Hluthafar Rio Tinto hafna starfskjarastefnu sem ofurlaun forstjórans fyrrverandi byggðu á

Hlut­hafar í Rio Tinto risu upp gegn stjórn fyr­ir­tæk­is­ins sem ákvað að greiða fyrr­ver­andi for­stjóra þess yfir millj­arð króna við starfs­lokin þrátt fyrir að hann hafi borið ábyrgð á eyði­legg­ingu helgra stein­hvelf­inga frum­byggja í Vestur-Ástralíu.

Yfir 60 pró­sent hlut­hafa í bresk-ástr­alska fyr­ir­tæk­inu Rio Tinto greiddu atkvæði gegn starfs­kjara­stefnu fyr­ir­tæk­is­ins sem var til grund­vallar þeirri ákvörðun stjórnar að greiða fyrr­ver­andi for­stjóra þess, Jean-Sébastien Jacques, 7,2 millj­ónir sterl­ingspunda, um 1,2 millj­arð króna, í laun fyrir síð­asta ár. Upphæðin er um 20 pró­sent hærri en á árinu 2019.

Jacques hætti sem for­stjóri í byrjun árs eftir stór­kost­legt hneyksl­is­mál og var þá sviptur bón­us­greiðslu upp á 2,7 millj­ónir punda, um 470 millj­ónir króna. Sú ákvörðun var tekin í sept­em­ber í fyrra og sagt að um „sam­eig­in­lega ákvörðun“ hans og stjórnar námu­fyr­ir­tæk­is­ins væri að ræða. Það sem þá hafði komið á dag­inn var að Rio Tinto hafði sprengt í loft upp Juukan Gorge, fornar og helgar stein­hvelf­ingar frum­byggja í Vestur-Ástralíu. Til­gang­ur­inn var að auð­velda aðgang að járn­grýti til námu­vinnslu.

Í frétt Guardian um málið segir að þó að for­stjór­inn fyrr­ver­andi hafi vissu­lega misst bón­us­greiðsl­una breyti nið­ur­staða hlut­haf­anna um starfs­kjara­stefn­una, sem þeir nú leggj­ast gegn, hafi hann í fyrra fengið hæstu launa­greiðslu sína frá upp­hafi. Hann svo einnig auka­greiðslur sem nema ann­ars vegar 90 millj­ónum króna og hins vegar um 37 millj­ónum vegna starfs­lokanna og orlofs sem hann átti inni.

Tveir aðrir yfir­menn Rio Tinto létu einnig af störfum vegna hneyksl­is­ins og fengu þeir starfs­loka­samn­inga sem námu um 125 millj­ónum króna á mann.

Simon Thompson, stjórn­ar­for­maður Rio Tinto, seg­ist skilja reiði fólks vegna bón­us­greiðsln­anna og starfs­loka­samn­ing­anna. Hann sagði hlut­höfum á fundi fyr­ir­tæk­is­ins í vik­unni að hann væri „þegar uppi væri staðið“ ábyrgur fyrir því sem gerð­ist við Juukan Gorge. Hann ætlar ekki að gefa kost á sér til stjórn­ar­for­mennsku áfram þegar kjör­tíma­bili hans lýkur síðar á þessu ári. Tímann þangað til ætli hann að nýta til þess að tryggja að eyði­legg­ing á borð við þá sem átti sér stað við Juukan Gorge end­ur­taki sig aldrei aftur.

Segjast ekki hafa vitað

Stein­hell­arnir í Juukan Gorge voru um 46 þús­und ára gamlir. Eyði­legg­ing Rio Tinto átti sér stað í maí á síð­asta ári en á þessum slóðum er stærstu járn­grýt­is­námu fyr­ir­tæk­is­ins, og þeirri sem gefur mest í vas­ann, að finna. For­svars­menn fyr­ir­tæk­is­ins héldu því í fyrstu fram að um „mis­skiln­ing“ hefði verið að ræða og að þeir hafi ekki fengið upp­lýs­ingar um að stað­ur­inn væri menn­ing­ar­lega mik­il­vægur og heil­agur í hugum fólks­ins sem þarna býr. Þessi við­brögð, sem for­stjór­inn hélt m.a. fram, hleyptu illu blóði í fjár­festa, m.a. ástr­alska líf­eyr­is­sjóð­inn Hesta. Fram­kvæmda­stjóri sjóðs­ins sagði ekki nóg að leysa þá sem beri ábyrgð á hneyksl­inu frá störfum heldur þyrfti að rann­saka málið ofan í kjöl­inn sem og aðra samn­inga sem fyr­ir­tækið er með við heima­fólk, oft frum­byggja­sam­fé­lög, á starfs­svæðum sínum.