Björt Ólafsdóttir umhverfisráðherra leggur til í þingsályktun sinni um rammaáætlun að Skrokkalda á Suðurlandi verði færð úr biðflokki yfir í orkunýtingarflokk svo unnt verði að ráðast þar í virkjanaframkvæmdir á næstu árum. Skrokkalda er á miðhálendinu og samkvæmt greinargerð þingsályktunartillögunnar mun fylgja virkjuninni hlaðhús, spennir, 1 kílómetra skurður vestan við Sprengisandsleið og jarðstrengur. 

MYND: SIGURGEIR SIGURJÓNSSON

Í aðdraganda síðustu þingkosninga lofaði Björt Ólafsdóttir, og flokkur hennar Björt framtíð, að standa vörð um miðhálendið og beita sér gegn því að þar yrði ráðist í virkjanaframkvæmdir.

Þegar rætt var um umhverfis- og auðlindamál á RÚV þann 14. október var Björt spurð hvort flokkurinn hennar styddi hugmyndir um miðhálendisþjóðgarð. 

„Við styðjum það svo sannarlega. Það er mikilvægt að við varðveitum þessi ósnortnu víðerni sem 80 prósent erlendra ferðamanna koma hingað til Íslands til að sjá. Þetta er mikil auðlind,“ svaraði hún. „Stærðin vefst fyrir mönnum og það er alveg rétt, en það er út af því að þarna við og innan eru virkjanir sem fólk er áfjáð um að fara í og það er þar sem hnífurinn stendur í kúnni. En við í Bjartri framtíð viljum umfram allt vernda miðhálendið og hafa þjóðgarð þar.“ 

Björt framtíð auglýsti sérstaklega ummæli Bjartar á Twitter:

Eftir kosningar var Björt skipuð umhverfis- og auðlindaráðherra í ríkisstjórn Sjálfstæðisflokksins, Viðreisnar og Bjartrar framtíðar. Þann 28. febrúar lagði hún fram þingsályktunartillögu um rammaáætlun.

Tillagan er sam­hljóða tillögu Sigrúnar Magnúsdóttur, fyrrverandi utanríkisráðherra, sem lögð var fram í fyrra en dagaði uppi á þinginu. Farið er í einu og öllu eftir tillögum verkefnastjórnar um rammaáætlun og lagt til að Holtavirkjun og Urriðafossvirkjun í Þjórsá séu sett­ar í nýt­ing­ar­flokk ásamt Aust­urgils­virkj­un, Aust­ur­engj­um í Krýsu­vík, tveim­ur jarðvarma­virkj­un­um á Hengils­svæðinu og vindorkug­arðinum Blönd­u­lundi. Þá er lagt til að Skrokkalda verði flutt í nýtingarflokk.

Virkjunarkostur á miðhálendinu í nýtingarflokk

Nýlega skilaði nefnd á vegum umhverfisráðuneytisins áfangaskýrslu um forsendur fyrir stofnun þjóðgarðs á miðhálendinu. Þar er sérstaklega bent á að Skrokkölduvirkjun sé eini virkjunarkosturinn á Miðhálendinu sem lagt hefur verið til að sé færður í nýtingarflokk rammaáætlunar.

„Uppbygging mannvirkja þar með tilheyrandi virkjanabyggingum, vegagerð og línu- og pípulögnum myndi höggva stórt skarð í hjarta hálendisvíðerna landsins“

Þegar fjöldi náttúruverndarsamtaka skilaði umsögn um drög að rammaáætlun árið 2011 var bent á að Skrokkalda væri nærri miðju hálendisins. Uppbygging mannvirkja þar með tilheyrandi virkjanabyggingum, vegagerð og línu- og pípulögnum myndi „höggva stórt skarð í hjarta hálendisvíðerna landsins“. Þá kom fram að virkjunin væri einungis upp á 30 mw og skipti því ein og sér litlu máli í orkubúskap landsins. „Á hinn bóginn þyrfti að leggja um 60 km af háspennumöstrum og línum nálægt Sprengisandsvegi suður til Vatnsfells með tilheyrandi veglagningu, sjónrænum áhrifum og eyðileggingu fyrir heildarsvip hálendisins.“ Auk þess var fullyrt að með virkjunum á þessu svæði myndu ekki einungis mikil víðerni hverfa, heldur yrði miðhálendi Íslands skipt upp í austur og vestur með línulögnum. Jafnvel þótt línurnar yrðu grafnar í jörð yrði jarðraskið óbætanlegt. 

Spennir, jarðstrengur og eins kílómetra skurður

Í rökstuðningi sem fylgir þingsályktunartillögu Bjartar um rammaáætlun er tekið fram að virkjunin sé vissulega á miðhálendinu, en í ljósi þess að þegar hafi verið gert miðlunarlón, stíflur og tilraunaborholur á svæðinu sé ekki lengur um óraskað svæði að ræða. „Mannvirki virkjunarinnar verða að mestu neðanjarðar og því lítt sýnileg, að frátöldu hlaðhúsi, spenni og 1 km löngum skurði vestan við núverandi Sprengisandsleið. Ekki er gert ráð fyrir umfangsmikilli vegagerð vegna framkvæmdarinnar og auðvelt ætti að vera að afmá að mestu sýnilegt rask að framkvæmd lokinni. Í greinargerð virkjunaraðila kemur fram að raforka verði flutt með jarðstreng og því ætti þar ekki að vera um að ræða sýnileg áhrif vegna raforkuflutnings.“