Sú ákvörðun dóms­mála­ráð­herra og rík­is­stjórn­ar­innar að skjóta Lands­rétt­ar­mál­inu til yfir­deildar Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evrópu verður þess vald­andi að Hæsti­réttur mun ekki taka afstöðu til afleið­inga dóms­ins að lands­rétti næstu mán­uði eða ár. 

Þetta er ljóst af ákvörð­unum sem Hæsti­réttur tók í gær um að hafna áfrýj­un­ar­beiðnum sem byggðu á því að með­ferð mála fyrir Lands­rétti hefði verið stór­lega ábóta­vant í ljósi þess að ekki var farið að lögum við skipun dóm­ara sem fóru með málin. 

Vísað var sér­stak­lega til þeirrar nið­ur­stöðu Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evrópu frá 12. mars síð­ast­liðnum að íslenska ríkið hefði brotið gegn rétti manns til rétt­látrar máls­með­ferðar fyrir dómi þegar dóm­ari sem dóms­mála­ráð­herra hafði skipað með ólög­mætum hætti við Lands­rétt dæmdi í máli hans.

„Sá dómur mann­rétt­inda­dóm­stóls­ins er ekki orð­inn end­an­legur og kann að geta sætt end­ur­skoðun,“ segir í ákvörðun Hæsta­réttar, en að henni standa dóm­ar­arnir Þorgeir Örlygs­son, Markús Sig­ur­björns­son og Viðar Már Matth­í­as­son. „Mun Hæsti­réttur ekki taka afstöðu til afleið­inga dóms­ins að lands­rétti nema hann verði ann­að­hvort end­an­legur eða nið­ur­staða hans látin standa óröskuð við end­ur­skoðun en alls er óvíst hvenær það gæti orðið. Ótækt er vegna þessa álita­efnis eins út af fyrir sig að heim­ila í þessu saka­máli áfrýjun sem fyr­ir­sjá­an­lega hefði þá afleið­ingu að hér fyrir dómi yrði að fresta því um ótil­tek­inn tíma án þess að nokkru verði nú slegið föstu um hvert vægi þessa álita­efnis kynni að verða.“ 

Þórdís Kolbrún Reyk­fjörð Gylfa­dóttir dóms­mála­ráð­herra kynnti á þriðju­dag­inn þá ákvörðun sína að íslenska ríkið muni óska eftir end­ur­skoðun yfir­deildar Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evrópu á dómi MDE í máli Guð­mundar Andra Ást­ráðs­sonar gegn Íslandi.

Í mál­inu komst meiri­hluti dóms­ins að þeirri nið­ur­stöðu að ann­markar á með­ferð ráð­herra og Alþingis við skipun eins dóm­ara við Lands­rétt fælu í sér brot gegn áskiln­aði 1. mgr. 6. gr. mann­rétt­inda­sátt­mála Evrópu (MSE) um að skipan dóm­stóls­ins sé ákveðin með lögum. 

„Við höfum síð­ustu vikur skoðað mis­mun­andi fleti þessa mik­il­væga máls. Eftir þá skoðun tel ég rétt að óska end­ur­skoð­unar hjá yfir­deild Mann­rétt­inda­dóm­stóls­ins,“ segir Þórdís Kolbrún í frétta­til­kynn­ingu um málið. „Ég tel brýnt að fara þessa leið í ljósi þess hve mik­il­væga hags­muni málið snertir hér á landi. Ég mun halda áfram að skoða aðra fleti máls­ins en á þessu stigi verða ekki teknar frek­ari ákvarð­anir.“

Fram kemur að líkur standi til þess að nið­ur­staða um það hvort yfir­deildin taki dóm­inn til end­ur­skoð­unar fáist „innan fárra mán­aða“. Taki yfir­deildin málið til end­ur­skoð­unar verði þess óskað að málið njóti for­gangs. 

Katrín Jak­obs­dóttir for­sæt­is­ráð­herra tekur undir orð Þórdísar Kol­brúnar í við­tali á RÚV í dag. „Ég tel að það hnígi ákveðin rök til þess að vísa mál­inu áfram til efri deildar,“ segir hún. „Og þau rök eru auð­vitað fyrst og fremst þau að dóm­ur­inn er for­dæma­laus og hann hefur áhrif á grund­valll­ar­dóm­stig í land­inu og hefur mjög mikil áhrif hér á landi. Um leið er það svo að okkar færasta fólk hefur ekki verið á einu máli um hvernig eigi að túlka dóm­inn. Það sé ekki hafið yfir vafa hvernig eigi að túlka þennan dóm sem varðar grund­vall­ar­dóm­stig í land­inu. Þannig að ég tel rök fyrir því að vísa mál­inu til efri deildar.“