Sigríður Á. Andersen dóms­mála­ráð­herra hefur ákveðið að svipta útlend­inga rétt­inum til fram­færslu­fjár eftir að hæl­is­um­sóknum þeirra er synjað og meðan þeir bíða eftir að vera sendir úr landi. Komi hæl­is­leit­andi frá ríki sem er á lista yfir örugg upp­runa­ríki og umsókn er metin „ber­sýni­lega til­hæfu­laus“ getur Útlend­inga­stofnun jafn­framt fellt niður alla þjón­ustu við við­kom­andi eftir að fram­kvæmd­ar­hæf ákvörðun um synjun umsóknar liggur fyrir.

Þetta kemur fram í nýrri reglu­gerð sem ráð­herra und­ir­rit­aði á dög­unum. Regl­urnar veita yfir­völdum tals­vert svig­rúm til að synja fólki um hæli sem kemur frá ríkjum sem eru ekki í hópi þeirra ríkja sem íslensk stjórn­völd telja „örugg“. Jafnvel þótt umsækj­andi um hæli komi til dæmis frá Sýrlandi eða Írak getur nú hæl­is­um­sókn hans talist „ber­sýni­lega til­hæfu­laus“ ef Útlend­inga­stofnun telur máls­á­stæður hans „byggj­ast á fjar­stæðu­kenndri frá­sögn“. Þá fela hinar nýju reglur í sér að ákvörð­unum Útlend­inga­stofn­unar í for­gangs­málum þarf ekki að fylgja rök­stuðn­ingur. 

Rík­is­stjórn Sjálf­stæð­is­flokks­ins, Við­reisnar og Bjartrar fram­tíðar hefur hert tals­vert á stefnu Íslands í hæl­is­málum frá því hún tók við stjórn­ar­taumunum í jan­úar á þessu ári. Eitt af fyrstu verkum Sigríðar Á. Andersen dóms­mála­ráð­herra var að lýsa því yfir á fundi á Möltu að íslensk stjórn­völd hefðu efa­semdir um fyr­ir­hug­aðar breyt­ingar á Dyfl­inn­ar­reglu­gerð­inni og áform um aukna sam­á­byrgð Evr­ópu­ríkja í flótta­manna­málum. 

Í sama mán­uði var haft eftir Sigríði í við­tali við RÚV að íslensk stjórn­völd ætl­uðu ekki að láta það átölu­laust ef hæl­is­leit­endur myndu „mis­nota vel­vild Íslend­inga“. Skömmu síðar kall­aði svo Óli Björn Kárason, þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, eftir því að hópi hæl­is­leit­enda sem hann telur að leiti hingað til lands til að „mis­nota vel­ferð­ar­kerfið“ yrði mætt „með hörðum stál­hnefa“.

Í mars lagði dóms­mála­ráð­herra fram frum­varp um að girt yrði var­an­lega fyrir að kærur hæl­is­leit­enda frest­uðu rétt­ar­á­hrifum ákvörð­unar Útlend­inga­stofn­unar um brott­vísun í til­vikum þar sem hæl­is­um­sókn hefur verið metin ber­sýni­lega til­hæfu­laus og umsækj­andi kemur frá landi sem er á lista stofn­un­ar­innar yfir örugg ríki. Alþingi sam­þykkti lögin þann 6. apríl, en Rauði kross­inn á Íslandi og Lög­manna­fé­lagið höfðu gagn­rýnt laga­breyt­ing­arnar og varað við því að með þeim væri réttar­ör­yggi hæl­is­leit­enda skert og mann­rétt­indum þeirra ógnað. 

Allir þing­menn stjórn­ar­meiri­hlut­ans sam­þykktu frum­varpið, eng­inn þeirra gerði grein fyrir atkvæði sínu og dóms­mála­ráð­herra og vara­for­maður alls­herj­ar­nefndar voru einu stjórn­ar­lið­arnir sem stigu upp í pontu og tjáðu sig um lögin.