Töluverð óvissa um framvindu efnahagsmála vegna kjaradeilna

Gert er ráð fyrir því í nýrri þjóð­hags­spá Hagstofu Íslands að það muni draga nokkuð úr hag­vexti á næstu árum, en þó verður staða efna­hags­mála með besta móti, sé horft til sögu­legrar reynslu. Atvinnu­leysi verður áfram lítið og ferða­þjón­ustan verður áfram verða eins og vítamín­sprauta fyrir hag­kerfið, en gert er ráð fyrir 3 til 5 pró­sent hag­vexti á ári næstu fimm árin.

Gert er ráð fyrir að með­al­talsat­vinnu­leysi á þessu ári verði 2,7 pró­sent, á næsta ári um 3 pró­sent og fari svo lítið eitt hækk­andi.

Eitt af því sem tölu­verð óvissa ríkir um, og nefnt er sér­stak­lega í þjóð­hags­spánni, er þróun launa lands­manna.

Launa­vísi­tala hefur hækkað mikið á síð­ustu árum. Hækkunin var 5,8 pró­sent árið 2014, 7,2 pró­sent árið 2015 og 11,4 pró­sent árið 2016 en launa­vísi­talan árið 2017 mun slaga í 7 pró­sent hækkun, að því er segir í þjóð­hags­spánni. 

Þetta eru miklar hækk­anir sé horft til ann­arra tíma­bila í hag­sög­unni, en eiga sér rætur í þeirri miklu við­spyrnu og þrótti sem ein­kennt hefur gang efna­hags­mála á Íslandi und­an­farin ár. „Þessi ár hafa heild­ar­ráð­stöf­un­ar­tekjur og kaup­máttur sömu­leiðis hækkað mikið vegna atvinnu­aukn­ingar og lít­illar verð­bólgu. Nú þegar öru­stu hækk­an­irnar virð­ast vera að baki er búist við að laun hækki minna næstu ár. Kaup­máttur heldur áfram að aukast ef laun hækka umfram verð­lag eins og spáð er. Langstærstur hluti laun­þega er bund­inn af kjara­samn­ingum ýmist til árs­loka 2018 eða út mars 2019, en all­stórir hópar laun­þega eru þegar með lausa samn­inga eða samn­inga sem eru við það að losna. Rík­is­starfs­menn í BHM félögum losn­uðu undan gerð­ar­dómi þann 31. ágúst síð­ast­lið­inn. Slit rík­is­stjórn­ar­sam­starfs í sept­em­ber leiddi til frest­unar á kjara­við­ræðum og er því alls óvíst hvorum megin við ára­mótin 2017–2018 nýir kjara­samn­ingar verði gerðir sem gætu gefið tón­inn fyrir þá samn­inga sem eftir fylgja. Óvissa um breyt­ingar launa árið 2019 verður fyr­ir­ferð­ar­meiri í efna­hags­horfum á næst­unni vegna þessa,“ segir í þjóð­hags­spánni.

Spá Hagstofu Íslands gerir ekki ráð fyrir að hróflað verði við gild­andi kjara­samn­ingum, en end­ur­skoð­un­ar­á­kvæði í þeim gerir ráð fyrir end­ur­skoð­un­ar­mögu­leika í byrjun næsta árs.