræði. Það ein­fald­lega gengur ekki upp og laga­lega finnst mönnum þetta vera á mjög gráu svæði, svo ekki sé meira sagt. Við erum með lög­menn í því að skoða það fyrir okkur hvað sé hægt að gera og hvernig sé hægt að bregð­ast við þess­ari stöðu.“

SAF hafa skoðað málarekstur

Jóhannes Þór Skúlason, fram­kvæmda­stjóri Samtaka aðila í ferða­þjón­ustu, segir að þessi leið, lög­sókn­ar­leiðin, hafi verið rædd hér á landi og einnig hafi þessi umræða komið upp í sam­starfi við syst­ur­sam­tök SAF í Evrópu. „Við höfum hjá SAF skoðað þetta úrræði. Ýmsir hafa bent á að í sótt­varn­ar­lögum séu ekki endi­lega nægi­leg sterkar heim­ildir fyrir þeim úrræðum sem beitt hefur verið, við sjáum það líka núna á því að það hafa verið áform í sam­ráðs­gátt stjórn­valda um breyt­ingar á þeirri lög­gjöf. Þetta sjón­ar­mið veit­inga­manna hefur, eins og öll sjón­ar­mið sem upp koma, verið rætt og farið í gegnum laga­tækni­leg atriði. Það er hins vegar ekki komið á þann stað að verið sé að skoða það með hvaða hætti slíkt gæti farið fram. Í svona efnum eru það ákveðnir hlutir sem hags­muna­sam­tök geta staðið í mála­rekstri um og svo eru það aðrir hlutir, eins og til að mynda hvort hægt sé að sækja skaða­bætur, þá eru það þeir aðilar sem hafa orðið fyrir tjóni sem geta staðið fyrir slíku. Þetta er enn allt á skoð­un­ar­stigi hjá okkur hvað varðar laga­legu hlið­ina.“