ArcticNam Fishing, útgerðarfyrirtæki í Namibíu sem Samherji á hlut í gegnum dótturfélag sitt Esju Fishing, skuldar namibíska ríkinu um 200 milljónir namibíudollara eða sem nemur 1,6 milljörðum íslenskra króna. Namibíski fjölmiðillinn Confidente greindi frá þessu fyrir helgi. 

Harðvítugar deilur hafa staðið yfir milli hluthafa ArcticNam undanfarin ár, en árið 2016 sökuðu samstarfsaðilar Samherja í Namibíu Íslendingana um að svíkja nærri milljarð út úr útgerðarfyrirtækinu. 

Nú virðist spjótunum einkum beint að Epango, namibískum hluthafa í ArcticNam. Hefur Confidente eftir Virgilio de Souza, stjórnarformanni ArcticNam, að það sé Epango sem hafi ekki staðið skil á sköttum og gjöldum. 

Þessu vísar forstjóri Epango til föðurhúsanna. „Epango hefði varla getað starfað með slíka skattaskuld á bakinu. Það er ArcticNam, ekki Epango, sem skuldar þessa fjárhæð sem þú ert að tala um,“ segir Wycliffe Williams. Íslendingurinn Egill Helgi Árnason, sem kemur að stjórnun ArcticNam gegnum afríska lögmannsstofu, hafnar því hins vegar í samtali við Confidente að fyrirtækið skuldi skattinum 200 milljónir namibíudollara. Samkvæmt frétt Confidente er meðal annars um að ræða ógreiddar sektir og vexti. 

Félög tengd Samherja hafa um árabil stundað fiskveiðar við vesturströnd Afríku og grætt tugi milljarða á slíkri starfsemi. Að því er fram kemur í frétt Confidente hefur ArcticNam, sem er að hluta til í eigu dótturfélags Samherja, grætt sem nemur um 16 milljörðum íslenskra króna á undanförnum fimm árum. 

Í umfjöllun blaðsins er rætt við Justus Mwafongwe, ríkisskattstjóra Namibíu, sem segir að skattaundanskot fjölþjóðlegra sjávarútvegsfyrirtækja sem veiða við Namibíustrendur séu til rannsóknar hjá embættinu. Fjöldi útgerða, oft í eigu fjölþjóðafyrirtækja, beiti bókhaldsbrellum og notfæri sér lagaglufur til að sleppa við skattgreiðslur í Namibíu. Þetta sé meðal annars gert með milliverðlagningu, þunnri eiginfjármögnun og uppsetningu dótturfélaga í Afríkuríkjum þar sem skattprósentan er lægri, svo sem í Máritaníu. 

Embætti skattrannsóknarstjóra á Íslandi felldi niður 34 mál í fyrra er vörðuðu störf Íslendinga erlendis, en meirihluti málanna snerist um vantaldar launagreiðslur til sjómanna sem unnu hjá Afríkuútgerð Sjólaskipa sem Samherji keypti árið 2007. Stundin fjallaði ítarlega um málið. Í nokkrum tilvikum greiddu sjómennirnir hvergi tekjuskatt en launagreiðendur voru aflandsfélög í eigu Sjólaskipa og Samherja. Notaði Sjólaskip félög á Tortólu og Samherji á Kýpur og Belís, en Afríkuríkin sem veittu fyrirtækjunum aðgang að fiskimiðunum báru hallann af þessu í formi tapaðra skatttekna.

Í dómi Héraðsdóms Reykjavíkur í máli sjómanns sem kveðinn var upp árið 2016 bar hann fyrir sig að vinnuveitandinn, Sjólaskip og síðar Samherji, hefði ráðlagt honum að flytja lögheimili sitt til Máritaníu í Afríku og að vinnuveitandinn hefði átt að greiða af honum skatta þar. „Stefndi tekur fram að í skýrslu skattrannsóknarstjóra komi fram að ástæða þess að stefnandi flutti lögheimili sitt til Máritaníu hafi verið að kröfu vinnuveitanda hans. Einnig komi fram að stefnandi telji sig vera launþega og að vinnuveitendur hans (Sjólaskip og síðar Katla Seafood) hafi staðið skil á skattgreiðslum hans. Stefnandi hafi upplýst að enginn skriflegur ráðningarsamningur hafi verið gerður og hann hafi hvorki fengið launaseðla né uppgjörsgögn,“ segir í dóminum. Fulltrúar Sjólaskipa og Samherja höfnuðu þessu hins vegar og sögðu starfsmennina sjálfa hafa ráðið því hvernig skattamálum væri hagað.