ArcticNam Fishing, útgerð­ar­fyr­ir­tæki í Namibíu sem Samherji á hlut í gegnum dótt­ur­fé­lag sitt Esju Fishing, skuldar namibíska rík­inu um 200 millj­ónir namib­íu­doll­ara eða sem nemur 1,6 millj­örðum íslenskra króna. Namibíski fjöl­mið­ill­inn Confidente greindi frá þessu fyrir helgi. 

Harð­vít­ugar deilur hafa staðið yfir milli hlut­hafa ArcticNam und­an­farin ár, en árið 2016 sök­uðu sam­starfs­að­ilar Samherja í Namibíu Íslend­ing­ana um að svíkja nærri millj­arð út úr útgerð­ar­fyr­ir­tæk­inu. 

Nú virð­ist spjót­unum einkum beint að Epango, namibískum hlut­hafa í ArcticNam. Hefur Confidente eftir Virgilio de Souza, stjórn­ar­for­manni ArcticNam, að það sé Epango sem hafi ekki staðið skil á sköttum og gjöldum. 

Þessu vísar for­stjóri Epango til föð­ur­hús­anna. „Epango hefði varla getað starfað með slíka skatta­skuld á bak­inu. Það er ArcticNam, ekki Epango, sem skuldar þessa fjár­hæð sem þú ert að tala um,“ segir Wycliffe Williams. Íslend­ing­ur­inn Egill Helgi Árnason, sem kemur að stjórnun ArcticNam gegnum afríska lög­manns­stofu, hafnar því hins vegar í sam­tali við Confidente að fyr­ir­tækið skuldi skatt­inum 200 millj­ónir namib­íu­doll­ara. Samkvæmt frétt Confidente er meðal ann­ars um að ræða ógreiddar sektir og vexti. 

Félög tengd Samherja hafa um ára­bil stundað fisk­veiðar við vest­ur­strönd Afríku og grætt tugi millj­arða á slíkri starf­semi. Að því er fram kemur í frétt Confidente hefur ArcticNam, sem er að hluta til í eigu dótt­ur­fé­lags Samherja, grætt sem nemur um 16 millj­örðum íslenskra króna á und­an­förnum fimm árum. 

Í umfjöllun blaðs­ins er rætt við Justus Mwafongwe, rík­is­skatt­stjóra Namibíu, sem segir að skattaund­an­skot fjöl­þjóð­legra sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja sem veiða við Namib­íu­strendur séu til rann­sóknar hjá emb­ætt­inu. Fjöldi útgerða, oft í eigu fjöl­þjóða­fyr­ir­tækja, beiti bók­halds­brellum og not­færi sér lagaglufur til að sleppa við skatt­greiðslur í Namibíu. Þetta sé meðal ann­ars gert með milli­verð­lagn­ingu, þunnri eig­in­fjár­mögnun og upp­setn­ingu dótt­ur­fé­laga í Afr­íku­ríkjum þar sem skatt­pró­sentan er lægri, svo sem í Márit­aníu. 

Embætti skatt­rann­sókn­ar­stjóra á Íslandi felldi niður 34 mál í fyrra er vörð­uðu störf Íslend­inga erlendis, en meiri­hluti mál­anna sner­ist um vantaldar launa­greiðslur til sjó­manna sem unnu hjá Afr­íku­út­gerð Sjóla­skipa sem Samherji keypti árið 2007. Stundin fjall­aði ítar­lega um málið. Í nokkrum til­vikum greiddu sjó­menn­irnir hvergi tekju­skatt en launa­greið­endur voru aflands­fé­lög í eigu Sjóla­skipa og Samherja. Notaði Sjóla­skip félög á Tortólu og Samherji á Kýpur og Belís, en Afr­íku­ríkin sem veittu fyr­ir­tækj­unum aðgang að fiski­mið­unum báru hall­ann af þessu í formi tap­aðra skatt­tekna.

Í dómi Hér­aðs­dóms Reykja­víkur í máli sjó­manns sem kveð­inn var upp árið 2016 bar hann fyrir sig að vinnu­veit­and­inn, Sjóla­skip og síðar Samherji, hefði ráð­lagt honum að flytja lög­heim­ili sitt til Márit­aníu í Afríku og að vinnu­veit­and­inn hefði átt að greiða af honum skatta þar. „Stefndi tekur fram að í skýrslu skatt­rann­sókn­ar­stjóra komi fram að ástæða þess að stefn­andi flutti lög­heim­ili sitt til Márit­aníu hafi verið að kröfu vinnu­veit­anda hans. Einnig komi fram að stefn­andi telji sig vera laun­þega og að vinnu­veit­endur hans (Sjóla­skip og síðar Katla Seafood) hafi staðið skil á skatt­greiðslum hans. Stefn­andi hafi upp­lýst að eng­inn skrif­legur ráðn­ing­ar­samn­ingur hafi verið gerður og hann hafi hvorki fengið launa­seðla né upp­gjörs­gögn,“ segir í dóm­inum. Full­trúar Sjóla­skipa og Samherja höfn­uðu þessu hins vegar og sögðu starfs­menn­ina sjálfa hafa ráðið því hvernig skatta­málum væri hagað.