Björt Ólafs­dóttir umhverf­is­ráð­herra leggur til í þings­á­lyktun sinni um ramma­á­ætlun að Skrokkalda á Suð­ur­landi verði færð úr bið­flokki yfir í orku­nýt­ing­ar­flokk svo unnt verði að ráð­ast þar í virkj­ana­fram­kvæmdir á næstu árum. Skrokkalda er á mið­há­lend­inu og sam­kvæmt grein­ar­gerð þings­á­lykt­un­ar­til­lög­unnar mun fylgja virkj­un­inni hlað­hús, spennir, 1 kíló­metra skurður vestan við Sprengisands­leið og jarð­strengur. 

MYND: SIGURGEIR SIGURJÓNSSON

Í aðdrag­anda síð­ustu þing­kosn­inga lof­aði Björt Ólafs­dóttir, og flokkur hennar Björt fram­tíð, að standa vörð um mið­há­lendið og beita sér gegn því að þar yrði ráð­ist í virkj­ana­fram­kvæmdir.

Þegar rætt var um umhverfis- og auð­linda­mál á RÚV þann 14. októ­ber var Björt spurð hvort flokk­ur­inn hennar styddi hug­myndir um mið­há­lend­is­þjóð­garð. 

„Við styðjum það svo sann­ar­lega. Það er mik­il­vægt að við varð­veitum þessi ósnortnu víð­erni sem 80 pró­sent erlendra ferða­manna koma hingað til Íslands til að sjá. Þetta er mikil auð­lind,“ svar­aði hún. „Stærðin vefst fyrir mönnum og það er alveg rétt, en það er út af því að þarna við og innan eru virkj­anir sem fólk er áfjáð um að fara í og það er þar sem hníf­ur­inn stendur í kúnni. En við í Bjartri fram­tíð viljum umfram allt vernda mið­há­lendið og hafa þjóð­garð þar.“ 

Björt fram­tíð aug­lýsti sér­stak­lega ummæli Bjartar á Twitter:

Eftir kosn­ingar var Björt skipuð umhverfis- og auð­linda­ráð­herra í rík­is­stjórn Sjálf­stæð­is­flokks­ins, Við­reisnar og Bjartrar fram­tíðar. Þann 28. febr­úar lagði hún fram þings­á­lykt­un­ar­til­lögu um ramma­á­ætlun.

Tillagan er sam­hljóða til­lögu Sigrúnar Magn­ús­dóttur, fyrr­ver­andi utan­rík­is­ráð­herra, sem lögð var fram í fyrra en dag­aði uppi á þing­inu. Farið er í einu og öllu eftir til­lögum verk­efna­stjórnar um ramma­á­ætlun og lagt til að Holta­virkjun og Urriða­foss­virkjun í Þjórsá séu sett­ar í nýt­ing­ar­flokk ásamt Aust­urgils­virkj­un, Aust­ur­engj­um í Krýsu­vík, tveim­ur jarð­varma­virkj­un­um á Hengils­svæð­inu og vind­orkug­arð­inum Blönd­u­lundi. Þá er lagt til að Skrokkalda verði flutt í nýt­ing­ar­flokk.

Virkjunarkostur á miðhálendinu í nýtingarflokk

Nýlega skil­aði nefnd á vegum umhverf­is­ráðu­neyt­is­ins áfanga­skýrslu um for­sendur fyrir stofnun þjóð­garðs á mið­há­lend­inu. Þar er sér­stak­lega bent á að Skrokköldu­virkjun sé eini virkj­un­ar­kost­ur­inn á Mið­há­lend­inu sem lagt hefur verið til að sé færður í nýt­ing­ar­flokk ramma­á­ætl­unar.

„Upp­bygg­ing mann­virkja þar með til­heyr­andi virkj­ana­bygg­ingum, vega­gerð og línu- og pípu­lögnum myndi höggva stórt skarð í hjarta hálendis­víð­erna lands­ins“

Þegar fjöldi nátt­úru­vernd­ar­sam­taka skil­aði umsögn um drög að ramma­á­ætlun árið 2011 var bent á að Skrokkalda væri nærri miðju hálend­is­ins. Upp­bygg­ing mann­virkja þar með til­heyr­andi virkj­ana­bygg­ingum, vega­gerð og línu- og pípu­lögnum myndi „höggva stórt skarð í hjarta hálendis­víð­erna lands­ins“. Þá kom fram að virkj­unin væri ein­ungis upp á 30 mw og skipti því ein og sér litlu máli í orku­bú­skap lands­ins. „Á hinn bóg­inn þyrfti að leggja um 60 km af háspennu­möstrum og línum nálægt Sprengisands­vegi suður til Vatns­fells með til­heyr­andi veglagn­ingu, sjón­rænum áhrifum og eyði­legg­ingu fyrir heild­ar­svip hálend­is­ins.“ Auk þess var full­yrt að með virkj­unum á þessu svæði myndu ekki ein­ungis mikil víð­erni hverfa, heldur yrði mið­há­lendi Íslands skipt upp í austur og vestur með línu­lögnum. Jafnvel þótt lín­urnar yrðu grafnar í jörð yrði jarð­raskið óbæt­an­legt. 

Spennir, jarðstrengur og eins kílómetra skurður

Í rök­stuðn­ingi sem fylgir þings­á­lykt­un­ar­til­lögu Bjartar um ramma­á­ætlun er tekið fram að virkj­unin sé vissu­lega á mið­há­lend­inu, en í ljósi þess að þegar hafi verið gert miðl­un­ar­lón, stíflur og til­rauna­bor­holur á svæð­inu sé ekki lengur um óraskað svæði að ræða. „Mann­virki virkj­un­ar­innar verða að mestu neð­an­jarðar og því lítt sýni­leg, að frá­töldu hlað­húsi, spenni og 1 km löngum skurði vestan við núver­andi Sprengisands­leið. Ekki er gert ráð fyrir umfangs­mik­illi vega­gerð vegna fram­kvæmd­ar­innar og auð­velt ætti að vera að afmá að mestu sýni­legt rask að fram­kvæmd lok­inni. Í grein­ar­gerð virkj­un­ar­að­ila kemur fram að raf­orka verði flutt með jarð­streng og því ætti þar ekki að vera um að ræða sýni­leg áhrif vegna raf­orku­flutn­ings.“