Ásgeir Jónsson, dós­ent í hag­fræði við Háskóla Íslands, full­yrðir að íslenskir skatt­stofnar séu „að mestu full­nýttir“ og að það sé bein­línis „stað­reynd“ að stjórn­völd fram­tíðar geti ekki sótt nýtt fjár­magn með nýjum sköttum til þess að stand­ast vax­andi kröfur um vel­ferð­ar­þjón­ustu. 

Þessar stað­hæf­ingar setur Ásgeir fram í pistli sem birt­ist í nýút­komnu tíma­riti hag­fræði­nema við Háskóla Íslands. Bendir hann á að skattar á borð við hátekju­skatta og auð­legð­ar­skatt skili „tak­mörk­uðum tekjum“ en jafn­framt megi færa rök fyrir því að þeir dragi úr hvata til vinnu og sparn­aðar og leiði til fjár­magns­flótta. 

Full­yrð­ingar Ásgeirs um nær full­nýtta skatt­stofna, og um að auð­legð­ar­skattur og hátekju­skattur skili litlu, eru umdeil­an­legar. Auð­legð­ar­skatt­ur­inn skil­aði um 12 millj­arða tekjum á ári í rík­is­sjóð þegar mest lét. Til að setja töl­una í sam­hengi má til dæmis nefna að öll útgjöld hins opin­bera til menn­ingar, lista, æsku­lýðs- og íþrótta­mála námu rúmum 12 millj­örðum á fjár­lögum árs­ins 2017. Samkvæmt svari fjár­mála­ráðu­neyt­is­ins við fyr­ir­spurn sem lögð var fram á Alþingi í fyrra má ætla að tekjur hins opin­bera árið 2016 hefðu auk­ist um um það bil 4 millj­arða ef fjár­magnstekjur umfram tvær millj­ónir króna hefðu verið skatt­lagðar um 25 pró­sent í stað 20 pró­senta. Þá hefði mátt auka tekjur af skatt­inum um 7 millj­arða með því að leggja 30 pró­senta skatt á fjár­magnstekjur umfram 4 millj­arða. Það er álíka mikið og kostar að reka Sjúkra­húsið á Akureyri á árs­grund­velli. 

Gagnrýnir ákall Kára

Ásgeir Jónsson gagn­rýnir ákall Kára Stef­áns­sonar og tug­þús­unda Íslend­inga um að 11 pró­sentum af vergri lands­fram­leiðslu verði varið til heil­brigð­is­mála. Var­huga­vert sé að nota útgjöld en ekki afköst sem við­mið í þessum efnum. Þá verði vel­ferð­ar­þjón­usta á Íslandi aðeins betrumbætt til fram­tíðar með kerf­is­breyt­ingum, auk­inni skil­virkni og nýjum fjár­mögn­un­ar­leiðum. 

Ásgeir segir ómögu­legt fyrir rík­is­valdið að ætla eitt og sér að standa straum af þeim inn­viða­fjár­fest­ingum sem nauð­syn­legar eru á Íslandi. Því skipti höf­uð­máli að finna nýja far­vegi til þess að fjár­magna upp­bygg­ing­una. „Af hverju þarf ríkið að eiga og fjár­magna flug­velli og veitu­kerfi þegar líf­eyr­is­sjóð­ina – úttroðnir af lang­tíma­fjár­magni – vantar fjár­fest­ing­ar­kosti?“ skrifar hann. 

Besta þjónustan ekki frá hinu opinbera

Þá telur Ásgeir að færa megi rök fyrir því að „öll besta almanna­þjón­ustan á Íslandi sé skipu­lögð af frjálsum félaga­sam­tökum – eða gras­rót­ar­sam­tökum“ og nefnir í því sam­hengi SÁÁ, Krabba­meins­fé­lagið, hjálp­ar­sveit­irnar og Lækna­vakt­ina. Það sé heldur ekki ýkja langt síðan stór hluti heil­brigð­is­þjón­ust­unnar var skipu­lagður af kaþ­ólsku kirkj­unni. „Í því ljósi er mjög und­ar­legt að Íslend­ingar virð­ast vera svo for­stokk­aðir þegar rætt er um aðkomu ann­arra aðila en hins opin­bera að veit­ingu almanna­þjón­ustu.“ 

Ásgeir Jónsson var skip­aður for­maður starfs­hóps um end­ur­skoðun pen­inga­stefnu Íslands á síð­asta kjör­tíma­bili. Aðspurður um vinnu hóps­ins segir Ásgeir að hann sé enn að störfum og geri ráð fyrir því að skila nið­ur­stöðum í maí á þessu ári.