Magn reiðufjár í umferð jókst mikið hér á landi í fyrra, miðað við árin á undan, þótt ekki sé víst að viðskipti með reiðufé hafi aukist. Vísbendingar eru um að þessi aukning hafi verið tilkomin vegna þess að fólk hafi ákveðið að færa eignir sínar á öruggara form vegna óvissu í efnahagsmálum.
Þetta kemur fram í grein Stefáns Arnarsonar, aðalféhirðis Seðlabanka Íslands, sem birtist í nýjasta tímariti Vísbendingar síðastliðinn föstudag. Samkvæmt Stefáni er ásókn fólks í öruggar eignir, líkt og gull og reiðufé, þekkt á óvissutímum, en aukning 10 þúsund króna seðla í umferð í mars og apríl gæti hafa verið birtingarmynd slíkrar hegðunar.
50 seðlar á mann
73 milljarðar króna af reiðufé eru í umferð hérlendis í dag. Það gerir að meðaltali 50 seðla á hvern landsmann, að verðmæti 209 þúsund krónur, og 12 þúsund krónur í klinki sem vega 4 kg. Hins vegar, þegar landsmenn eru spurðir í könnunum hversu mikið reiðufé þeir hafi á sér, segjast þeir ganga með um 10 þúsund krónur. Stefán segir það þýða að einhverjir Íslendingar geymi háar fjárhæðir í reiðufé á góðum stöðum.
Hins vegar segir Stefán að ýmsir þættir hamli greiningu á notkun reiðufjár, þar sem upplýsingar um hvernig hún skiptist milli viðskipta og geymslu liggi ekki fyrir.
Meira reiðufé en ekki endilega í viðskiptum
Hver sem notkunin var má þó sjá frá tölum Seðlabankans að árin 2017 til 2019 hægði á vexti reiðufjár í umferð, en í byrjun síðasta árs nam vöxturinn á ársgrundvelli fjórum prósentum. Viðsnúningur var á þessari þróun í kjölfar heimsfaraldursins og efnahagskreppunni sem henni fylgdi, en á seinni hluta ársins nam tólf mánaða vöxtur reiðufjár í umferð rúmlega tíu prósentum.
Þrátt fyrir mikinn vöxt reiðufjár í umferð nefnir Stefán að ýmsir þættir bendi til þess að notkun reiðufjár í viðskiptum á síðustu mánuðum hafi minnkað, til að mynda hafi netverslun aukist, auk þess sem yfirvöld og bankar hafi hvatt fólk til að nota snertilausar greiðslulausnir. Einnig hafi ferðamönnum á landinu fækkað, en þeir eru alla jafna gjarnir á að nota reiðufé.
Önnur vísbending um að geymsla reiðufjár hafi aukist fæst þegar skoðaðar eru tegundir reiðufjár sem aukist hefur í umferð á síðasta ári. Nær öll aukning reiðufjár árið 2020 var vegna aukins fjölda 10 þúsund króna seðla, en þeim fjölgaði um 17,2 prósent á meðan aukningin var mun minni hjá smærri seðlum og myntum.
Öruggar eignir á óvissutímum
Svo virðist sem mikið af aukningu 10 þúsund króna seðla í umferð hafi átt sér stað á fyrstu vikum faraldursins í mars og apríl. Daginn sem fyrsta samkomubannið var auglýst streymdu til dæmis út 350 milljónir króna af 10 þúsund króna seðlum.
Samkvæmt Stefáni er möguleg skýring á þessari fjölgun sú að fólk hafi brugðist við óvissu í efnahagsmálum með því að færa eignir sínar inn á öruggara form, þ.e. íslenskt reiðufé. Hann segir að þessi hegðun, sem kölluð er „flight to quality“ á ensku, birtist til dæmis sem ásókn í gull á óvissutímum.
Hægt er að gerast áskrifandi að Vísbendingu með því að smella hér.
Veistu meira? Láttu okkur vita
Það tókst ekki að sækja formið. Reyndu aftur eftir augnablik.
Ýttu á + við höfund, fréttamál eða greinaröð til að fylgja því og fá tölvupóst þegar eitthvað nýtt kemur, einn á dag í mesta lagi. Því sem þú fylgir stjórnarðu á Minni síðu.
vísbending
Guðrún Johnsen
Hvernig má nýta helming mannauðs með skilvirkari hætti?
Eigum að flytja inn þekkingarstarfsmenn
Án nýsköpunar væru „hrútskýring“ og „þriðja vaktin“ ekki til
„Við getum ekki endurspeglað reynslu sem við höfum ekki“
Þorvaldur Gylfason
Framleiðsla og lýðræði
Athugasemdir