1. maí hátíðarhöld í meira en þrjátíu sveitarfélögum

Alþjóð­legur bar­áttu­dagur verka­manna er hald­inn hátíð­legur í meira en þrjá­tíu sveit­ar­fé­lögum um land allt í dag. Dagskrá 1. maí hátíð­ar­hald­anna í Reykja­vík hefst með kröfu­göngu frá Hlemmi klukkan 13:30. Gengið verður niður Lauga­veg­inn, Banka­stræti, Aust­ur­stræti og niður á Ing­ólfs­torg. Úti­fundur hefst síðan á Ing­ólfs­torgi klukkan 14:10 en yfir­skrift fund­ar­ins í ár er „Jöfnum kjörin- sam­fé­lag fyrir alla.“

Fyrsta kröfugangan 1. maí 1923

Fyrsti maí er hald­inn hátíð­legur sem alþjóð­legur dagur verk­manna víða um heim en dag­ur­inn er opin­ber frí­dagur í meira en 80 löndum í Evrópu, Ameríku og Asíu. Upphaf dags­ins má rekja til 4. maí 1886 þegar mann­fjöldi safn­að­ist saman í Chicago í Banda­ríkj­unum til stuðn­ings verk­falli sem hafði haf­ist 1. maí til að krefj­ast átta stunda vinnu­dags. Banda­ríska verka­lýðs­sam­bandið, The American Federation of Labo, ákvað síðar að 1. maí yrði helg­aður bar­átt­unni fyrir styttri vinnu­degi.

Á hund­rað ára afmæli frönsku bylt­ing­ar­innar hélt Annað Alþjóða­sam­bandið, sem var alþjóð­legt sam­band verka­lýðs- og sós­í­alista­flokka, sitt fyrsta þingi í París árið 1889. Á þing­inu var ákveðið að taka upp bar­áttu banda­rísku verka­lýðs­hreyf­ing­ar­innar og gera kröf­una um átta stunda vinnu­dag að helstu kröfu verka­fólks á alþjóð­legum bar­áttu­degi, 1. maí. Í fram­haldi af því var svo skorað á verka­lýðs­sam­tök um allan heim að standa fyrir því að verka­fólk legði niður vinnu á þessum degi, 1. maí, til að bera fram kröfur sínar

Hér á landi var fyrsta kröfu­gangan gengin þann fyrsta maí 1923 en það var virkur dagur og þurfti því fólk að taka sér frí úr vinnu ef það vildi taka þátt. Á vef ASÍ segir að kröfur verka­lýðs­ins það ár voru meðal ann­ars krafan um að „þurft­ar­laun“ ættu að vera skatt­laus, kraf­ist var rétt­látrar kjör­dæma­skip­unar, banni við helgi­daga­vinnu og næt­ur­vinnu og atvinnu­bætur greiddar gegn atvinnu­leysi. Fyrsti maí var gerður lög­giltur frí­dagur á Íslandi árið 1966.

Jöfnum kjörin- samfélag fyrir alla

Mynd: Bára Huld Beck

ASÍ, BSRB, BHM og KÍ standa að bar­áttufundi á Ing­ólfs­torgi í dag en yfir­skrift fund­ar­ins er Jöfnum kjörin – sam­fé­lag fyrir alla. Sólveig Anna Jóns­dóttir, for­maður Eflingar og Sonja Þor­bergs­dóttir, for­maður BSRB, munu halda ræður.

Á fund­unum munu tón­list­ar­konan GDRN og Bubbi Morthens sjá um tón­list­ar­at­riði. Þess má geta að Bubbi Morthens tók lagið á bar­áttufundi á Lækj­ar­torgi fyrir 39 árum, þann 1. maí 1980, sama ár fyrsta platan hans Ísbjarn­ar­blús kom út. Bróðir hans Þor­lákur Krist­ins­son var einn fram­sögu­manna kröfufund­ar­ins.