„Það sem ég er orðinn leiður á að ræða þetta mál hér í þingsal“

Bjarni Bene­dikts­son, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, segir það koma til greina að æðstu emb­ætt­is­menn rík­is­ins taki á sig launa­skerð­ingu við þær aðstæður sem nú eru uppi. Þetta kom fram í svari hans í óund­ir­búnum fyr­ir­spurna­tíma á Alþingi í dag.

Halldóra Mogensen, þing­flokks­for­maður Pírata, spurði Bjarna hvort ekki væri eðli­leg og sjálf­sögð krafa að falla frá launa­hækk­unum þing­manna og ráð­herra eins og staðan væri í dag.

Fram kom í fréttum í byrjun apríl að laun alþing­is­manna, ráð­herra, ráðu­neyt­is­stjóra og ann­arra æðstu emb­ætt­is­manna hefðu hækkað um 6,3 pró­sent frá 1. jan­úar síð­ast­liðn­um.

Bjarni svar­aði Halldóru og sagði að ekki væri verið að taka neina ákvörðun um launa­hækk­anir þing­manna og ráð­herra núna. „Alþingi hins vegar tók ákvörðun fyrir bráðum ári síðan að fresta launa­hækkun sem átti að koma til fram­kvæmda um mitt síð­asta sumar til ára­móta. Og í lögum stendur að laun þeirra sem hátt­virtur þing­maður vísar til hafi hækkað 1. jan­úar,“ sagði hann.

Hann sagð­ist ekki vera að taka ákvörðun um þetta núna. „Nema þá að ég lagði til hérna fyrir þingið fyrir nokkru síðan að við myndum fresta hækk­un­inni sem á að koma til fram­kvæmda núna í sumar um sex mán­uði. Það er þá í annað skiptið sem sú til­laga kemur fram á einu ári að við frestum launa­hækk­unum til þing­manna sem hafa engar verið frá árinu 2016.“

Þingmenn og ráðherrar eftirbátar annarra þegar kemur að launahækkunum

Bjarni vildi vekja athygli á því að á vef fjár­mála­ráðu­neyt­is­ins hefði verið birt yfir­lit yfir launa­þróun þing­manna, ráð­herra og æðstu emb­ætt­is­manna og hefði hún verið sett í sam­hengi við launa­hækk­anir ann­arra síð­ast­lið­inn rúma ára­tug.

„Það er alveg aug­ljóst af þeim sam­an­burði, sem er sá sam­an­burður sem var lagður til grund­vallar að sam­tali við vinnu­mark­að­inn á sínum tíma, að þing­menn og ráð­herrar eru eft­ir­bátar ann­arra þegar kemur að launa­hækk­unum und­an­farin ára­tug.

En það sem ég er orð­inn leiður á að ræða þetta mál hér í þing­sal. Að menn skuli ekki geta komið sér saman um það, yfir höfuð, að finna eitt­hvað fyr­ir­komu­lag sem lætur þessa hluti ganga sinn vana­gang yfir árin,“ sagði Bjarni.

Hann benti enn fremur að kjara­dómur hefði verið lagður niður, sem og kjara­ráð og að það væri stutt síðan ákveðið hefði verið að festa við­mið í þessum efnum í lög. „En það er ekki einu sinni búið að fram­kvæma eina ein­ustu breyt­ingu á lög­unum síðan þetta var ákveðið áður en menn koma hingað í þing­sal og ætla að slá sig til ridd­ara með því að taka málin upp að nýju.“

Ætla þingmenn að vera í sama báti og almenningur?

Mynd: Bára Huld Beck

Halldóra svar­aði Bjarna og sagði að hún vildi geta sagt að henni þætti leið­in­legt að hafa pirrað hæst­virtan fjár­mála­ráð­herra en að henni þætti „það bara ekk­ert leið­in­legt.“

„Mér finnst leið­in­legur þessi orð­heng­ils­háttur, að ég noti ekki rétt orð og það á ein­hvern veg­inn að lag­færa það. Þetta snýr ekki að því hvaða orð maður notar. Það stendur vissu­lega í lögum að það eigi að vera launa­hækkun þing­manna og ráð­herra 1. jan­úar. Ég veit vel að það hefur átt sér stað. Spurning mín snýr hins vegar ekki að því,“ sagði hún og benti á að þetta væru ekki eðli­legir tímar.

Hún sagð­ist enn fremur vita að ráð­herra hefði ekki tekið ákvörðun um þessar launa­hækk­anir en að þau á Alþingi þyrftu samt sem áður að taka ákvörðun um það hvort þau ætl­uðu að vera í sama báti og almenn­ingur eða hvort þau ættu að fá launa­hækk­anir á meðan aðrir fengju skerð­ingar.

Svo hún spurði aftur: „Hver er afstaða hæst­virts fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra til þeirrar kröfu að þing­menn og ráð­herrar hækki ekki í launum á sama tíma og við stefnum bein­ustu leið í djúpa efna­hag­skreppu? Eigum við ekki að vera í sama báti með öllum almenn­ingi í land­inu?“

Sanngjörn spurning

Bjarni kom aftur í pontu og sagði að hann vildi ein­ungis að það væri alveg á hreinu að hann tæki enga ákvörðun um þessi mál og hefði ekk­ert lagt til við þingið annað en það að fresta næstu launa­hækkun. Hann end­ur­tók að það hefði verði þingið sem hefði tekið þá ákvörðun að hækka launin um síð­ustu ára­mót.

Hann seg­ist aftur á móti telja um sann­gjarna spurn­ingu að ræða hjá Halldóru. „Hvað finnst mér um það að æðstu emb­ætt­is­menn rík­is­ins tækju á sig launa­skerð­ingar núna við þessar aðstæður til þess að sýna gott for­dæmi og fylgja öðrum í sam­fé­lag­inu?“ spurði hann og svar­aði um hæl að honum fynd­ist það vel koma til greina.

„En það nýjasta sem við höfum reyndar gert í þessum efnum er að semja núna síð­ast við hjúkr­un­ar­fræð­inga um launa­hækk­anir, þar áður við sjúkra­liða og þar áður við BHM og önnur opin­ber stétt­ar­fé­lög. Á almenna mark­aðnum hefur þessi spurn­ing verið borin upp og af stétt­ar­fé­lög­unum var því hafnað. Þannig að það er engin slík hreyf­ing í gangi nema hvað snertir þá sem tapa stafi sínu og það er mjög alvar­legt mál og þau mál erum við að ræða hérna í fjöl­mörgum þing­málum í þing­sal. En mér finnst hins vegar vel koma til greina ef það tekst eitt­hvað alvöru sam­tal um það að fara í launa­fryst­ingar eða lækk­anir þá ættu hinir opin­beru emb­ætt­is­menn – þeir sem eru í æðstu stjórn rík­is­ins – að leiða þá breyt­ingu, þá þróun,“ sagði ráð­herr­ann.