Panama-skjölin: „Þessi reynsla varð mér persónulega mjög erfið“

Eggert Claessen, fram­kvæmda­stjóri fjár­fest­ing­ar­sjóðs­ins Frumtaks sem er að stóru leyti í eigu íslenskra líf­eyr­is­sjóða, var eig­andi og stjórn­andi félaga í skatta­skjól­inu Tortólu á árunum fyrir hrunið og eftir það. Við­skipti Eggerts á Tortólu ná allt til árs­ins 2012 þegar eign­ar­halds­fé­lag í hans eigu, Vitta ehf., varð hlut­hafi í einu Tortóla­fé­lag­inu sem hann teng­ist. Félög sem Eggert átti eða stýrði fengu meðal ann­ars lán frá Lands­bank­anum í Lúx­em­borg til að fjár­festa í hluta­bréfum í Lands­banka Íslands og stunda ann­ars konar við­skipti. Félögin sem Eggert teng­ist á Tortólu eru meðal ann­ars félög sem heita Caldex Holdings Ltd., A24 International Ltd. og AE Partners Ltd. 

Þetta kemur fram í Panama-skjöl­unum svoköll­uðu, við­skipta­gögnum frá panamísku lög­manns­stof­unni Mossack Fonseca sem lekið var til þýska blaðs­ins Süddeutsche Zeitung og þaðan til blaða­manna­sam­tak­anna ICIJ. Stundin vinnur grein­ina í sam­starfi við fjöl­miðla­fyr­ir­tækið Reykja­vík Media ehf. en sá mið­ill fékk gögnin frá ICIJ og heldur utan um umfjöllun um þau á Íslandi. 

Með­fjár­festar Eggerts og sam­starfs­menn í umræddum Tortóla-fyr­ir­tækjum eru þeir Ágúst Guð­munds­son og Ágúst Björns­son. Eggert og Ágúst Guð­munds­son voru við­skipta­fé­lagar í upp­lýs­inga­tækni­iðn­að­inum á Íslandi í kringum síð­ustu alda­mót og áttu meðal ann­ars saman fyr­ir­tækið Tölvu­miðlun sem vann að gerð upp­lýs­inga­kerfa fyrir heil­brigð­is­stofn­anir. 

Þeir voru um tíma báðir pró­kúru­hafar Tortóla-félags­ins AE Partners Ltd. á árunum 2005 til 2007 sam­kvæmt Panama-skjöl­unum og svo átti hvor þeirra um sig sitt eigið Tortóla-félag. 

Umboð Eggerts Skjalið sýnir umboð Eggerts og eig­in­konu hans yfir Caldex á Tortólu.

„Þetta var ekki skattaundanskot“

Eggert segir að fyr­ir­tæki hans Caldex Holdings Ltd. hafi verið stofnað af Lands­bank­anum í Lúx­em­borg þegar hann gerði eigna­stýr­ing­ar­samn­ing við bank­ana. Í Panama-skjöl­unum er meðal ann­ars að finna upp­lýs­ingar um 20 millj­óna lán frá Lands­bank­anum í Lúx­em­borg til Caldex frá árinu 2004 til að kaupa hluta­bréf í bank­anum. Eggert seg­ist hafa gefið fyr­ir­mæli um að félagið yrði leyst upp í febr­úar árið 2008. Hann segir að eigna­stýr­ing Lands­bank­ans í Lúx­em­borg hafa haft umboð til að stunda fjár­fest­ingar fyrir hans hönd í gegnum Caldex. 

Hann segir að á þeim tíma sem félagið var stofnað fyrir hans hönd hafi stofnun slíkra félaga verið algeng í bönk­unum. „Þú verður að athuga að þetta er árið 2000. Þetta er svo gam­alt; þetta var bara stand­ard þjón­ustu­fram­boð á þessum tíma. Ég hef ekk­ert að fela í þessu máli. Þetta var ekki skattaund­an­skot og þetta var allt gefið upp á fram­tal­inu mínu.“

„Ég hef ekk­ert að fela í þessu máli.“

Eggert segir að stofn þeirra fjár­muna sem hann hafi verið með í eigna­stýr­ingu í Lúx­em­borg hafi verið sölu­hagn­aður af fyr­ir­tæki sem hann seldi um alda­mótin auk þess sem hann fékk lán frá bank­anum. „Þetta er ástæðan fyrir því að ég end­aði á að skulda þeim eitt­hvað. Í hrun­inu hreins­aði ég allt út og hef ekki keypt nein hluta­bréf síðan. Þessi reynsla varð mér per­sónu­lega mjög erfið. Ég hef ekki haft trú á þessum hluta mark­að­ar­ins eftir að þetta gerð­ist, eftir hrun.“

Sex lífeyrissjóðir eru stórir fjárfestar

Frumtak, fyr­ir­tækið sem Eggert stýrir, er fjár­fest­ing­ar­sjóður sem stofn­aður var rétt eftir hrunið árið 2008 og er stærsti hlut­hafi sjóðs­ins Nýsköp­un­ar­sjóður atvinnu­lífs­ins með 37 pró­senta hlut. Þar á eftir koma Líf­eyr­is­sjóður starfs­manna rík­is­ins, Líf­eyr­is­sjóður versl­un­ar­manna og Gildi líf­eyr­is­sjóður með sam­tals tæp­lega 30 pró­senta eign­ar­hlut. Stóru við­skipta­bank­arnir þrír eru einnig í  hlut­hafa­hópnum auk Sam­ein­aða líf­eyr­is­sjóðs­ins, Stapa líf­eyr­is­sjóðs og Söfn­un­ar­sjóðs líf­eyr­is­rétt­inda. 

Frumtak II er svo annar fjár­fest­ing­ar­sjóður sem Eggert stýrir auk þess sem hann á sjálfur hlut í þeim sjóði í gegnum fjár­fest­ing­ar­fé­lag sem heitir Eniga ehf. Eign­ar­hald á þeim sjóði er nær alfarið í höndum líf­eyr­is­sjóð­anna. Líf­eyr­is­sjóður versl­un­ar­manna og Gildi eru stærstu hlut­haf­arnir með tæp­lega 20 pró­senta hlut hver. Sá sjóður var stofn­aður í árs­byrjun í fyrra.

Frumtaks-sjóð­irnir hafa fjár­fest í fjöl­mörgum fyr­ir­tækjum á Íslandi á síð­ustu árum. Meðal ann­ars í Arctic Trucks, Meniga og Cintamani. 

Eggert und­ir­strikar að hann hafi verið hættur að nota félagið á Tortólu þegar hann varð fram­kvæmda­stjóri Frumtaks og að hann hafi verið í „góðri trú“ þegar hann stofn­aði það í gegnum Lands­bank­ann í Lúx­em­borg.

Gerði aldrei neitt segir Ágúst

Í sam­tali við Stundina segir Ágúst Guð­munds­son að þeir Eggert hafi stofnað AE Partners vegna fjár­fest­inga sem þeir hugð­ust fara í erlendis en að svo hafi ekk­ert orðið af þeim fjár­fest­ingum og að Ágúst Björns­son hafi tekið fyr­ir­tækið yfir. „AE Partners var félag sem var stofnað til að vera evr­ópskt dótt­ur­fé­lag banda­rísks félags sem heitir Alterna. Þetta átti að vera Alterna Europe. En það varð ekk­ert úr þessu. Við reyndum að fara af stað með þetta en þetta gekk ekki.“

Aðspurður um af hverju þeir hafi notað félag á Bresku Jóm­frú­areyjum undir þessa ætl­uðu starf­semi segir Ágúst að það hafi verið auð­veld lausn. „Þetta var erlend starf­semi og miklu auð­veld­ara að stofna banka­reikn­ing þarna en í Bret­landi. Það getur tekið tvo eða þrjá mán­uði. Þannig að þetta var bara ein­fald­ara.“ Eggert segir sömu sögu um þetta félag og Ágúst Guð­munds­son og segir hann að hann hafi meira að segja nán­ast verið búinn að gleyma til­vist þess.

Auk AE Partners þá var Ágúst Guð­munds­son pró­kúru­hafi félags­ins A24 International Ltd., ásamt eig­in­konu sinni, og segir hann að það hafi verið stofnað til að stunda fjár­fest­ingar. „Þetta var bara okkar félag,“ segir Ágúst en í Panam-skjöl­unum kemur fram að fyr­ir­tækið hafi meðal ann­ars greitt kredikorta­reikn­inga fyrir þau hjónin og er sér­stök stjórn­ar­sam­þykkt þar sem þessi heim­ild er veitt. „Þetta félag borg­aði meðal ann­ars ferða­kostnað,“ segir Ágúst um þetta atriði.

Í Panama-skjöl­unum er svo meðal ann­ars að finna lána­samn­ing á milli A24 International Ltd. og Lands­bank­ans í Lúx­em­borg upp á 120 millj­ónir króna. 

Varð hlut­hafi vegna skulda­upp­gjörs Íslensk fyr­ir­tæki Eggerts varð hlut­hafi í Caldex á Tortólu vegna skulda­upp­gjörs við Lands­bank­ann í Lúx­em­borg árið 2012. Skjalið sýnir hvernig íslenska fyr­ir­tækið varð hlut­hafi í félag­inu.

Félag Eggerts varð hluthafi í Caldex

„Þetta er hluti af ennþá leið­in­legri þætti í þess­ari sögu,“ segir Eggert aðspurður um af hverju eign­ar­halds­fé­lag hans, Vitta ehf., hafi orðið hlut­hafi í Tortóla-félagi hans, Caldex, árið 2012. Hann segir að þetta hafi verið gert eftir hrun vegna þess að Lands­bank­inn í Lúx­em­borg hafi gert kröfu um að félagið sem átti eignir í bank­anum væri starf­andi og því hafi hann orðið að end­ur­vekja félagið til að geta náð eignum þess út úr búinu í Lúx­em­borg. Hann lét því Vittu ehf. vera hlut­hafa í Tortóla-félag­inu þar sem það félag hefur stundað við­skipti í gengum Lands­bank­ann í Lúx­em­borg - félagið á meðal ann­ars orlofs­hús á Spáni. „Fyrir mér þá var þetta ekki neinn rekstur,“ segir Eggert aðspurður um þennan þátt í starf­semi Caldex. 

Í kjöl­farið var félagið afskráð segir Eggert.